كتابشناسی اعجاز عددی و ریاضی قرآن
توسط : bahaar88
مجتبی نوروزی


مقدمه

قرآن کریم آخرین کتاب آسمانی است که بر آخرین پیامبر الهی حضرت محمد مصطفی(ص) فرود آمد و جهان و جهانیان را به نور کمال و هدایت مزین کرد. این کتاب گرانسنگ علاوه بر اینکه معجزه جاوید پیامبر گرامی اسلام(ص) بود، نشان صدق و راستی نبوت آن حضرت نیز محسوب می شد. از این‎رو اعجاز قرآن، از همان اوایل ظهور اسلام مورد توجه و اهتمام مسلمانان قرار گرفت و علما و دانشمندان در طول تاریخ برای دفاع از ساحت قرآن کریم و اثبات اعجاز آن، کتاب ها و مقالات زیادی نوشتند که مراجعه به آنها این مدعا را اثبات می کند. این بزرگان نظری همه جانبه به اعجاز قرآن داشتند و وجوه مختلفی را برای آن بیان کرده اند. نیز گفته‎اند که کلام الهی علاوه بر فصاحت و بلاغت (اعجاز بیانی) از جنبه هایی از اعجاز برخوردار است که در هیچ کتاب دیگری نظیر ندارد؛ مانند آموزه ها و معارف عالی (اعجاز معانی)، هماهنگی و عدم وجود اختلاف، اخبار غیبی، طرح مسائل دقیق علمی (اعجاز علمی)، آفرینش های هنری و... .
گفتنی است هیچ‎کس نمی تواند مدعی بررسی همه‎جانبه ابعاد اعجاز قرآن باشد؛ زیرا بسیاری از رمزها و شگفتی های قرآن، هنوز بر ما پوشیده مانده است و این مجال برای تمامی محققان و پژوهشگران فراهم است تا با تدبّر و تعمّق بیشتر در قرآن کریم پرده از این رمزها بردارند.
یکی از جنبه های نوظهور اعجاز قرآن که در قرن اخیر مورد توجه قرآن‎پژوهان قرار گرفته و کتاب های زیادی در رد و اثبات آن نوشته شده است، اعجاز عددی و نظم ریاضی قرآن کریم است. نویسندگان زیادی در پی اثبات نظم اعجازگونه عددی و ریاضی این کتاب الهی هستند. در این نوشتار قصد داریم تا پژوهشی درباره این جنبه اعجاز قرآن داشته باشیم و ضمن بیان بعضی موارد آن، دیدگاه موافقان و مخالفان را یادآوری کرده و در نهایت نظر نهایی را درباره اعجاز عددی قرآن، بیان کنیم.

طلیعه نظریه اعجاز عددی و ریاضی قرآن

این نظریه که بیانگر نظم اعجازگونه عددی و ریاضی قرآن کریم است، نخستین بار از سوی دکتر رشاد خلیفه مطرح و باعث حیرت و شگفتی مردم شد. دکتر رشاد خلیفه در خانواده ای از صوفیان مصر، در شهر «طنطه» متولد شد. وی تحصیلات جدید خود را تا مقطع کارشناسی در دانشکده کشاورزی «عین الشمس» قاهره گذراند، آن‎گاه در دانشگاه آریزونای آمریکا در سال های 1959 تا 1961 میلادی، مقطع کارشناسی ارشد را پشت سر گذاشت، و سپس دکترای خود را در رشته بیوشیمی گیاهی در سال 1964 میلادی از دانشگاه کالیفرنیا دریافت کرد.[1]
او سه سال مداوم درباره قرآن با استفاده از رایانه، تحقیق کرد و نتایج تحقیقات خود را در سال 1351 شمسی (1972م) به رسانه های گروهی و روزنامه ها داد.[2] کتاب وی نیز با عنوان معجزه القرآن الکریم در سال 1983 در بیروت[3] و به زبان انگلیسی در آمریکا چاپ شد.[4]
رشاد خلیفه در سال 1357شمسی (1978م) موسسه تبلیغی «روح حق» را با کمک جمعی از مسلمانان، در شهر توسان بنیان گذاشت و همراه با سخنرانی در این محل و سایر اماکن و مجالس، سعی در تبلیغ دین مبین اسلام داشت و محور کار خود را قرآن مجید قرار داده بود.
وی همچنین صاحب ترجمه قرآن به زبان انگلیسی در دوازده جلد، به نام ترجمه استاندارد انگلیسی از قرآن کریم است که ده سال برای به دست آوردن یک متن انگلیسی بهتر و نزدیک‎تر به اصل قرآن، تلاش کرد. او انگیزه خود را از این ترجمه، وجود نارسایی‎ها و غلط های فاحشی می داند که در ترجمه های موجود به زبان انگلیسی وجود دارد که گاه این تحریفات عمدی است.[5]
اما آنچه باعث شهرت دکتر رشاد خلیفه در جهان است، نظریه اعجاز عددی قرآن و موضوع عدد 19 و مفتاح حروف مقطعه در قرآن است که وی در کتاب خود معجزه القرآن الکریم به طرح آن پرداخت. وی معتقد بود کلید رمز اعجاز قرآن، عدد 19 است که برابر با تعداد حروف «بسم الله الرحمن الرحیم» است و این آیه را کلید معجزه جاوید قرآن می دانست که بر سینه پاک پیامبر گرامی اسلام(ص) توسط فرشته وحی نازل شده است؛ بنابراین به دنبال مصادیق عدد 19 یا مضربی از این عدد در قرآن بود و نمونه های قرآنی بسیاری بیان کرد. وی همچنین در پی اثبات اعجاز قرآن، سراغ حروف مقطعه قرآن رفت و برای کشف معانی و اسرار حروف مقطعه، از رایانه کمک گرفت و به نتایجی در این زمینه رسید که به برخی از آنها اشاره می کنیم:
نسبت حرف «ق» در سوره «ق» از تمام سوره های قرآن بدون استثنا، بیشتر است.
مقدار تکرار حرف «ص» در سوره «ص» به تناسب مجموع حروف سوره، از هر سوره دیگر بیشتر است. نیز حرف «ن» در سوره «قلم» بیشترین تکرار را در 114 سوره قرآن دارد و مواردی از این دست.[6]
این کار رشاد خلیفه، مورد اقبال و ادبار قرآن‎پژوهان قرار گرفت؛ به گونه‎ای که همواره بحث هایی در تأیید یا رد نظریه اعجاز عددی وی وجود داشته و دارد و امروز کتاب‎هایی بسیاری در این زمینه به رشته تحریر درآمده است.
یکی از کسانی که راه رشاد خلیفه را ادامه داد، قرآن‎پژوه معاصر مصری، عبدالرزاق نوفل است که در کتاب خود الإعجاز العددی فی القرآن الکریم و معجزة الأرقام والترقیم به طرح، بسط و توسعه نظریه اعجاز عددی قرآن پرداخت و با بیان پاره ای از کلمات کلیدی قرآن و تکرار آنها در قرآن، نکات جالبی را در این‎باره استخراج کرد که باعث حیرت و تعجب همگان شد. اکنون به برخی از این موارد اشاره می شود:
کلمات «دنیا» و «آخرت» به صورت مفرد در آیات قرآنی به طور مساوی، هر کدام 115 مرتبه به کار رفته است.
دو کلمه «شیطان» و «ملائکه»، در قرآن 68 مرتبه به صورت جداگانه به کار رفته است.
لفظ «حیات» و مشتقات آن به اندازه لفظ «موت» و مشتقات آن، 145 مرتبه در قرآن به کار رفته است... .[7]
همچنین ابوزهراء النجدی، قرآن‎پژوه شیعی در ادامه پژوهش نوفل، به مواردی دیگر از اعجاز عددی قرآن دست یافت که در کتاب خود به نام مِن الإعجاز البلاغی والعددی للقرآن الکریم مطرح کرد که به نمونه ای از آنها اشاره می شود:
کلمه «ساعة» 24 مرتبه و به تعداد ساعت‎های شبانه روز در قرآن به کار رفته است. همچنین«سماوات السبع» 7 مرتبه، «سجده» و مشتقات آن 34 مرتبه و به تعداد سجده های نمازهای شبانه‎روز، لفظ «شیعه» و مشتقات آن 12 مرتبه و مشتقات «فرقه» 72 بار مطابق با حدیث نبوی(ص) [8] در قرآن کریم به کار رفته است.[9]
افراد دیگری نیز در این زمینه کتاب نوشته اند و هر كدام به بیان جنبه‎ای از اعجاز قرآن پرداخته‎اند.[10]
نکته ای که صاحبان این کتاب‎ها به آن اشاره کرده اند، این است که اعجاز عددی و نظم ریاضی قرآن چیزی نیست که به طور تصادفی و قهری پدید آمده باشد، بلکه ارتباط موضوعی کلمات و تناسب در تکرار الفاظ قرآن و همچنین اعجاز عدد 19 و رموز حروف مقطعه، از روی حکمت و هدف بوده است که امروز با تدبر و تفکر در آیات قرآنی و همچنین استفاده از رایانه به دست آمده است و همه این موارد دلالت بر اعجاز قرآن دارد. البته اینها در حد وسع و توان کم و محدود، صورت گرفته است و چه بسا با تأمل و دقت بیشتر رمزهای بیشتری از قرآن کشف شود، چنان‎که این اتفاق افتاده است. حال با وجود چنین اعجازی در قرآن که از توان همه انسان‎ها خارج است، چگونه ممکن است این آیات، از فرد امی و درس‎نخوانده ای مانند پیامبر گرامی اسلام(ص)صادر شده باشد؟! بنابراین قرآن کتابی الهی و آسمانی و معجزه جاوید آخرین پیامبر اسلام است که برای همه جهانیان نازل شده است.
نکته دیگر اینکه فهم و درك اعجاز عددی و ریاضی قرآن، نیازی به دانستن علوم و فنون مشکل و پیچیده قرآنی و آشنایی عمیق با زبان عربی ندارد. همه انسان‎ها می توانند به این شمارش اقدام نمایند و حقایق نهفته در آن را تجربه کنند. از سوی دیگر چون این مباحث با زبان اعداد و ریاضی بیان شده است، دیگر جایی برای اختلاف‎نظر در مورد اعداد وجود نخواهد داشت. مباحث اعجاز عددی، مستند هستند و هر کسی آن را تصدیق می کند.

كتابشناسی اعجاز عددی و ریاضی قرآن

تعداد کتاب‎ها و مقالاتی که درباره اعجاز عددی و ریاضی قرآن نوشته شده است، بسیار زیاد است؛ به‎گونه‎ای که شمارش و بیان همه این موارد، کاری بس مشکل است. در این نوشتار سعی شده كتاب‎ها، مقالات و پژوهش‎هایی كه تا به حال در این زمینه صورت گرفته است، معرفی شود. برای این منظور، با مراجعه به مهم‎ترین كتابخانه‎های كشور در قم، تهران و مشهد و جستجو و تتبع فراوان در اینترنت، به تألیفات ذیل دست یافتیم كه برای این حقیر نیز مایه شگفتی بود!
برای سهولت دسترسی به این تألیفات، آنها را در سه بخش كلی تقسیم بندی کرده‎ایم:
بخش اول: كتاب‎ها
بخش دوم: مقالات
بخش سوم: سایت‎ها
گفتنی است کتاب‎ها و مقالاتی كه امكان دسترسی به كتاب و محتوای آنها وجود داشت، به صورت تفصیلی معرفی شده‎اند و در مورد بقیه کتاب‎ها به مشخصات اجمالی کتاب‎ها، بسنده شده است.

بخش اول: كتاب‎ها

 

الف)كتاب‎های تفصیلی

1. آیت كبری، معجزه جاوید قرآن كریم؛ سیدمحمد فاطمی، چ 1، تهران: مؤلف.
نویسنده در این كتاب با توجه به عدد 19 و نوزده حرفی بودن «بسم الله الرحمن الرحیم»، به صورت گسترده و مستدل به بیان اعجاز عددی قرآن پرداخته است. نویسنده در این‎باره می نویسد:
«اساس این معجزه مسلم جاودانی بر یك نظام عجیب ریاضی مبتنی است كه شمار حروف مقطعه سرآغاز سوره‎ها در هر كدام از آنها به تنهایی یا به صورت گسترده در بین سور، مضرب صحیحی از تعداد حروف نوزده‎گانه « بسم الله الرحمن الرحیم »، اولین آیه قرآن كریم می‎باشد. بررسی این حجت قاطع با توجه به حالات و شرایط زمانی و مكانی نزول وحی نشان می‎دهد كه طرح و ابداع یك چنین شبكه پیچیده و رابطه خارق‎العاده حروف و كلمات كه نظیر آن در سرتاسر تمدن بشری، در هیچ كتاب دیگری دیده نشده است، خارج از قدرت و فكر و هوش انسان است و احتمال وقوع آن نیز بر حسب تصادف، غیرممكن و كاملاً مردود است».
این كتاب در شانزده بخش و 152 صفحه سامان یافته و بدون حروفچینی و به صورت دست‎نوشت اصلی به چاپ رسیده است.
2. اعجاز قرآن، تحلیل آماری حروف مقطعه؛ رشاد خلیفه؛ ترجمه سیدمحمدتقی آیت‎اللهی؛ شیراز: دانشگاه شیراز.
این کتاب از نسخه اصلی انگلیسی کتاب رشاد خلیفه به وسیله سیدمحمدتقی آیت‎اللهی ترجمه و در هفت فصل تنظیم شده است. مترجم مطالبی را نیز به صورت ضمیمه در این کتاب آورده است. كتاب در سال 1365 شمسی از سوی انتشارات دانشگاه شیراز چاپ شده است.
3.الاعجاز العددی للقرآن الكریم؛ عبدالرزاق نوفل؛ 3 ج، قاهره: دارالشعب.
پس از دکتر رشاد خلیفه، نظریه اعجاز عددی قرآن به‎وسیله عبدالرزاق نوفل، قرآن‎پژوه معاصر مصری بسط و گسترش پیدا کرد. وی در این کتاب که در سه بخش تنظیم شده است، به بیان پاره‎ای از کلمات کلیدی قرآن پرداخته که با هم ارتباط و تناسب دارند. او در مقدمه کتاب خود بیان می‎کند که اینجانب، در سال 1959 میلادی در خلال تألیف کتاب الاسلام دین و دنیا متوجه شدم تعداد لفظ «دنیا» در قرآن مساوی با لفظ «آخرت» است. همچنین در سال 1968 میلادی، هنگام تألیف کتاب عالم جن و ملائکه دریافتم که کلمه «شیطان» به اندازه کلمه «ملائکه» در قرآن به کار رفته است و این مسئله باعث تعجب من شد.
نوفل پس از پژوهش در قرآن، مواردی دیگر از اعجاز قرآن را در سه بخش زیر سامان داد:
1. موضوعاتی که مثل و مانند یکدیگرند؛
2. موضوعاتی که در تقابل و تضاد با یکدیگرند؛
3. موضوعاتی که با یکدیگر مرتبط هستند.
وی در پایان كتاب چنین نتیجه می‎گیرد:
1. قرآن معجزه است و امکان ندارد که نظم ریاضی قرآن تصادفی و اتفاقی باشد؛
2. مواردی که گفته شد، تنها گوشه‎ای از این اعجاز است و اگر در قرآن تدبر و تأمل شود، موارد بیشتری از این نوع اعجاز کشف خواهد شد؛
3. اعجاز عددی قرآن، اعجازی حقیقی و ملموس است نه اعجاز ادعایی و این نوع اعجاز قابل مناقشه نیست؛ زیرا زبان اعداد و ریاضی برای همه پذیرفتنی است.
گفتنی است که این کتاب دو بار به فارسی ترجمه شده است:
1. ترجمه به وسیله مصطفی حسینی طباطبایی به نام اعجاز عددی در قرآن کریم در سال 1362؛
2. ترجمه از سوی سعید همایون به نام معجزه اعداد در قرآن کریم سال 1383.
4.اعجازات حدیثة، علمیة و رقمیة فی القرآن؛ رفیق ابوالسعود؛ الطبعة الخامسة، دمشق: دارالمعرفه، 2001 م.
ایشان در کتاب خود مطالبی شبیه مطالب عبدالرزاق نوفل دارد و به بیان پاره‎ای از موضوعات مرتبط با هم، و ارقام مربوط به آنها می پردازد و از این طریق اعجاز قرآن را ثابت می‎کند؛ مانند:
الرحمن57 مرتبه الرحیم 114 مرتبه
الجزاء 117 مرتبه المغفره 234 مرتبه
العسر 12مرتبه الیسر 36 مرتبه
الفجار 3 مرتبه الابرار 6مرتبه
لازم به ذکر است که این کتاب مورد استقبال مسلمانان قرار گرفت و چندین بار چاپ شد. کتاب حاضر بار اول در سال 1991 میلادی در دمشق چاپ شد و چاپ پنجم آن نیز در سال 1418 ق وارد بازار شد.
5.اسرع الحاسبین، ملامح جدیده للاعجاز العددی فی القرآن الکریم؛ عاطف علی صلیبی؛ الطبعة الاولی، دمشق: دارالشجره، 2001م.
نویسنده در این کتاب که دارای هجده مبحث است، به صورت بسیار دقیق و پیچیده، حروف مقطعه را بررسی کرده و آنها را که دارای حروف مشترک هستند، در یک گروه دسته بندی و ارتباط آنها با آیه بسمله و ترتیب نزول قرآن را، با استفاده از اعداد و ارقام بیان کرده است. در انتهای کتاب نیز حروف سوره‎های قرآن کریم را در یک جدول به تفکیک سوره آورده است. این کتاب 329 صفحه دارد و چاپ اول آن در تاریخ 2001 میلادی است.
6.اعجاز العددی فی سورة الفاتحة؛ طلحة جوهر؛ الطبعة الاولی، دمشق: الحکمة، 1418 ق.
ایشان محور بحث در کتاب خود را عدد 19 قرار داده است و به بحث درباره ارتباط میان آیه بسمله، سوره فاتحه و عدد 19 پرداخته است. همچنین به اعجاز در کلمات فرد و زوج سوره فاتحه پرداخته است و در نهایت از تمام این موارد، اعجاز عددی و نظم ریاضی قرآن را نتیجه گرفته است.
7.الله یتجلى فی آیاته؛ عبد الدائم الكحیل، حلب: دار الرضوان، 2005م، 112ص.
این کتاب دارای سه قسمت و یک خاتمه است:
در قسمت اول تحت عنوان «آیات الله فی آفاق الارقام»، به نظام دقیق لفظ جلاله «الله» در قرآن می‎پردازد و مواردی از ارتباط آن با عدد 7 را بیان می‎کند.
در قسم دوم به مصادیق «الله» در قرآن و ارتباط آن با عدد 7 در آیات مختلف می‎پردازد.
قسم سوم را نیز به «اسماء الله الحسنی» اختصاص داده و مواردی از اعجاز عدد 11 در وحدانیت خداوند را بیان کرده است.
در خاتمه نیز به تکرار لفظ جلاله «الله» و ارتباط با عدد 11، و ارتباط عدد 99 با «اسماء الله الحسنی» اشاره کرده و بیان می‎کند که ارقام، شهادت به وحدانیت خدا می دهد.
در انتهای بحث نیز نتایج زیر را می‎گیرد:
1. حقایق عددی قرآن که قابل خدشه نیست، در قرآن ثابت شده است؛
2. اعجاز قرآن از طریق این اعداد و ارقام ثابت شده است؛
3. برای عدد 7 دلالت‎های زیادی در قرآن می‎توان یافت.
4. اگر تمام دنیا با همه امکاناتشان بسیج شوند، نمی‎توانند کتابی مانند قرآن به صورت نظام رقمی دقیق به وجود آورند.
8.اسرار إعجاز القرآن؛ عبدالدائم الكحیل؛ حلب: دار الرضوان، 2004 م، 160 ص.
این کتاب در شش بخش نوشته شده است که مباحث آن درباره اثبات اعجاز عدد 7 در قرآن است. بخش‎های کتاب عبارتند از:
بخش اول: مقدمه‎ای در وجود نظام تکرار اعداد و ارقام در قرآن که این زبان اعداد، مشترک بین تمامی مردم با عقاید و زبان‎های مختلف است و همین مسئله دلیلی بر علمی‎بودن قرآن است؛
بخش دوم: حقایق علمی با نظام استوار و محکم در قرآن تکرار شده است؛
بخش سوم: پیرامون اعجاز رقمی لغوی؛
بخش چهارم: درباره لفظ جلاله «الله» و ارتباط آن با عدد 7؛
بخش پنجم: درباره موضوع بهشت و جهنم و ارتباط آن با عدد 7؛
بخش ششم: درباره موضوع دنیا و آخرت و ارتباط آن با عدد 7؛
9.اسرار الحروف و الاعداد؛ علی بوصخر؛ قم: 2003 م.
موضوع این كتاب بحث و بررسی درباره اسرار حروف و اعداد در قرآن است. نویسنده معتقد است هر كدام از اسماء الهی، خواص معین و مشخصی دارد كه او در این كتاب به بعضی از آنها اشاره كرده است.
10. الاعجاز العددی و الرقمی فی القرآن الكریم؛ حسین سلیمان؛ دار النهج.
این کتاب پژوهشی درباره اعجاز عددی و رقمی قرآن كریم است و در هفت فصل تنظیم شده است. مباحثی درباره نزول قرآن و كتابت آن، نخستین فصل كتاب را تشكیل داده است. نویسنده در این اثر به بررسی عجایب برخی از اعداد قرآن از جمله عدد 19 و 38 پرداخته است. اعجاز عددی سور حوامیم و اسرار فواتح سور از دیگر مباحث كتاب حاضر می باشد. فصل پایانی كتاب به اعجاز رقمی اختصاص دارد و مؤلف، ضمن بیان مراد خود از اعجاز رقمی، به نمونه های آن در قرآن كریم اشاره كرده است.
11. اشارات قرآنیة للعلوم الریاضیة والإعجاز الحسابی؛ عبدالباسط محمود تجیت؛ الهیئة المصریة العامّه للكتاب.
این کتاب، پژوهشی است در حوزه اعجاز علمی و عددی قرآن كریم در عالم هستی. نویسنده در این كتاب تلاش دارد با ارائه تصویری از نظم شگفت‎انگیز موجود در عالم، اعجاز ریاضی قرآن را كه اشاره های متعددی به این امور دارد، بیان نماید. وی به اشارات و دلایل قرآنی درباره علوم ریاضی پرداخته و ضمن بررسی اعداد در قرآن كریم و مسئله اندازه گیری، به برخی از قوانین عالم هستی از قبیل پدیده جاذبه زمین، حركت سیارات بر مدارهای خاص خود و فشار جو و قوانین ریاضی حاكم بر آنها اشاره کرده و معتقد است این مسائل علمی و دقیق در قرآن آمده و از این جهت قرآن معجزه است.
12. أسرار القرآن الرّقمیة فى آیات العترة النّبویة؛ محمّد محمّد هویدى؛ الطبعة الاولی،دار المحجة البیضاء،1427ق، 236 ص.
تحلیلى در مورد اعداد و حروف قرآن و ارتباط آن با برخى از آیات در مورد اهل بیت پیامبر(ص) است. نویسنده، آیات مشهور قرآنى درباره اهل بیت و ولایت را بیان كرده و اسرارى درباره اعداد و حروف خاص مربوط به این آیات را بیان مى‎كند. بررسى اسرار عددى در آیات تطهیر، تبلیغ، مباهله، اولى‎الامر، كونوا مع الصادقین، آیه مودّت، آیه ولایت، آیه اهل‎الذكر و آیات مربوط به حضرت مهدى و سایر امامان از مهم‎ترین مندرجات این كتاب محسوب مى‎شود و ارتباط برخى از اعداد با این آیات و تحلیل علمىِ آنها نیز در پایان كتاب مى‎آید. بررسى ارتباط برخى از اعداد موجود در قرآن درباره عید غدیر خم، اصحاب كساء، افراد مباهله، آیه ولایت، ائمه اثنى عشر،آیه تطهیر، حضرت فاطمه و بسمله، از دیگر مندرجات این كتاب است.
13. آفاق الاعجاز الرقمی فی القرآن الكریم؛ عبدالدائم الكحیل، الطبعة الاولی، دمشق: دار وحی القلم، 2006 م، 189 ص.
در این كتاب درباره اعجاز قرآن از دیدگاه نظم عددی و ریاضی بحث و بررسی شده است. نویسنده به نقش و نظم عدد 7 در قرآن و نسبت بین اعداد و حروف و كلمات قرآن كریم اشاره کرده و ضمن بیان اسرار حروف مقطعه و حروف بسمله، قائل به اعجاز قرآن كریم از نظر نظم عددی و قواعد ریاضی، شده است.
14. اعجاز القرآن العلمی و البلاغی و الحسابی؛ محمدحسن قندیل؛ الطبعة الاولی، مصر: دار ابن‎خلدون للتراث، 2006 م، 302 ص.
این کتاب شامل بررسی ابعاد مختلف اعجاز قرآن كریم به همراه بیان نمونه های آن می باشد.
همچنین در این كتاب به بحث درباره اعجاز بلاغی، علمی و عددی قرآن پرداخته شده و بعد اخلاقی اعجاز قرآن نیز بررسی شده است. از نظر نگارنده، معانی قرآن برای همه مخاطبان و در همه زمان ها است و این خود نوعی اعجاز است. وی در ادامه به بیان نمونه هایی از بلاغت فوق العاده و حقایق علمی و همچنین حساب های پیچیده ریاضی قرآن پرداخته است.
15. الاعجاز العددی فی القرآن الكریم؛ سعید صلاح الفیومی؛ الطبعة الاولی، قاهرة: مكتبة القدس، 2006م، 96 ص.
در این كتاب به بررسی مفهوم و عجایب برخی از اعداد در قرآن پرداخته شده است. مبنای اعداد در قرآن، روش علمی بحث درباره اعداد قرآن و عجایبی از عددهای 7، 10، 11، 40 و 70 در قرآن، از مباحث مهم این كتاب است. عدد 7 در عالم هستی، ارتباط برخی از اعداد با كلمات و جملات قرآنی، شگفتی های سوره اخلاص، عجایبی از عدد 7 و 10 در قرآن و سنت، حضرت عیسی؟ع؟ و برخی از اعداد مربوط به ایشان، اعجاز عدد 40 و اعجاز عددی در علم شیمی و اسرار ترتیب آیات و سور قرآنی، از دیگر مندرجات كتاب حاضر است.
16. أسرار ترتیب القرآن قراءة معاصرة؛ عبدالله ابراهیم جلغوم؛ دار الفكر، 1994م، 167 ص.
بررسی ترتیب سوره های قرآن با استفاده از نظم عددی و هماهنگی دقیق ریاضی در قرآن، موضوع این كتاب است. نویسنده در پی اثبات توفیقی‎بودن ترتیب سوره های قرآن به موارد زیادی از جمله نظم موجود میان سوره های قرآن و روابط دقیق ریاضی میان آنها اشاره می كند.
17. انظمة ریاضیة فی برمجة حروف القرآن الكریم؛ احمد محمد اسماعیل، بغداد: دارالشئون الثقافیة، 1993 م.
این كتاب درباره نظم ریاضی موجود در حروف قرآن كریم است. نویسنده پس از بیان موارد بسیاری از این نظم شگفت انگیز و ریاضی در قرآن، به نكته ها و حقایقی در رابطه با حروف قرآن كریم و ارتباط آنها با اعداد و ارقام موجود در قرآن پرداخته است.
18. اثقل آیة فی القرآن الكریم، اطیاف محسن ماضی؛ بغداد: 2001م.
موضوع این كتاب، بررسی موارد اعجاز عظیم ترین و مهم‎ترین آیه قرآن، یعنی «بسم الله الرحمن الرحیم» است. مؤلف در این كتاب موارد زیادی از عجایبِ این آیه را در رابطه با تكرار بعضی حروف آن، بیان کرده است.
19. الإعجاز العلمی فی القرآن والسنه؛ نایف منیر فارس؛ مكتبة ابن كثیر، دار ابن حزم.
کتاب حاضر پژوهشی درباره مباحث علمی قرآن كریم در زمینه های مختلف و بررسی اعجاز علمی قرآن كریم است. در این نوشتار از جنبه های مختلف، به مباحث علمی مندرج در آیات قرآنی پرداخته شده و سعی شده، تا اعجاز علمی قرآن از جنبه‎های مختلف علمی به تصویر كشیده شود. نویسنده به قوانین مختلف علمی از قبیل علم ستاره شناسی و افلاك، علم زمین شناسی، علم طب، علم فیزیك و علوم عددی و ریاضی پرداخته و با استفاده از دیدگاه‎های مهم كارشناسان این علوم، آیات قرآن كریم را كه حاكی از قوانین مربوط به این علوم است را تجزیه و تحلیل علمی کرده است و این قبیل آیات قرآنی كه حاكی از علوم بشری و علوم طبیعی است را تفسیر می نماید و بر اعجاز علمی قرآن كریم تأكید می كند.
20. اعجاز ها و شگفتی های قرآن؛ محمدعلی رضایی اصفهانی و محسن ملاكاظمی؛ چ 1، قم: پژوهش های تفسیر و علوم قرآن، 1386.
پژوهش حاضر درباره اعجاز عملی قرآن است.این كتاب در پنج بخش تدوین یافته است. مؤلّف در بخش اوّل، مباحث مختلفی درباره تفسیر علمی و انطباق قرآن با علوم تجربی مطرح می‎کند و در بخش دوّم با اشاره به نظریه «انفجار بزرگ» به آغاز پیدایش آسمان و زمین می پردازد. همچنین به اعجاز عددی قرآن، چگونگی پیدایش حیات و مسئله تكامل انواع اشاره می كند و در بخش پایانی به مسئله بهداشت و فلسفه برخی از محرّمات و واجبات می پردازد و نتیجه می گیرد كه از جمله ابعاد اعجاز قرآن، اعجاز علمی آن است.
21. اعجاز قرآن؛ سیدرضا مؤدّب؛ قم: مركز جهانی علوم اسلامی، 1386، 248ص.
این كتاب درباره بررسی دیدگاه های معصومین، علمای شیعه و اهل سنّت و مستشرقین درباره اعجاز قرآن است. كتاب حاضر نخست به ضرورت اعجاز قرآن و پیشینه تاریخی آن پرداخته و سپس شرایط اعجاز و سیر تحدّی آن را بیان كرده است. در ادامه دیدگاه معصومین و علمای شیعه و سنّی همچون شیخ مفید، علاّمه طباطبایی، امام خمینی(ره)، فخر رازی و سیوطی مطرح شده و از وجوه گوناگون اعجاز قرآن مانند اعجاز بیانی، عددی، بلاغی و علمی سخن به میان آمده است. در پایان دیدگاه برخی از مستشرقین و معارضین اعجاز قرآن، بیان شده است.
22. أضواءٌ قرآنیة علی ظواهر كونیة فی الآفاق والأنفس؛ محمد سعید مولای؛ الشركة الجزائریه اللّبنانیة، دار ابن‎حزم.
این کتاب پژوهشی قرآنی در مورد شگفتی‎های علمی جهان طبیعت و قوانین حاكم بر آن و بررسی حقایق انفسی در قرآن است. در این كتاب نخست برخی از جنبه های طبیعی گفته شده در قرآن و قوانین عالم طبیعت بررسی شده و دیدگاه قرآن و همچنین برخی ازدانشمندان در این‎باره به وسیله شده است، سپس برخی از امور عرفانی گفته‎شده در قرآن كریم؛ مانند اسرار معراج پیامبر اكرم(ص) و دیدن ملكوت آسمان‎ها به‎وسیله حضرت ابراهیم؟ع؟ بررسی شده است.
نگارنده با توجه به علم اعداد و ریاضیات به نظم شگفت‎انگیز حاكم بر عالم خلقت پرداخته و پرداختن قرآن به این امور را از دلایل اعجاز قرآن شمرده است. از دیگر مباحث این كتاب، بحث درباره سنت های الهی در زمین و قوانین حاكم بر طبیعت، مفاهیم ثابت و قوانین حركت و ریاضیات و مطنق در جهان است.
23. اعجاز الرقم 19 فی القرآن الکریم؛ بسام نهاد جرار؛ الطبعة الثانیة، بیروت: دارالنفائس، 1414 ق،175ص.
نویسنده پس از بیان توضیحاتی درباره تحقیقات دکتر رشاد خلیفه در مورد اعجاز عدد 19، مواردی از اشتباهات وی را یادآوری می‎کند و در ادامه در طی چهار فصل و یک خاتمه، به اثبات اعجاز عددی قرآن به‎ویژه عدد 19 می‎پردازد. وی در فصل اول کتاب (ص 141- 128) به موارد زیادی از اعجاز عدد 19 در حروف مقطعه می‎پردازد که مرتبط با عدد 19 یا مضرب‎های این عدد می‎باشند. در فصل دوم نیز به مواردی از اعجاز عدد 19 پیرامون ماه و خورشید و روابط بین آنها و بعضی اصطلاحات بشری می‎پردازد. ایشان در مباحث مقدماتی کتاب خود در پاسخ به کسانی که به‎دلیل قداست عدد 19 در بعضی فرقه‎های ضاله، به مخالفت با این اعجاز برخاسته‎اند، می‎نویسد:
«درست است که طائفه منحرفه بهائیت، عدد 19 را مقدس می‎شمارند و سال و ماه خود را تقسیم بر 19 می کنند؛ اما این مسئله مانع از تحقیق و بررسی در رابطه با عدد 19 نمی باشد؛ چراکه بداستفاده‎کردن از چیزی منافات با استفاده صحیح دیگران ندارد.... چرا که ما می‎دانیم، قبل از اسلام و در دوران جاهلیت، اعراب در مراسم حج شرکت نموده و آن را همراه با انواع انحرافات و بدعت‎ها به جا می‎آوردند؛ در حالی که اسلام به خاطر اعمال خرافی عرب جاهلیت، هیچ‎گاه حج را ملغی نکرد، بلکه به مخالفت با انحرافات در حج پرداخت و حج ابراهیمی را تأیید فرمود.
بنابراین تقدس اعداد در اسلام هیچ جایی ندارد و موضع مسلمانان نیز کاملاً روشن و واضح است. آنان هیچ عددی را مقدس نمی شمارند، در حالی که می‎دانند خدای واحد یکی است و خداوند هفت آسمان را خلق کرد و مسلمانان هفت‎باره دور کعبه طواف می‎کنند و می‎دانند که هفته، هفت روز است و مسلمانان در سجده بر هفت عضو از اعضای بدن تکیه می کنند و... . آیا این مسئله باعث می‎شود که مسلمانان عدد یک یا هفت را مقدس بشمارند؟! آیا اعجاز عدد 19 مبتنی بر قداست این عدد است؟! کدام حکم نقلی و منطق عقلی آن را تأیید می کند؟»
این کتاب 175 صفحه دارد.
24. ارهاضات الاعجاز العددی فی القرآن الکریم؛ بسام نهاد جرار؛ نون للدراسات القرآنیة، 1991م.
این کتاب دارای مقدمه، شش فصل و یک خاتمه است. نویسنده در فصل اول به مدخل بحث اعجاز عددی قرآن در سوره مدثر می‎پردازد، و بحث عدد 19 را مطرح می‎کند. در فصل دوم به اعجاز قرآن در ترتیب سور می‎پردازد و در آخر نتیجه می‎گیرد که ترتیب آیات و سوره های قرآن توفیقی است. در فصل سوم بحث اعجاز عدد 19 در حروف مقطعه را مطرح می‎کنند. فصل چهارم را به بحث حروف ابجد و اعجاز عددی در رابطه با آنها اختصاص می‎دهد. در فصل چهارم اعجاز ریاضی در عالم ستارگان و فلک را مطرح می‎کند. و در فصل پنجم نیز به اعجاز عدد 285 در سوره جن و ارتباط آن با عدد 19 می‎پردازد و در خاتمه اعجاز قرآن را از این طریق اثبات می‎کند.
گفتنی است این نویسنده کتاب‎ها و مقالات زیادی دربارهدر مورد اعجاز عددی قرآن دارد.[11]
25. تسعة عشر ملكاً، بیان ان فریة الاعجاز العددی للقرآن خدعة بهائیة؛ حسین ناجی محمد محی الدین؛ قاهره: الزهراء للاعلام العربی، 1405ق.
همان‎طور كه از نام كتاب پیداست، نویسنده به‎شدت به كسانی كه عدد 19 را یكی از اسرار قرآن می دانند، حمله می كند و آن را نقشه و نیرنگ بهائیت می‎داند. وی یادآور می شود كه عدد 19 از شعارهای بهائیان است كه در نظر مسلمانان، این فرقه مرتد و كافر هستند و شواهدی می‎آورد كه سال در نظر آنان 19 ماه است، هر ماه، 19 روز است، كتاب البیان آنان 19 قسمت است و هر قسم آن 19 باب است و نمازهای و یومیه آنها نیز 19 ركعت است و ... . در بخش دیگر بیان می كند كه عدد 19 مختص قرآن نیست و جملاتی را نشان می‎دهد كه بدون استفاده از رایانه، بر اساس عدد 19 شكل گرفته است؛ در حالی كه مطالب آن باطل است. برای نمونه جمله: «لابعث و لا حساب و لاجهنم، لاصراط و لاجنه و لانعیم و ...»، 19 حرف و 4 الف دارد.
سپس بیان می كند كه رابطه ای بین بسم الله الرحمن الرحیم و حروف مقطعه سوره ها و جهنم ـ نوزده ملك جهنم ـ وجود ندارد. در بخش دیگر، خطاهای عددی قائلین به اعجاز عددی را توضیح می دهد.
26. تفسیر نمونه؛ آیت الله مكارم شیرازی؛ تهران: دار الكتب الاسلامیه، 1373، ج2، ص309-303 .
نویسنده این تفسیر ذیل عنوان «تفسیر حروف مقطعه با مغزهای الكترونیكی»، درباره کشف‎های رشاد خلیفه، سخن به میان آورده و پس از آوردن بیوگرافی، خلاصه كار و تحقیقات آقای خلیفه، به نتایج ایشان در رابطه با حروف مقطعه و فراوانی هر یك از این حروف ( ق، ص، ن، المص، المر، كهیعص، الم، و ... ) در این‎گونه سوره‎ها اشاره کرده است.
وی در انتها نتیجه می‎گیرد، حروف قرآن مجید كه در 23 سال بر پیامبر اكرم(ص)نازل شده، حساب بسیار دقیق و منظمی دارد و هر یك از حروف الفبا، با مجموع حروف هر سوره دارای نسبت ریاضی كاملاً دقیق است كه حفظ و نگهداری چنین نسبتی برای بشر ـ بدون استفاده از مغزهای الكترونیكی ـ امكان‎پذیر نیست. نویسنده در عین حال اضافه می‎كند، شكی نیست كه بررسی‎های دانشمند مزبور در آغاز راه است و خالی از نقص نیست، پس باید با حوصله تمام، به وسیله او و دانشمندان دیگر تكمیل شود.
27. پرتوی از شگفتی های عددی قرآن؛ جعفر شاهرودی؛ مشهد: یوسف فاطمه (س)، 1385، 48ص.
پژوهش حاضر درباره خواص و اعجاز عددی قرآن است. انگیزه نویسنده شناساندن قرآن به مردم و تحریك و تشویق آنان به تحقیق درباره قرآن فراگیری آن است. مؤلف با استفاده از علم ریاضی، به برخی از شگفتی‎های عددی قرآن و خواص كلمات و آیات می‎پردازد.
28. پرتوی از شگفتی های عددی قرآن؛ جعفر شاهرودی، محمد تقی واحدیان؛ چ 1، مشهد: یوسف فاطمه(س)، 1388، 144ص(پالتویی).
این کتاب درباره اعجاز ریاضی عدد 19است که هر مطلب آن، با استفاده از فرمول ثابت می کند که سورها و آیات با عدد 19در ارتباط هستند. همچنین این کتاب بر رد نظریه رشاد خلیفه مصری، تأکید دارد که با عدد 19 تلاش بر اثبات تحریف پذیری قرآن داشت. نویسنده هدف از تألیف این کتاب را علاوه بر اثبات تحریف ناپذیری قرآن از منظر ریاضیات، بیان تحدی و مبارزه‎طلبی قرآن می‎داند و معتقد است که هیچ کتابی توانایی مقابله علمی با قرآن را ندارد.
وی بیان می كند: کلید این کشف، خود قرآن است که در سوره المدثر به عدد 19 در آیه سی اشاره کرده است: «که بر جهنم نوزده نگهبان وجود دارد». در این کتاب مشخص می شود، تمامی فرمول‎های گفته شده روی جدول، با حروف مقطعه قرآن در ارتباط هستند، مانند اینکه نام الله در قرآن 19 بار تکرار شده است. بسم الله الرحمن الرحیم از 19 حرف تشکیل شده است یا اینکه ارتباط تعداد سوره های قرآن با عدد 19که هر کدام به تفضیل بیان شده‎اند. در حقیقت رشاد خلیفه مصری نیز تلاش کرده است با استفاده از عدد 19 و فرمول های ارائه داده‎شده، قرآن را تحریف‎شده قلمداد کند که خواننده می تواند با استفاده از فرمول ها، به کذب‎بودن این ادعا پی ببرد. چاپ نخست جلد چهارم پرتوی از شگفتی های عددی قرآن در شمارگان پنج هزار نسخه و در 144 صفحه پالتویی، با قیمت شانزده هزار ریال چاپ شده است.
29. السبع المثان و القرآن العظیم؛ اطیاف محسن ماضی؛ بغداد: 2001م.
موضوع این كتاب، بررسی رابطه سوره حمد با كل قرآن است. نویسنده ضمن بررسی عددی كلمات و آیات سوره حمد، به نتایج جالبی در رابطه با تكرار حروف این سوره رسیده است كه نشانگر از نظم ریاضی و عددی سوره حمد می باشد.
30. شبكه ریاضی قرآن (كشف سیستم حیرت انگیز ریاضی در قرآن)؛ احمد دیدات؛ ترجمه ساسان حبیب‎وند؛ چ 1، قزوین: طه، 1381ش.
نویسنده در این كتاب بر اساس یافته‎های علمی دكتر رشاد خلیفه، به بیان شبكه دقیق ریاضی قرآن پرداخته و به مباحثی از قبیل دورنمایی از گذشته، اعجاز علمی قرآن، اعتراف بزرگان ادب، اعجاز عدد 19، محاسبه و شانس، غیربشری‎بودن قرآن، معجزه ریاضی و... پرداخته است. ایشان در فصل هشتم كه به معجزه ریاضی قرآن اختصاص دارد، به نكته جالبی درمورد حرف «ق» و «ص» اشاره كرده و می‎نویسد: «تعداد تكرار حرف « ق » در دو سوره ق و شوری (حم عسق) كه دارای حروف مقطعه « ق » است، برابر با 114 (19 × 6 ) می‎باشد. از طرفی، خداوند در قرآن به صراحت 12 بار تعبیر «قوم لوط» را به كار برده است. البته در این مورد یك استثنا مشاهده می‎شود و آن هم آیه 13 سوره ق است که از تعبیر «اخوان لوط» استفاده شده است». نویسنده چنین بیان می‎كند كه اگر در این آیه هم مانند موارد قبلی تعبیر به « قوم لوط » می‎شد، تعداد حرف ق در این دو سوره 115 مرتبه می‎شد كه دیگر این عدد مضربی از عدد 19 نبود؛ بنابراین به این صورت با كاربرد تعبیر « اخوان لوط » این مسئله حل شده است. شبیه همین مطلب را در مورد حرف «ص» در «بصطه» درآیه 247 بقره بیان کرده است. نویسنده در پایان نتیجه می‎گیرد كه آیا امكان دارد این نظم عددی و ریاضی قرآن به صورت تصادفی و بدون هدف باشد؟ این كتاب در143 صفحه به وسیله ساسان حبیب‎وند به فارسی ترجمه شده است .
31. شگفتی ها و اعجاز قرآن از نظر علمی پیشگویی و عددی؛ محمدعلی پرهیز؛ قم: انتشارات ائمّه، 1385، 288ص.
اثر حاضر برخی از شگفتی ها و اعجاز قرآن را از نظر علمی، پیشگویی و عددی بررسی کرده است. مباحثی درباره فصاحت و بلاغت قرآن، مباحث نخستین فصل کتاب است. نویسنده در بخش دیگر ضمن بررسی مفهوم «علم»، کاربرد آن را در قرآن و احادیث و روش تفسیر علمی و معیارهای آن، بحث کرده است. راه های رفع تعارض علم و قرآن، قرآن و پزشکی، مراحل رشد طب اسلامی، مطالبی درباره پیدایش جهان و نکات تفسیری و دیدگاه دانشمندان در این‎باره و اسرار علمی و نکات تفسیری مربوط به حرکت خورشید از دیگر مباحث این کتاب است. موضوعاتی همچون ستون های آسمانی، بررسی اعداد در قرآن و پیشگویی های قرآن، فصل‎های پایانی کتاب بیان شده است.
32. الصدفه المنظمه: الاعجاز العددی فی القرآن؛ فرید قبطنی؛ 1988م.
این کتاب به زبان فرانسه[12] است و نویسنده در مقام احتجاج با همه اهل کتاب ـ چه علمای دین و چه علمای ریاضی، فیزیک، بیولوژی، مورخان و... ـ است و نویسنده، و دفاع از ساحت قرآن کریم، آن را به رشته تحریر درآورده است تا با توجه به علمی‎بودن این کتاب، سندی باشد برای حقانیت قرآن کریم.
نویسنده در این کتاب، با توجه به مسائل علم ریاضی ـ که مورد اتفاق همه علماست ـ به مواردی از اعجاز عدد 19 در سوره‎های علق، مدثر و ارتباط بین آنها پرداخته است. همچنین در ادامه به مواردی از اعجاز عدد 19 در ترتیب سوره‎های قرآن، حروف مقطعه و تناسب و ارتباط آنها با یکدیگر اشاره کرده است. در پایان نیز اعجاز عدد 19 در سوره‎های زوج مصحف را مطرح کرده است. این کتاب پس از انتشار در سال 1998 میلادی مورد استقبال غیرمسلمانان قرار گرفت و در سال بعد نیز چاپ دوم آن وارد بازار شد.
33. طلوع الشمس من مغربها علم للساعه؛ فرید قبطنی؛ ترجمه احمد امین حجاج؛ چ 1، بیروت: دار البراق، 1999م، 416ص.
این کتاب ترجمه‎ای است عربی، از کتاب الصدفه المنظمه توسط فرید قبطنی به زبان فرانسه برای غیرمسلمانان نوشته شده است و آقای احمد امین پس از اصلاحات، اضافات و تکمیل مباحث، آن را به شکل منظم و دقیق به زبان عربی ترجمه كرده است. ایشان دراین کتاب به مباحثی مانند نزول قرآن، قرآن واحد و قرائات متعدده، تحلیل لغوی آیه بسمله و ارتباط آن با عدد 19، ترتیب سوره‎های مصحف و ارتباط با عدد 19 و نیز بحثی کامل در ارتباط با اعجاز عدد 19 در حروف مقطعه، پرداخته است. این کتاب دو جزء و 416 صفحه دارد.
34. العناصر والحروف والأرقام فی القرآن الكریم؛ فلاح عبدالكریم الطویل؛ چ 1، اردن: المؤلّف (مجدلاوی)، 2006م، 220ص.
کتاب حاضر تحقیقی است علمی در مورد عناصر، اعداد و حروف در قرآن و بررسی اعجاز علمی این كتاب آسمانی. در این نوشتار نخست به بحث درباره كیفیت تركیب عناصر در طبیعت و ماهیت فیزیكی آنها پرداخته شده است. آن‎گاه معارفی از قرآن كریم در مورد فلزاتی مانند آهن، مس، نقره و طلا، همچنین نسبت بین این فلزات با برخی از اعداد، بیان می شود. سپس نویسنده به بحث درباره رابطه اعداد با حروف، كلمات و جملات قرآنی پرداخته و نظم موجود بین آنها را جنبه ای از اعجاز قرآن دانسته است. بررسی اعجاز علمی و اعجاز عددی قرآن كریم و تحلیل این مطالب در ضمن برخی از آیات از دیگر مباحث این كتاب است.
35. قرآن و ریاضیات؛ سیدمرتضی علوی؛ چ 1، قم: پژوهش‎های تفسیر و علوم قرآن.
كتاب قرآن و ریاضیات، چهارمین كتاب از مجموعه كتاب‎های تفسیر موضوعی ویژه جوانان است كه به قلم سیدمرتضی علوی و با مقدمه دكتر محمدعلی رضایی اصفهانی، از سوی انتشارات پژوهش‎های تفسیر و علوم قرآن منتشر شده است.
در مقدمه كتاب درباره روش كار آمده است: این تفسیر موضوعی، موضوعاتش را از متن اجماع یا علوم و وقایع عصری می‎گیرد و به صورت پرسش به محضر قرآن عرضه می‎كند، سپس مفسر آیات موافق و مخالف را جمع‎آوری كرده و با درنظرگرفتن قرائن دیگر مانند روایات و علوم و شواهد تاریخی، به نتیجه‎گیری و استنباط می‎پردازد و پاسخ خویش را می‎یابد و به مخاطبان قرآن ابلاغ می‎كند.
در مقدمه، بحثی پیرامون اعجاز عددی و نظم ریاضی قرآن، به شکل درآمدی بر اصل موضوع، پیش‎بینی شده است كه در آن ادعاهای متفاوت در این زمینه، ادله مطرح‎شده و همچنین كتاب‎هایی كه این موضوع را ارائه كرده‎اند، بررسی شده است. نویسنده اشاره می‎کند كه در چند دهه اخیر بعد دیگری از اعجاز قرآن بیان شده است كه همان اعجاز عددی قرآن است و اینكه یك نظم ریاضی خاص بر قرآن حاكم است. در فصل اول كتاب كلیات بحث ارائه می شود. مفهوم و پیشینه اعجاز از مهم‎ترین مطالب این بخش است. در شش فصل باقیمانده، نویسنده با تقسیم مطالب ریاضی ارائه‎شده در قرآن، در هر فصل به تبیین نظریه نظم ریاضی قرآن می‎پردازد. در فصل دوم به بحث اعداد و عملیات چهارگانه ریاضی در قرآن، اشاره شده است و در فصل سوم عدد 19/1 در قرآن بررسی می‎شود. فصل چهارم رابطه منطقی بین حروف مقطعه و علم ریاضی را نشان می‎دهد. بررسی عدد هفت و استفاده قرآن از این عدد، موضوع فصل پنجم است. اعجاز زوج و فرد، اعجاز عددی و تكرار واژه‎ها مطالبی است كه در فصل‎های ششم و هفتم مطرح می‎شود. در پایان كتاب نیز مطلبی با عنوان جمع‎بندی و نتیجه‎گیری آمده است.
36. قرآن معجزه ریاضی جاویدان (كشف وجود رابطه ریاضی بین سوره های قرآن با استفاده از علم عدد)؛ حسین موسوی زنجانی؛ قم: سلسبیل، 1385، 96 ص.
اثر حاضر حاوی مباحثی درباره رابطه سوره های قرآن كریم است. مؤلف سعی دارد با استفاده از علم عدد و كشف وجودِ رابطه ریاضی بین سوره های قرآن، دیدگاه آیت‎الله معرفت، مبنی بر عدم ارتباط بین سوره های مجاور در قرآن مجید را رد کند. وی در این كتاب از رابطه سوره بقره با سوره حمد و رابطه سوره بقره با آل عمران سخن گفته است. رابطه سوره آل عمران با سوره نساء، سوره نساء با سوره مائده، سوره مائده با سوره انعام و سوره انعام با سوره اعراف، مباحث دیگر این كتاب است.
37. كشف معجزه ریاضی قرآن؛ افخم‎السادات مرتضوی؛ چ 1، اهر: افخم‎السادات مرتضوی، 1385، 72 ص.
كتاب حاضر كوششی درباره سیستم ریاضی قرآن كریم است. نویسنده در این اثر یكی از ابعاد اعجاز عددی قرآن كریم را بیان می‎کند. وی معتقد است تمام سوره ها و آیات قرآن بر پایه یك اصل كلی به نام عدد 19استوارند و آیات و سوره های قرآن مضربی از این عدد هستند و بر این اساس، سیستم ریاضی قرآن تغییرپذیر و تحریف‎پذیر نیست. او برای اثبات كشف معجزه ریاضی قرآن، مباحثی مانند مقدار عددی، كد ریاضی كلمات خاص، ساختمان ریاضی قرآن و تركیب عددی ماوراء انسانی را مطرح كرده است.
38. كمال الاعجاز فی القرآن الكریم؛ عادل كمال جمیل؛ بغداد: 2001م.
این كتاب به بررسی اعجاز عددی قرآن در رابطه با فواصل آیات قرآن پرداخته است. نویسنده معتقد است با توجه به این نظم عددی میان آیات، سوره های قرآنی به منزله یك سوره واحد است و بلكه به منزله یك آیه واحد، چنان‎که فخرالدین رازی در تفسیر كبیر خود به آن اذعان کرده است.
39. معجزة القرآن الکریم؛ رشاد خلیفه؛ الطبعة الاولی، بیروت: دارالعلم للملایین، 1983 م.
دکتر رشاد خلیفه را می‎توان مبتکر و نظریه پرداز بحث اعجاز عددی قرآن دانست. وی اولین کسی بود که نظریه اعجاز عددی قرآن را مطرح کرد. و پس از بررسی و کار روی قرآن، با استفاده از کامپیوتر، به نتایجی رسید که آنها را در سال 1356 شمسی در روزنامه‎های دنیا منتشر کرد. وی موفق به کشف رمزهای قرآن در رابطه با عدد 19و مفتاح حروف مقطعه شد که بعضی از موارد آن بیان شد.
رشاد خلیفه پس از ذکر مواردی از اعجاز قرآن، به نتایجی رسید که به بعضی از آنها اشاره می‎شود:
1. قرآن کلام خدا و معجزه الهی است و هیچ‎کس نمی تواند ادعا کند كه این نظم ریاضی و دقیق قرآن، توسط انسان صورت گرفته است؛
2. ترتیب موجود سوره‎های قرآن و همچنین ترتیب نزول آنها، ترتیبی الهی است؛
3. محل نزول سوره‎های قرآن، اعم از مکی یا مدنی مورد تأیید است؛
4. تقسیم آیات در هر سوره به امر الهی صورت گرفته است؛
5. شیوه کتابت رسم‎الخط قرآن، به دستور خداوند صورت گرفته است؛
6. آیه «بسم الله الرحمن الرحیم» جزء تمام سوره‎ها به غیر از سوره «توبه» است که این مسئله با توجه به نظم ریاضی قرآن اثبات‎شدنی است.
40. معجزة الارقام و الترقیم فی القرآن الکریم؛ عبدالرزاق نوفل؛ بیروت، دارالکتاب العربی، 1403 ق.
این کتاب صورت تکمیل‎شده کتاب قبلی نوفل است و حاوی مطالبی است که در کتاب قبلی نیامده است. نویسنده در این کتاب به پاره‎ای از نقدها و مخالفت هایی که درباره این نظریه ارائه شده است، پاسخ داده است.
41. من الاعجاز البلاغی و العددی للقرآن الکریم؛ دکتر ابوزهراء النجدی؛ الوکالة العالمیة، 1410ق.
دکتر نجدی که از قرآن‎پژوهان شیعی و اهل مصر است، در ادامه کار آقای نوفل، موارد دیگری را به تحقیقات قبلی افزوده است؛ مانند: «ساعه» 24 مرتبه به تعداد شبانه روز، «سماوات البسع» هفت مرتبه، «سجده» و مشتقات آن 34 مرتبه به تعداد سجده های نمازهای شبانه‎روز و ... .
42. معجزة القرن العشرین من کشف سباعیه و ثلاثیه اوامر القرآن الکریم؛ ابن خلیفه علیوی، دمشق، دارالایمان، الطبعة الاولی، 1983 م، 110ص.
ایشان در کتاب خود نود درصدِ اوامر قرآن را، هفتگانه، سه‎گانه، یا یگانه دانسته است و پس از آوردن موارد اوامر قرآن و اعداد منظم در ارتباط با آنها، اعجاز قرآن را نتیجه می‎گیرد.
برای مثال، امر «اعبدوا» را سه بار به همه مردم خطاب کرده است؛ سه بار نسبت به اهل مکه که در قرآن آمده و سه بار که نسبت به پیامبر اسلام آمده است. پیامبران الهی مثل شعیب، نوح، هود، صالح و حضرت عیسی نیز هر کدام سه بار به قوم خود گفته‎اند و این از عجایب است.
این كتاب 110 صفحه دارد و در سال 1983 میلادی برای نخستین بار چاپ شده است.
43. المنظومات العددیة فی القرآن العظیم (برهان احصائی فی احكام البناء القرآن)؛ مصطفی ابوسیف بدران؛ الطبعة الاولی، قاهره: مكتبة وهبة، 1418 ق، 88ص.
نویسنده در این کتاب، روابط ریاضی در حروف مقطعه و لفظ جلاله «الله» را بررسی کرده و نظم اعجازگونه قرآن را از این طریق ثابت کرده است. این کتاب 88 صفحه دارد.
44. موسوعه الاعجاز الرقمی؛ عبدالدائم الكحیل؛ 713ص.
نویسنده این كتاب در پی اثبات اعجاز عدد هفت، به موارد زیادی از این اعجاز در قرآن پرداخته است. وی این كتاب را در یك مقدمه و یازده بحث سامان داده است و به مباحثی مانند اعجاز عدد 7، ضوابط اعجاز رقمی، اولین آیه سوره حمد، اسرار حروف مقطعه، تكرار آیات در قرآن، ترتیب سوره‎های قرآن، اسرار قصه‎های قرآنی و ارتباط آنها با عدد 7 پرداخته و به مصادیق زیادی از این اعجاز، اشاره کرده است. این كتاب 713 صفحه است. گفتنی است، این نویسنده بیش از چهل کتاب در مورد اعجاز عددی قرآن دارد. [13]
45. معجزة القرآن العددیة؛ صدقی البیك؛ الطبعة الاولی، دمشق- بیروت: مؤسسة علوم القرآن.
نویسنده در این كتاب به مواردی از اعجاز عدد 19 درحروف مقطعه اشاره می‎کند. همچنین اعجاز در اعداد صحیح و كسری به كاررفته در قرآن و وارتباط آنها با عدد 19 را بیان می‎كند .
46. ماوراء احتمال؛ عبدالله اریك.
هدف این كتاب معرفی یك سیستم ریاضی است كه از سوی خداوند در یكی از كتاب های آسمانی به ودیعه نهاده شده است. نویسنده در این كتاب به پیشینه كشف سیستم ریاضی عدد 19 در قرآن توسط دكتر رشید خلیفه پرداخته و به فلسفه انتخاب این عدد اشاره كرده است. این كتاب در چهار فصل تنظیم شده است. نویسنده در مقدمه كتاب، درباره سیستم ریاضی قرآن كریم سخن گفته و در ادامه به منحصربه‎فردبودن قرآن كریم اشاره می‎كند. وی در فصل سوم به كشف سیستم ریاضی قرآن و اعجاز عدد 19 اشاره می‎كند و در فصل چهارم موارد و مصادیقی از اعجاز عدد 19 در آیه بسمله و كلمات آن را بیان می‎كند. در پایان نیز چنین نتیجه می‎گیرد كه مطالب بیان‎شده در این كتاب تنها ذره كوچكی از سیستم ریاضی قرآن است كه در سطحی وسیع‎تر در قرآن وجود دارد و احتمال تصادفی‎بودن این نظم ریاضی قرآن محال است. گفتنی است كه پیچیده‎ترین محاسباتِ اعجاز عددی قرآن، در این کتاب بیان شده است.
47. المعجزة: نظریة قرآنیة فی الاعجاز القرآنی؛ عدنان غازی الرفاعی؛ دمشق: الطبعة الثالثة، دار الفكر، 2000 م، 304ص.
مهندس رفاعی در این كتاب سخنانی شبیه سخنان عبدالرزاق نوفل دارد. ایشان معتقد است تمام كلماتی كه در قرآن آمده است ارتباط تام و حقیقی با آن چیزی دارد كه آن را وصف می‎كند و به آن نامیده شده است؛ برای مثال: یك سال كامل 365 روز است و زمین 365 بار به دور خود می‎چرخد. خداوند نیز كه خالق این جهان است، این مسئله را در كتاب خود به تصویر كشیده است؛ تصویری كه دقیقاً مطابق با واقعیت فلكی آن است؛ بنابراین مشاهده می‎كنیم كه كلمه «یوم» به صورت مفرد در قرآن كریم 365 مرتبه به كار رفته است. مانند این مسئله، گردش ماه به دور زمین است كه ماه‎ها از آن به وجود می‎آیند و خداوند كه خالق این مسئله است، كلمه «شهر» را در قرآن 12 مرتبه به كار برده است كه اشاره به همین قضیه دارد.
ایشان در ادامه به مصادیق زیادی از این‎گونه موارد می‎پردازد و نتیجه می‎گیرد كه چون زبان استدلال در این كتاب ریاضی و اعداد است؛ بنابراین برای عدم اختلاف انسان‎ها در این‎گونه مسائل، اعجاز قرآن ثابت می‎شود. نویسنده در انتهای كتاب به نقدهایی كه از سوی دیگران بر این نظریه وارد شده است، به صورت مستدل در56 صفحه جواب داده است. این كتاب در 304 صفحه ـ بدون ضمیمه ـ چاپ شده است.
48. معجم الارقام فی القرآن الكریم؛ محمد السید الداوودی؛ الطبعة الاول، قاهره: دار الكتاب المصری، 1986 م، 134ص.
مؤلف با وسعت نظر و اشراف بر احادیث و تاریخ، به تبیین مصادیق اعجاز ارقام قرآن پرداخته است و مواردی را در این زمینه بیان کرده است. این كتاب در 134 صفحه و در سال 1406 هجری منتشر شده است .
49. المعجزة القرآنیة (الاعجاز العلمی و الغیبی)؛ محمد حسن هیتو؛ الطبعة الاولی، بیروت: مؤسسة الرسالة، 1989 م.
ایشان تقریباً همان مطالب حسین ناجی محمد؛ در كتاب تسعة عشر ملكاً را تأیید و تكرار می كند.
50. مفاتیح القرآن؛ علی حیدریان؛ قم: زائر.
این کتاب نگاهی گذرا به تاریخ قرآن، اعجاز قرآن، معارف و نکات قرآنی و فضایل قرآن کریم دارد و مباحث متنوعی درباره علوم و معارف قرآنی در آن ارائه کرده است. نگارنده ابتدا درباره اعجاز قرآن از نگاه معصومین و دانشمندان بحث و سپس اعجاز عددی قرآن به‎ویژه حروف مقطّعه را از منظر رشاد خلیفه بیان می‎کند. در ادامه کتاب، کلیاتی راجع به معارف ناب قرانی و نکات ظریف قرآن، از جمله مقایسه نام های اماکن، حیوانات و گیاهان در قرآن و سایر اعلام قرآنی ارائه‎شده و مهم‎ترین تفاسیر و ترجمه های قران معرّفی می شود. بررسی فضایل قرآن اعمّ از فضایل سوره ها و آیات و فضیلت قرائت قرآن و بیان قواعد صرفی و نحوی قرآن از مباحث دیگر ارائه‎شده در این کتاب است.
51. موسوعة الاعجاز العلمی فی القرآن و السّنة؛ محمد السّقاعید؛ دار الیقین.
نوشتار حاضر به ابعاد اعجاز قرآن از جمله اعجاز علمی آن می پردازد. نویسنده، اعجاز قرآن را در ابعاد تشریعی، غیبی، عددی و علمی و در زمینه های انسان‎شناسی، زمین‎شناسی، عالم هستی، نباتات و موجودات زنده بررسی می کند و با ارائه تصاویری از آفرینش انسان، طبیعت و دیگر موجودات، آن را معجزه علمی قرآن می داند. نویسنده همچنین به اعجازِ علمی سنّت پیامبر(ص) در آفرینش انسان و علوم بهداشتی و پزشکی می پردازد.

 

ب) كتاب های اجمالی

52. اسرار اعجاز القرآن، 70 حقیقة رقمیة تشهد على صدق القرآن؛ عبدالدائم الکحیل؛ حلب: دار الرضوان ، 2004م.
53. اسرار اعجاز عددی قرآن در رابطه با اهل بیت(ع)؛ محمد محمد هویدی؛ ترجمه مریم زارعی؛ تهران: البرز فر دانش، ۱۳۸۸، ۲۲۴ ص.
54. اسرار معجزه «الم»؛ عبد الدائم الكحیل؛ حلب: دار الرضوان، 2004 م، 112ص.
55. اسلام از دیدگاه آن‎ماری شیمل به همراه یكی از آخرین تحقیقات درباره اعجاز عددی قرآن، آن‎ماری شیمل؛ ترجمه عبدالرحیم گواهی؛ تهران: علم، 1386، 336 ص.
56. اشارات هندسیه فی القرآن الکریم؛ مجد متبولی غریب؛ دار المجد للدراسات الهندسیه، 1991 م.
57. اشراقات الاعجاز الرقمی؛ عبدالدائم الكحیل؛ حمص: مكتبة مهرات للعلوم، 2003م.
58. إشراقات الرقم سبعة؛ عبدالدائم الكحیل؛ إصدار جائزة دبی الدولیة، 2006 م، 400 ص.
59. الاعجاز العددی فی القرآن بین الحقیقة و الوهم؛ فاتح محمود؛ الطبعة الاولی، عمان: جهینة النشر و التوزیع، 2003 م، 96 ص.
60. اعجاز القرآن الكریم؛ فضل حسن عباس؛ عمان: 1411 ق.
61. اعجاز القرآن وجوهه و اسراره؛ عبدالغنی محمد سعید بركة؛ الطبعة الاولی، 1409 ق.
62. الإعجاز القصصی؛ عبدالدائم الكحیل؛ حلب: دار الرضوان، 2005 م، 80ص.
63. اعجاز عددی در قرآن کریم؛ عبدالرزاق نوفل؛ ترجمه مصطفی حسینی طباطبایی؛ تهران: ناشر، 1362 ش.
64. اعجاز عددی قرآن؛ مسعود احمدی؛ سنندج: مسعود احمدی، 1386، 21 ص.
65. الاعداد من القرآن و الحدیث و الاخبار؛ محمد ابوالیسر عابدین؛ دمشق: مكتبة الغزالی، 1414 ق.
66. اعداد هم شهادت می دهند؛ عبدالدائم الکحیل؛ ترجمه تینا پورشاهید؛ تهران: والسماء، 1387.
67. اعدادی که محمد (ص)آورد؛ خشایار قوام پور؛ مشهد: راهیان سبز، 1387، 120ص.
68. اقباس من الاعجاز العلمی فی القرآن و السنة؛ علاءالدین المدرس؛ بغداد: مكتبة الرقیم، 2001 م.
69. پژوهشی در اعجاز علمی قرآن؛ محمدعلی رضایی اصفهانی؛ رشت: كتاب مبین، 1381.
70. پژوهشی در حروف مقطعه قرآن مجید (اعجاز عددی قرآن)؛ عبدالعلی قاسمی؛ اصفهان: گل‎افشان، 1388، 280 ص.
71. تفسیر آیات العدد فی القرآن الكریم؛ عبدالمنعم عبدالوهاب المخازی؛ قاهره: مكتبة الایمان.
72. حقائق رقمیة تكشف أسرار القصة القرآنیة؛ عبدالدائم الكحیل؛ دمشق: مكتبة ابن‎القیم ـ الدار الدمشقیة، 2003م، 128 ص.
73. درآمدی بر اسلام (به همراه یكی از آخرین تحقیقات درباره اعجاز عددی قرآن)؛ تحقیق و گردآوری: علی‎محمد ایزدی؛ آن‎ماری شیمل؛ ترجمه عبدالرحیم گواهی؛ تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1375، 313 ص.
74. دراسة استقرائیة للرقم 7؛ محمود عبدالرزاق الحمصی؛ دمشق: دار المعرفة، 1410 ق.
75. دو گواه بزرگ بر صدق نبوت پیامبر اكرم(ص) (به ضمیمه اعجاز عددی قرآن)؛ ابوالفضل میرلوحی؛ قم: انتشارات اسلامی، 1374، 76 ص.
76. دو گواه بزرگ بر صدق نبوت پیامبر اكرم(ص) (به ضمیمه فلسفه قیام عاشورا و اعجاز عددی قرآن)؛ ابوالفضل میرلوحی؛ اصفهان: گلبهار، 1379، 69 ص.
77. الذریة الخاتمة؛ ابوعلی الذهبی؛ بغداد: دار الزهراء(س)، 2005م ،250ص.
78. رسم المصحف و الاعجاز العددی (دراسة نقدیة فی كتب الاعجاز العددی فی القرآن الكریم)؛ اشرف عبدالرزاق قطنة؛ دمشق ـ بیروت؛ منار و مؤسسة علوم القرآن، 1420 ق.
79. رموز آسمانی: معجزه عددی قرآن؛ محمد حاج‎احمدی؛ تهران: سلیس، 1389، 125ص.
80. روائع الاعجاز العلمی فی القرآن الكریم؛ عبدالدائم الکحیل؛ حمص: دار مهرات، 2006م.
81. ریاضی در قرآن؛ حمیده فیض‎آبادی و حسین پناهی؛ تهران: فیض دانش راه رشد، ۱۳۸۹، 156ص.
82. ریاضی در قرآن؛ حمیده فیض آبادی و مریم چگینی؛ تهران: فیض دانش، ۱۳۸۶، ۱۵۸ص.
83. الریاضیات فی القرآن الكریم؛ خلیفة عبد السمیع؛ مصر: مكتبة النهضة المصریه، 1987 م.
84. ریاضیات کاربردی ابزاری در راه تحدی و تحریف‎ناپذیری قرآن؛ جعفر شاهرودی و محمد تقی واحدیان؛ مشهد: یوسف فاطمه ؟ع؟، ۱۳۸۶، ۱۴۴ص.
85. زوال اسرائیل 2022 نبوءة أم صدف رقمیة؛ بسام نهاد جرار؛ الطبعة الثانیة، بیروت: مكتبة البقاع الحدیثة، 1996 م .
86. السبع المثانی قراءه عددیه فی سور القرآن؛ حسن عمر؛ 2005 م.
87. سلسلة الاعجاز العلمی فی القرآن والسنّة (12 كتیب)؛ عبدالدائم الکحیل؛ حلب – القاهرة: دار الحافظ، 2005م.
88. سلسلة معجزة الرقم سبعة فی القرآن الكریم (12 كتیب)؛ عبدالدائم الکحیل؛ حلب – القاهرة: دار الحافظ، 2005م.
89. صخره بیت المقدس و أصحاب الكهف؛ بسام نهاد جرار؛ الطبعة الاولی، البیرة (فلسطین): مركز نون للدراسات القرآنیة، 2002 م.
90. عجایب العدد و المعدود فی القرآن الكریم؛ جمیل دیباچه؛ الطبعة الاولی، بیروت: دار المحجة البیضاء و دار الرسول الاكرم(ص)، 1419 ق.
91. عجیبة تسعة عشر (بین تخلف المسلمین وضلالات المدعین)؛ بسام نهاد جرار؛ الطبعة الاولی، الخلیل (فلسطین): دار الاعتصام للطباعة والنشر، 1990م.
92. لغة الارقام فی القرآن الكریم؛ حسین آل‎الحاج یونس؛ الطبعة الاولی، بیروت: رشاد برس، 1998 م.
93. م‍خ‍ت‍ص‍ری ب‍ر اس‍رار ک‍ت‍اب م‍ب‍ی‍ن (رم‍ز)۳۸۲ (اث‍ب‍ات طرح ری‍اض‍ی دوت‍ای‍ی آی‍ات ق‍رآن) ؛ م‍ح‍م‍دح‍س‍ن ن‍ع‍ی‍م‍ی؛ ت‍ه‍ران: ک‍اک‍ت‍وس ، ۱۳۸۲، ۱۲۸ ص .
94. معادلتا الترتیب القرآنی؛ عبدالله ابراهیم جلغوم؛ عمان: دار الجنان، 2006 م، 120 ص.
95. معجزات الارقام فی القرآن؛ حسین سلیم؛ الطبعة الاولی، عمان: دار اسامه، 1998 م.
96. معجزة «بسم الله الرحمن الرحیم»؛ عبدالدائم الکحیل؛ حلب: دار الرضوان، 2005م.
97. معجزة «قل هو الله أحد»؛ عبدالدائم الكحیل؛ دمشق: منار للنشر والتوزیع، 2004 م، 112 ص.
98. معجزة السبع المثانی؛ عبدالدائم الكحیل؛ حلب: دار الرضوان، 2004 م، 128 ص.
99. معجزة العصر(معادلتا الترتیب القرآنی)؛ عبدالله ابراهیم جلغوم؛ عمان: مرکز جوهرة القدس التجاریه، 1999م.
100. معجزة القرآن فی عصر المعلوماتیة؛ عبدالدائم الكحیل؛ دمشق: دار الفكر، 2002م، 128 ص.
101. معجزة القرآن و الجدیدة بنیة الآیات و السور؛ عمر النجدی؛ كویت: دار قبیه.
102. المعجزة القرآنیة (الاعجاز العلمی و الغیبی)؛ محمد حسن هیتو؛ الطبعة الاولی، بیروت: مؤسسة الرسالة، 1989 م.
103. معجزة القرن 21؛ عبدالدائم الكحیل؛ حلب: دار الرضوان، 2003م، 96 ص.
104. معجزه بسم الله الرحمن الرحیم؛ عبدالدائم الكحیل؛ حلب: دار الرضوان،2005م، 160 ص
105. معجزة ترتیب القرآن البناء العام؛ عبدالله ابراهیم جلغوم؛ عمان: دار الیاقوت، 2005 م، 214 ص
106. المعجزة نظریة قرآنیة فی الاعجاز القرآنی؛ عدنان غازی الرفاعی؛ الطبعة الثالثة، دمشق: دار الفك، 2000 م.
107. معجزه اعداد در قرآن کریم؛ عبدالرزاق نوفل؛ ترجمه سعید همایون، چاپ اول، قم: مؤلف با همکاری بوستان کتاب قم، 1383ش.
108. معجم الارقام فی القرآن الكریم؛ محمد السید الداوودی؛ الطبعة الاولی، قاهره: دار الكتاب المصری، 1986 م.
109. مفاهیم ریاضی قرآن (اعداد در قرآن و نقش آن ها در عالم هستی)؛ محمد نیكفر؛ مشهد: ضریح آفتاب، 1388، 210 ص.
110. من روائع الإعجاز العددی فی ترتیب القرآن؛ عبدالله ابراهیم جلغوم؛ دار المأمون، 2007 م، 80 ص.
111. المنظومات العددیة فی القرآن العظیم (برهان احصائی فی احكام البناء القرآن)؛ مصطفی ابوسیف بدران؛ الطبعة الاولی، قاهره: مكتبة وهبة، 1418 ق.
112. المیزان 456 بحوث فی العدد القرآنی؛ بسام نهاد جرار؛ الطبعة الاولی، البیرة (فلسطین): مركز نون للدراسات القرآنیة، 2002 م.
113. المیزان فی الاعجاز العددی القرآن؛ الطبعة الاولی، بیروت: دارالهادی، 1412 ق.
114. نظم ریاضی در قرآن (حروف مقطعه)؛ بهمن نیک بین؛ تهران: عقیل، 1387، ۵۶ ص.
115. نظم عددی قرآن؛ كورش جم‎نشان؛ ثمره 1375.
116. نور منتظم؛ کشف نظم ریاضی موجود در ترتیب قرارگیری سوره های قرآن کریم که بیان‎کننده بعدی شگفت انگیز از اعجاز آن کتاب الهی است؛ محمدصدیق شهبازیان؛ قروه: محمدصدیق شهبازیان‏، 1388، 80 ص.
117. نهایة اسرائیل فی القرآن الكریم بین النبوءة و الارقام 2022؛ محمد ابراهیم مصطفی؛ بیروت: 2002م.
118. ولتعلموا عدد السنین والحساب؛ بسام نهاد جرار؛ الطبعة الاولی، فلسطین: مركز نون للدراسات القرآنیة، 1999م.

بخش دوم: مقالات

 

الف) مقالات تفصیلی

1. اعجاز ریاضی قرآن در خصوص اعداد زوج و فرد؛ كورش جم‎نشان؛ بینات ،ش 9، 1375، ص 99.
نویسنده این مقاله با توجه به آیه 89 سوره فجر: « والشفع والوتر » كه خداوند در آن « زوج و فرد » سوگند یاد كرده است، به این فكر افتاده كه شاید یك نظام عددی بر مبنای زوج و فرد در قرآن وجود داشته باشد. به دنبال این فرضیه، شروع به تحقیق كرده و به نتایج جالبی رسیده است. ایشان به این حقیقت پی برده است كه تعداد سوره‎ها، ترتیب قرار‎گرفتن آنها و تعداد آیات هر سوره دقیقاً باید همین اندازه باشد كه هست و اگر تغییر و یا جابجایی درآنها صورت گیرد، كد ریاضی زوج و فردی كه در آن جای داده شده، جواب نمی‎دهد .
وی پس از طرح جدول اعداد زوج و فرد قرآن، به این نتایج رسیده است:
1. جمع كل اعداد زوج ـ كه از حاصل جمع شماره و تعداد آیات سوره به دست آمده ـ دقیقاً برابر با تعداد آیات قرآن یعنی 6236 است؛
2. جمع كل اعداد فرد ( كه از حاصل جمع شماره وتعداد آیات سوره به دست آمده ) دقیقاً مساوی با 6555 است كه این عدد معادل مجموع شماره‎های سوره‎های قرآن است؛
3. در جدول زوج قرآن و در جدول فرد قرآن كه هر یك از 57 سوره درست شده‎اند، درست 30 سوره با تعداد آیات زوج و 27 سوره با تعداد آیات فرد شركت كرده‎اند.
2. اعجاز عددی و نظم ریاضی قرآن؛ عباس یزدانی؛ كیهان اندیشه، ش 67، 1375، ص 67-68.
نویسنده از كسانی است كه شدیداً با اعجاز عددی قرآن به مخالفت برخاسته و سعی وافری دارد كه اثبات کند، هیچ‎گونه اعجاز عددی و ریاضی در قرآن وجود ندارد. ایشان در ابتدای مقاله نسبتاً طولانی خود، پس از بیان كشف دكتر رشاد خلیفه درباره اعجاز عدد 19، به معرفی قرآن از طریق خود قرآن و احادیث می‎پردازد و آیات و روایات گوناگونی را در توصیف قرآن ذكر می‎كند و در نهایت چنین جمع‎بندی می‎كند كه در هیچ جای قرآن، حتی به طور ضمنی، ما به این‎گونه كاوش‎ها دعوت نشده‎ایم. در بیانات امامان و سیره عملی آنها نیز مشاهده نشده است كه قرآن را از این منظر بنگرند و مطالبی هرچند به صورت ضمنی و تلویحی، در مورد تعداد حروف و كلمات قرآن و روابط ریاضی بین آنها گفته باشند یا لااقل سرنخی در این مقوله به دست داده باشند؛ از این رو نمی‎توانیم با اطمینان خاطر در این رشته وقت صرف كنیم و دلخوش باشیم كه اگر تا كنون به نتیجه نرسیده‎ایم، امید است در آینده به نتایجی جالب دست یابیم. از علمای بزرگ، حتی ریاضی‎دانان نظیر خواجه نصیر طوسی و شیخ بهایی نیز نقل نشده است كه چنین سیر و سیاحتی را در قرآن نشان داده باشند.
ایشان پس از بیان این مقدمه، نقدهایی بر كتاب‎ها و مقالات ذیل مطرح می‎كند:
1. معجزه القرآن الكریم؛ دكتر رشاد خلیفه؛
2. المعجزه؛ مهندس عدنان رفاعی؛
3. آیت كبری؛ دكتر سیدمحمد فاطمی؛
4. مقاله «اعجاز ریاضی قرآن درخصوص اعداد زوج و فرد»؛
5. ماوراء احتمال؛ عبدالله اریك؛
6. الاعجاز العددی فی القرآن الكریم؛ عبد الرزاق نوفل؛
7. من الاعجاز البلاغی و العددی للقرآن الكریم؛ دكتر ابوزهراء النجدی.
نویسنده در پایان نیز مطالب خود را در یازده مورد خلاصه و جمعبندی می‎كند. وی اعجاز عددی و ریاضی قرآن را یك جریان انحرافی و نامبارك می‎داند كه هیچ خدمتی به نشر فرهنگ قرآنی نكرده است وبه دلیل صحیح نبودن آمار و ارقام مطرح‎شده، نبود روش واحد در محاسبات، عدم نتیجه منطقی از این‎گونه تناسبات در الفاظ قرآن و عدم اشاره به اعجاز عددی درقرآن و سنت، نظریه اعجاز عددی قرآن را کامل رد می‎كند و علاقه‎مندان به كشف اعجاز قرآن را دعوت به فراگیری زبان عربی و تدبّر و تأمّل درقرآن می‎كند.
3. «بررسی دستاوردهایی در زمینه اعجاز عددی قرآن»؛ پریچهر ساوری؛ بینات، ش 55، 1386، ص52-65.
موضوع این مقاله، مروری بر بعضی از دستاوردهای اعجاز عددی قرآن كریم است. توجه برخی از علمای قدیم و معاصر، به اعجاز عددی و ذكر بعضی كتب آنها، مباحث آغازین مقاله حاضر است. نویسنده از لابه لای كتب علما، نمونه هایی از اعجاز عددی را در مقوله هایی چون: حروف مقطعه، اولوالعزم، ملائكه و شیاطین، ثیاب و حجاب، رجل و امرأ، دنیا و آخرت و حجاب و عقاب مطرح كرده است . او در نهایت بعضی از توجیهات مكلفـانه نویسندگان را بیـان کرده و هر یك از آنها را با ارائه اشكلات وارده، نقد و بررسی کرده است.
4. «پژوهشى در نظریه اعجاز عددى و ریاضى قرآن»؛ مجتبی نوروزی؛ پژوهشهای قرآنی، ش48، 1385، ص142-173.
موضوع این مقاله، بررسی و نقد نظریه «اعجاز عددی و نظم ریاضی قرآن» است که در قرن اخیر از سوی بعضی قرآن‎پژوهان مطرح شده است. این نظریه که بیانگر نظم اعجازگونه عددی و ریاضی قرآن است، برای اولین بار از سوی دکتر رشاد خلیفه در سال 1972 میلادی (1351ش) مطرح شد. طرح این نظریه مورد توجه و استقبال قرآن‎پژوهان قرار گرفت؛ به‎گونه ای که موارد بسیاری بر تحقیقات او افزوده شد، تا جایی كه امروز ده‎ها كتاب و مقاله در این زمینه نوشته شده است. نویسنده این مقاله را در سه بخش اعجاز عدد 19، حروف مقطعه و ارتباط آن با عدد 19 و تناسب در تکرار الفاظ قرآن، بررسی و دیدگاه موافقان و مخالفان و نظر نهایی در این زمینه را بیان کرده است.
5. «چگونه مغز الكترونیكی پرده از اسرار حروف مقطعه قرآن برداشت؟»؛ ناصر مكارم شیرازی؛ درسهایی از مكتب اسلام، ش160، 1352ش، 8-15.
مقاله حاضر برگرفته از مجله آخر ساعه مصر است كه نتیجه محاسبات دكتر رشاد خلیفه را درباره اعجاز قرآن منعكس كرده ‏است.
6. «عجایب عددی بسم الله الرحمن الرحیم» محمدهادی مؤذن جامی؛ بینات، ش57، 1387،ص 126-139.
مقاله حاضر درباره تناسب عددی بسم الله الرحمن الرحیم است. در مقاله حاضر به بعد ظاهری و آشکار اعجاز عددی پرداخته شده است و به رابطه حروف بسمله و عدد کامل، مشهور و رازآمیز 7 پرداخته می شود. نویسنده بعد از بیان فضایل بسمله، عدد حاصل از چهار کلمه بسمله را عدد 6643 می داند که این عدد مضرب 7 است. وی معتقد است، در توزیع حروف کلمه«الرحمن» که بیشتر در قرآن در مواضع شدت و تنزیه خداوند می آید، عدد 1365 به دست می آید که مضربی از عدد 7 است و هم چنین برای کلمه «الرحیم» که بیشتر در قرآن در مواضع رحمت و مغفرت می آید، عدد 6531 به دست می‎آید که آن هم مضربی از عدد 7 است. اگر بسامد حروف بسمله را با آیات سوره فلق مقایسه کنیم، عددی 26 رقمی به دست می آید که مضرب عدد 7 است و همین عدد در سوره ناس عددی 21 رقمی است که حاصل ضرب عدد 7 می باشد و در آخر ارتباط بسمله با آیه الکرسی است که بسامد این ارتباط، عددی 56 رقمی است که آن نیز از مضرب های عدد 7 است.
7. «قرآن معجزه پیامبر(ص)»؛ قربانعلی فصیحی(غزنوی)؛ سفیر، ش 1، 1386، ص 57-76.
موضوع این مقاله، ارائه برخی از ابعاد اعجاز قرآن كریم است. بیان مفهوم اعجاز و پیشینه آن، مباحث آغازین این مقاله است. به نظر نویسنده دیدنی، خواندنی و شنیدنی‎بودن قرآن، محدود به زمان و مكان نبودن و متناسب با همه زمان ها بودن قرآن، پایداری قرآن، درك‎پذیر و فهم‎پذیر بودن برای عموم مردم و نیز هدایتگری قرآن، تفاوت ها و ویژگی های اعجاز قرآن نسبت به دیگر معجزات انبیاء الهی است. وی موارد و كیفیت اعجاز قرآن را برشمرده، سپس درباره دیدگاه صرفه، تحدّی، اعجاز بیانی، عددی، هنری، نظم، آهنگ و موسیقی قرآن سخن گفته است. درپایان بخشی از اعترافات بعضی از دانشمندان و خاورشناسان درباره عظمت قرآن و پیامبر اعظم(ص) بیان شده است.
8. «قرآن و علوم روز در حوزه علوم طبیعی(2)»؛ صغری خیرجوی؛ پیام انقلاب، ش 16، 1387، ص 58-59.
این مقاله تحقیقی در علوم شگفت‎آور قرآن است. نویسنده طی سلسله بحث هایی از علوم شگفت‎ آور قرآن، به بررسی موضوع اعجاز علمی قرآن پرداخته و موضوعاتی از قبیل: اعجاز عددی قرآن، وجود موجودات زنده در کرات آسمانی، تسخیر خورشید و ماه برای انسان را مورد بحث قرار داده است.

 

ب) مقالات اجمالی

9. «از اعجاز بیكران»؛ محسن رضوانی؛ بشارت، ش 30، 1381، ص 50-52.
10. «الاعجاز العددی فی القرآن حقیقة ام توهم؟»؛ الحمد، غانم قدوری؛ الحكمة، ش28، محرم 1425، ص 253- 290.
11. «اعجاز عددی الفاظ قرآن»؛ مهدی رستم‏نژاد؛ تبیان، ش6-5، 1373ش، ص29-30.
12. «اعجاز عددی امامان(ع)»؛ سیدحسین نجیب محمد؛ ترجمه ابوذر یاسری؛ ماهنامه موعود، ش 94، 1388.
13. «اعجاز عددی در قرآن كریم»؛ فاطمه كاووسی‎فر؛ مشكوة النور، ش 7، 1377، ص 8.
14. «اعجاز عددی در قرآن»؛ طارق سویدان؛ ترجمه مریم ترابی؛ محجوبة، ش 220، 2033 م، ص 29 (انگلیسی).
15. «اعجاز عددی قرآن كریم»؛ ترجمه هادی صاحبی؛ زائر، ش45، 1377، ص 3-4.
16. «اعجاز عددی قرآن كریم»؛ روزنامه رسالت، 24/2/1375، ص4.
17. «اعجاز عددی قرآن»؛ اسماعیل جلیلی علی‎آبادی؛ فصلنامه قرآنی نور، ش 2، 1379، ص 151-158.
18. «اعجاز عددی قرآن»؛ مجید بسمل؛ رشد آموزش قرآن، ش6، 1383، ص 33-36.
19. «اعجاز عددی قرآن»؛ مجید بسمل؛ صدای عدالت، 1383، ص12.
20. «اعجاز قرآن (عددى)»؛ سیدعبدالرسول حسینى‎زاده و عباس یزدانى؛ دایرة المعارف قرآن، ج3.
21. «اعجاز قرآن، مفهوم حروف رمز در قرآن(1)»؛ مریم پشم‎فروش؛ گلستان قرآن، ش 155، 1380، ص 32-37.
22. «اعجاز قرآن، مفهوم حروف رمز در قرآن(2)»؛ مریم پشم فروش؛ گلستان قرآن، ش 156، 1380، ص 38.
23. «پرسش و پاسخ پیرامون مفاهیم قرآن»؛ سیدمهدی برومند و غلامرضا نوعی؛ فصلنامه قرآنی نور، ش 11، 1381، ص183-189.
24. «توازن عددی در قرآن كریم»؛ نبیل حمید محسن؛ ترجمه حسین صابری؛ مشكوة، ش39، 1372، ص 17-35.
25. «جدیدترین اعجاز عددی قرآن»؛، محمد قدوسی؛ رشد آموزش قرآن، ش 4، ص 54-55.
26. «عجایب عددی قرآن، حقیقت یا توهم؟»؛ غانم غدوری الحمد؛ ترجمه حسینعلی نقیان؛ رشد (آموزش قرآن)، ش 11، زمستان 1384، ص 46-48.
27. «عجایب عددی قرآن، حقیقت یا توهم؟»؛ غانم غدوری الحمد؛ ترجمه حسینعلی نقیان؛ رشد (آموزش قرآن)، ش 12، بهار 1385، ص 8-15.
28. «عدد 19، یكی از اعجازهای بزرگ»؛ (نام نویسنده ذكر نشده است)؛ محجوبة، ش 219، 2003، ص34-35. (انگلیسی)
29. «عصر رایانه و اعجاز عددی قرآن كریم»؛ محمدجواد شجاعی شكوری؛ زلال وحی، ش 10، 1384، ص 30-31.
30. «قرآن و رایانه»؛ ادیب رضایی؛ تبیان، ش43، 1379، ص12-6.
31. قرآن، طارق سویدان؛ محجوبه، ش 208، 2002، ص16. (انگلیسی).
32. «كتاب آفرینش، نظم خیره‏كننده در قرآن»؛ (نام نویسنده ذكر نشده است)؛ اعتصام، ش 24، 1363، صص20-23 و 27.
33. «كنكاشی پیرامون قرآن از دید ریاضی، معجزه ابدی(1)»؛ رشاد خلیفه؛ ترجمه‏ ماندانا خواجوی؛ سروش، ش181، 1361، صص 24-25 و 61.
34. «كنكاشی پیرامون قرآن از دید ریاضی، معجزه ابدی(2)»؛ رشاد خلیفه؛ ترجمه‏ ماندانا خواجوی؛ سروش، ش182، 1361، ص 24-25.
35. «نقد و بررسی تحقیقات دكتر رشاد خلیفه در زمینه اعجاز عددی قرآن»؛ جهاد دانشگاهی دانشگاه صنعتی اصفهان، دانشگاه انقلاب، ش 70، 1368، ص 46-52.
36. «وقفة مع كتاب العدد «من الاعجاز البلاغی و العددی للقرآن الكریم»؛ التحریر، رسالة القرآن، ش3، 1369، ص192-199.
بخش سوم: سایت‎ها
تعداد پایگاه‎ها و سایت‎هایی كه در مورد اعجاز عددی و ریاضی قرآن هستند، بسیار زیاد است. برای رعایت اختصار به مهم‎ترین آن‎ها اشاره می شود:
1. موقع الارقام www.alargam.com
2. موقع عبد الدائم الكحیل للإعجاز العلمی www.kaheel7.com
3. مركز نون للابحاث و الدراسات القرآنیه www.islamnoon.com
4. موقع الإعجاز العلمی و العددی فی القرآن الكریم www.i3gaz.com
5. شبكة الإعجاز فی القرآان والسنه http://www.miracweb.net
6. موسوعة الإعجاز العلمی فی القرآن والسنة http://www.quran-m.com

پی نوشت ها:

[1]. خلیفه، رشاد؛ اعجاز قرآن، تحلیل آماری حروف مقطعه؛ سیدمحمدتقی آیت‎اللهی؛ شیراز: دانشگاه شیراز، مقدمه، ص الف.
[2]. همان، مقدمه، ص ج.
[3]. خلیفه، رشاد؛ معجزة القرآن الکریم؛ الطبعة الاولی، بیروت: دارالعلم للملایین، 1983م.
[4]» .QURAN VISUAL PRESEN TATION OF THE MIRACLE«
[5]. خرمشاهی، بهاءالدین؛ دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی؛ چ 1، تهران: دوستان و ناهید، 1377ش، ج1، ص1109.
[6]. ر.ک به: خلیفه، رشاد؛ معجزة القرآن الکریم و اعجاز قرآن، تحلیل آماری حروف مقطعه.
[7]. ر.ک به: نوفل، عبدالرزاق؛ اعجاز عددی در قرآن کریم؛ ترجمه مصطفی حسینی طباطبایی، ناشر: تهران، 1362 ش.
[8]. قال رسول الله(ص): «ستفترق امتی علی ثلاثة و سبعین فرقة، منها فرقةٌ ناجیة ٌ والباقون هالكون». مجلسی، محمدباقر؛ بحار الانوار؛ الطبعة الثانیة، بیروت: مؤسسة الوفاء، بیروت، 1403 ق، ح 36، ص 336.
[9]. ر.ک به: النجدی، ابوزهراء؛ من الاعجاز البلاغی و العددی للقرآن الکریم؛ الوکالة العالمیة، 1410 ق .
[10] . برای اطلاع بیشتر از موارد اعجاز عددی قرآن ر.ک به: «پژوهشى در نظریه اعجاز عددى و ریاضى قرآن»؛ مجتبی نوروزی؛ پژوهشهای قرآنی، 1385، ش 48، ص 142ـ173.
[11]. برای اطلاع از این کتب به سایت www.islamnoon.com مراجعه فرمایید.
[12] - عنوان فرانسه این کتاب عبارت است از:
Farid Gabteni, Frederice , Le Hosard Progrmme, le miracle scientifigue du Qoran
34- برای اطلاع از این کتاب‎ها به سایت www.kaheel7.com مراجعه کنید .
چهارشنبه 10/7/1392 - 8:59