معرفی نظام آموزش عالی ایران

شامل :

1- تاریخچه تحولات آموزش عالی ایران

2- اركان نظام آموزش عالی ایران

3- جریانهای متنوع در آموزش عالی ایران

4- گزینش دانشجو

5- دوره های تحصیلی

6- برنامه ریزی درسی

7- هیأت علمی  

 

 

 

1- تاریخچه تحولات آموزش عالی ایران  

 آموزش عالی در فرهنگ و تمدن پویای ایرانی و اسلامی از قدمت و غنای شایسته ای برخوردار است . با شروع عصر رنسانس و پیشرفتهای علمی و صنعتی در كشورهای غربی، در كشور ما نیز عناصری از آموزش عالی مبتنی بر الگوی اروپای غربی ایجاد شد. اولین بار امیركبیر علاوه بر اعزام دانشجو به خارج، با تأسیس دارالفنون در سال 1230 شمسی، ازاستادان خارجی برای تدریس در دانشكده های تخصصی فنی درالفنون دعوت كرد. دانشگاه تهران و تعدادی از دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی بعد از تأسیس دارالفنون شكل گرفتند.

با تصویب قانون اجازه تأسیس دانشگاه در تهران در سال 1313 شمسی، دانشگاه تهران به عنوان مركز ثقل آموزش عالی ایران شناخته شد.   با تأسیس وزارت علوم و آموزش عالی در بهمن 1346 و متعاقب آن تشكیل " شورای مركــزی آموزش" در سال 1348 ، نخستین گام در جهت تمركز، تجدید سازمان و اعمال یك نظارت مركزی بر دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی برداشته شد.  

پس از پیروزی انقلاب اسلامی در اردیبهشت 1359 لایحه قانونی تشكیل شورای عالی فرهنگ و آموزش عالی به تصویب شورای انقلاب رسید و به دنبال آن به منظور ایجاد تحولی اساسی در دانشگاهها و به درخواست دانشجویان مسلمان و انقلابی ستادی با عنوان ستاد انقلاب فرهنگی با فرمان رهبر كبیر انقلاب اسلامی امام خمینی تشكیل شد كه این ستاد بزرگترین نقش را در سیاستگذاری فرهنگی و آموزشی كشور به عهده گرفت.  

 در مرداد 1364 با تصویب قانون " تشكیل وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی"، كلیه اختیارات، وظایف و مسؤولیتهای وزارت فرهنگ و آموزش عالی در آموزش پزشكی به وزارتخانه جدید انتقال یافت.   وزارت فرهنگ و آموزش عالی در تاریخ 3/2/1379 به منظور انسجام بخشیدن به امور اجرایی و سیاستگذاری نظام علمی كشور، به وزارت علوم، تـحقیقات و فناوری تغییر نام داد و وظایف برنامه ریزی، حمایت و پشتیبانی، ارزیابی و نظارت، بررسی و تدوین سیاستها و اولویتهای راهبردی در حوزه های تحقیقات و فناوری به وظایف وزارتخانه مذكور افزوده شد..  

 

2- اركان نظام آموزش عالی ایران

الف - شورای عالی انقلاب فرهنگی   

اهم وظایف شورای عالی انقلاب فرهنگی به عنوان بالاترین مرجع سیاستگذاری و برنامه ریزی آموزش عالی كشور به شرح زیر است :   

1- گسترش و نفوذ فرهنگ اسلامی در شؤون جامعه و تقویت انقلاب فرهنگی و اعتلای فرهنگ عمومی   

2- تحول دانشگاهها و مدارس، مراكز فرهنگی و هنری براساس فرهنگ صحیح اسلامی و گسترش و تقویت متخصصان متعهد و نیروهای فعال ماهر و استادان و مربیان و معلمان معتقد به اسلام و استقلال   

3- تعمیم سواد و استفاده از دستاوردها و تجارب مفید دانش بشری برای نیل به استقلال علمی و فرهنگی   

4- حفظ و احیا و معرفی آثار و مأثر اسلامی و ملی 

 

ب - وزارت فرهنگ و آموزش عالی ایران (علوم، تحقیقات و فناوری)  

وزارت فرهنگ و آموزش عالی در 17/12/1357 با ادغام وزارت علوم و آموزش عالی و وزارت فرهنگ و هنر تشكیل شد. وظایف اصلی وزارت فرهنگ و آموزش عالی مطابق قانون اصلاح قانون تأسیس وزارت علـوم و آموزش عالی مصوب 8/5/1353 عبارت است از:   

 الف- بررسی و ارائه هدفهای اساسی و خط مشیهای كلی و برنامهریزی در همه سطوح آموزشی و پژوهشهای علمی و ایجاد هماهنگی میان آنها   

ب - تعیین اصول كلی برنامههای آموزشی و پژوهشی دانشگاهی   

ج - تعیین ضوابط اساسی آموزشی و پژوهشی دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی و مؤسسات پژوهشی   

د - هماهنگ كردن ضوابط سازمانی دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالیو مؤسسات پژوهشی و ضوابط و اصول كلی مقررات استخدامی اعضای هیأت علمی و همچنین سایر مستخدمین دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی و مؤسسات پژوهشی كه مشمول قانون استخدام كشوری نیستند پس از تأیید سازمان امور اداری و استخدامی كشور با توجه به نیازها و مقتضیات خاص هر یك از سازمانهای مزبور   

 هـ- هماهنگ كردن ضوابط و اصول كلی مقررات مالی و معاملاتی دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی و مؤسسات پژوهشی با همكاری وزارت امور اقتصادی و دارایی و سازمان برنامه و بودجه، در جهت تسهیل فعالیت سازمانهای مزبور با توجه به مقتضیات خاص هر یك   

 و - برنامهریزی جامع توسعه آموزش عالی و پژوهشهای علمی به منظور تربیت نیروی انسانی كاردان و متخصص موردنیاز كشور   

ز - تعیین خط مشی كلی در مورد اعزام دانشجو به خارج و نظارت و سرپرستی بر امر اعزام و تحصیل و بازگشت و به كارگماری دانشجویانی كه برای ادامه تحصیل به خارج از كشور میروند یا فرستاده میشوند   

ح - اتخاذ تدابیر لازم جهت ترویج علوم و هدایت و ارشاد كوششهای پژوهشی و حمایت از محققان كشور و ایجاد تسهیلات لازم برای فعالیتهای پژوهشی   

ط - نظارت بر امور دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی و مؤسسات پژوهشی و ارزشیابی آنها   

ی - تعیین ضوابط مربوط به تشخیص ارزش علمی گواهینامههای آموزشش عالی و پژوهشهای علمی دانشگاهها و مؤسسات علمی خارجی وتعیین ارزش مدارك مذكور  

  ك - فراهم آوردن موجبات تربیت دبیران و كارشناسان آموزشی موردنیاز مؤسسات آموزش عمومی   

 ل - ایجاد و اجازه تأسیس تجهیز و توسعه هرگونه واحد آموزش عالی و یا مؤسسه پژوهشی همچنین جلوگیری از ادامه فعالیت و یا انحلال هر یك از آنها طبق تصویب شورای گسترش آموزش عالی   

 م - همكاری با سازمان برنامه و بودجه در بررسی صورت اعتبارات جاری و عمرانی موردنیاز دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی و مؤسسات پژوهشی كه توسط دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی و مؤسسات پژوهشی به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری تسلیم میشود.  

  ن - اداره امور نمایندگی ثابت ایران در یونسكو و امور بورسهایی كه از طرف سازمان امور اداری و استخدامی كشور برای دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی و مؤسسات پژوهشی تخصیص داده cmTfO و توسعه و نظارت در روابط علمی بینالمللی در سطح آموزش عالی و پژوهشهای علمی 

 

ج- دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی  

 دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی و پژوهشی زیر نظر هیأتهای امنأی دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی اداره می شوند. مطابق قانون مورخ 23/12/1367 شورای عالی انقلاب فرهنگی، هیأتهای امنای دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی با ساختاری به شرح زیر تشكیـل می شوند:   

الف -وزیر   

 ب - رئیس دانشگاه   

 ج - 4 تا 6 تن از شخصیتهای علمی و فرهنگی و یا اجتماعی و محلی و كشوری كه نقش مؤثری در توسعه و پیشرفت دانشگاه مربوط داشته باشند. ( این اعضا به پیشنهاد وزیـر و تصمیم گیری مشورتی شورای عالی انقلاب فرهنگی و با حكم رئیس جمهور تعیین می شوند.)   

 د - رئیس یا نماینده رئیس سازمان برنامه و بودجه ریاست هیأت امنای دانشگاه برحسب مورد به عهده وزیر فرهنگ و آموزش عالی یا بهداشت، درمان و آموزش پزشكی می باشد و دبیری هیأت امنا به عهده رئیس دانشگاه است .  

همچنین به موجب این قانون وظایف و اختیارات هیأت امنا چنین تعیین شده است .   

 الف - تصویب آیین نامه داخلی   

ب - تصویب سازمان و تشكیلات دانشگاه و نحوه اداره دانشگاه و واحدهای تابعه   

 ج - بررسی و تصویب بودجه دانشگاه كه از طرف رئیس دانشگاه پیشنهاد می شود.  

 

 

3- جریانهای متنوع در آموزش عالی ایران   

  

آموزش عالی در ایران عمدتا" شامل آموزشهای دانشگاهی منتهی به مدارك كاردانی، كارشناسی، كارشناسی ارشد و دكتری است. مراكز آموزشی فعال در نظام آموزش عالی ایران عبارتند از:

الف - بخش دولتی   

 در كشور ما تأمین نیروی انسانی آموزش دیده و متخصص بر عهده وزارت علوم، تحقیقات و فناوری قرار داده شده است، ولی در عین حال سایر وزاتخانه ها و دستگاههای اجرایی نیز به نحوی در تربیت نیروی انسانی متخصص مشاركت دارند.   با واگذاری آموزشهای پزشكی به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی در مرداد 1364، كلیه اختیارات، وظایف و مسؤولیتهای وزارت فرهنگ و آموزش عالی در آموزش پزشكی به وزارتخانه جدید انتقال یافت. هدف از این اقدام استفاده آسان تر و مؤثرتر ازامكانات و بیمارستانهای تحت پوشش وزارت و بهداشت، درمان و آموزش پزشكی. به منظور اجرای برنامه های گسترش آموزش پزشكی در سطح كشور بود.   در حال حاضر علاوه بر دانشگاهها و مراكز آموزش عالی وابسته به وزارتخانه های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشكی، مراكز دیگری نیز با كسب مجوز از وزارت علوم، تحقیقات و فناوری دانشجـو می پذیرند.

 از جمله این مراكز، آموزشكده های فنی و مراكز تربیت معلم وابسته به وزارت آموزش و پرورش و مؤسسات آموزش عالی وابسته به سایر وزارتخانهها مثل: امور خارجه، پست و تلگراف، راه و ترابری و .... است.   تحصیل دانشجویان در دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی به این ترتیب است كه آنها برای تحصیل در یك رشته تحصیلی، در یكی از مراكز آموزش عالی ( دانشگاه، دانشكده، آموزشكده فنی و یا مدرسه ZGam) پذیرفته شده، دروس و واحدهای تحصیلی را در مدت زمان معینی به اتمام می رسانند و دانشگاهها بـــه دانشآموختگان خود بر حسب دوره تحصیلی كه در آن پذیرفته شده و تحصیل كردهاند، یكی از مدارك رسمی كاردانی، كارشناسی، كارشناسی ارشد، دكتری حرفه ای و دكتری تخصصی اعطا می كنند.  

هم اكنون 54 دانشگاه و مؤسسه آموزش عالی تحت پوشش وزارت علوم، تحقیقات و فناوری فعالیـت می كنندكه وظیفه سیاستگذاری، برنامه ریزی، هدایت تحصیلی، نظارت و ارزیابی، اعطای مجوز تأسیس، توسعه دانشگاه، دوره و رشته و گزینش دانشجو و .... در آنها بر عهده این وزارت است.

علاوه بر دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی مذكور، دانشگاهی تحت عنوان، دانشگاه جامع علمی - كاربردی در سال 1371 به منظور تقویت آموزشهای فنی و حرفه ای و تربیت نیروی انسانی ماهر موردنیاز بخشهای صنعت، معادن، كشاورزی و خدمات تأسیس گردیده است. این آموزشها كه عمدتا" شامل دوره های كاردانی و كارشناسی است، با همكاری دستگاههای اجرایی و سازمان ها و وزارتخانه های به كارگیرنده دانشجویان مربوط اجرا می شود. 

 

ب - بخش غیردولتی   

به منظور افزایش مشاركت عمومی در ارائه خدمات آموزش عالی و كاهش بار مالی دولت در این زمینه و به دلیل افزایش روز افزون تقاضای اجتماعی جهت ورود به آموزش عالی در ایران دانشگاهها و مؤسساتی در بخش غیردولتی ایجاد گردیده است كه شامل دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی زیر است :

1- دانشگاه آزاد اسلامی   

 نخستین دانشگاه غیردولتی بعد از انقلاب اسلامی در سال 1361 تحت عنوان دانشگاه آزاد اسلامی تشكیل شد. دانشگاه آزاد اسلامی در طول سالهای نخستین فعالیت خود با استفاده از فضاهای آموزشی از قبیل زمین، ساختمان، تجهیزات و كارگاههایی كه از طرف مسؤولان مناطق و افراد خیر در اختیار آن قرار گرفت، گسترش یافت. این دانشگاه، در حال حاضر در بیش از 110 شهر كشور فعالیت دارد. 

2- مؤسسات آموزش عالی غیردولتی و غیرانتفاعی   

 تجربه دانشگاه آزاد اسلامی و تقاضای روزافزون جوانان برای ورود به آموزش عالی و علاقه مندی بخش غیردولتی به مشاركت در آموزش عالی كشور موجب شد كه در سال 1364 شورای عالی انقلاب فرهنگی آییننامه تأسیس دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی غیردولتی و غیرانتفاعی را تصویب كند. این آیین نامه كه به منظور " بسیج كلیه امكانات مملكت در امر گسترش آموزش عالی " مورد تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی قرار گرفته است، هدفهای زیر را دنبال می كند:    - ارتقای سطح دانش و فرهنگ جامعه    - تأمین نیروی انسانی متخصص موردنیاز كشور    - گسترش آموزش عالی در كشور به نحوی كه بتواند پاسخگوی نیاز جامعه برای كسب علم باشد.    - كمك به بسیج و استفاده از همه مدرسان و استادان جامعه در امر آموزش عالی    - ایجاد زمینه مناسب برای فعالیت همه جانبه مردم در امر گسترش و اعتلای دانش و پژوهش كشوردر حال حاضر 32 مؤسسه آموزش عالی غیردولتی غیرانتفاعی با 16091 دانشجو در كشور فعالیت دارند.

 ج - بخش غیرحضوری ( آموزش از راه دور)  

دانشگاه پیام نور با برخورداری از ساختار ویژه و متفاوت با نظام آموزشی دانشگاههای موجود و به منظور ارتقای سطح علمی و فرهنگی جامعه، گسترش آموزش عالی در اقصی نقاط كشور و راهیابی تعداد بیشتری از داوطلبان مستعد به آموزش عالی، فراهم آوردن امكان ادامه تحصیل برای داوطلبان شاغل یا خانه دار، تأمین بخشی از نیروهای تخصصی جامعه و استفاده مؤثر از نیروهای علمی و امكانات در سال 1366 تأسیس شد.   برنامه های این دانشگاه برای ایجاد هماهنگی میان آموزش و تحولات سریع اجتماعی شكل گرفته است . این دانشگاه امیدوار است بتواند فرصتهای مناسب تحصیلی را به شیفتگان و علاقه مندان تحصیلات عالی ارائه نماید و تا حدودی پاسخگوی تقاضای آنان برای ورود به دانشگاه باشد.  

 شیوه آموزشی این دانشگاه به صورت " آموزش از راه دور " است. برنامه های آموزشی به صورتی خاص برای این دانشگاه تنظیم و تدوین می گردد. در این شیوه آموزشی از وسایلی نظیر متون درسی خود آموز ، نوارهای ویدیویی و كتابهای آموزشی و آزمایشگاهی همچنین روشهای آموزشی مكاتبه ای، تشكیل كلاسهای رفع اشكال حضوری كه بهرهگیری میشود.   دانشگاه پیام نور در سال تحصیلی 78-1377 از طریق آزمون سراسری در 18 رشته تحصیلی در دوره كارشناسی و یك رشته در دوره كاردانی دانشجو پذیرفته است. این دانشگاه دارای 147 مركز درسطح كشور است. تعداد دانشجویان این دانشگاه در سال تحصیلی 78-77 بالغ بر 146990 نفر بوده كه 76437 نفر ( 52 درصد) آن را دانشجوی زن و 70553 نفر ( 48 درصد) آن را دانشجوی مرد تشكیل می دهد.   تعداد كل پذیرفته شدگان این دانشگاه در سال تحصیلی 78-77 در سه گروه علوم انسانی، علوم پایه و فنی و مهندسی بالغ بر 33418 نفـر است كه از این تعداد 19444 نفر زن هستند.   دانش آموختگان این دانشگاه در سال تحصیلی 77- 1376 درحدود 11700 نفر است كه 5171 نفر آن زن هستند.رشته های دانشگاه پیام نور در حال حاضر عبارتند از: آمار، ریاضی، شیمی، فیزیك، كامپیوتر، مدیریت بازرگانی، حسابداری، زبان، كتابداری، شیمی، زیست شناسی، زمین شناسی، ادبیات فارسی، روانشناسی، علوم اجتماعی، علوم تربیتی، جغرافیا، الهیات  

 

4- گزینش دانشجو

الف - گزینش دانشجو دربخش دولتی   

 به دلیل انبوه متقاضیان ورود به دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی دولتی و به منظور برقراری عدالت اجتماعی و گزینش شایسته ترین افراد و نیز تخصیص امكانات آموزش عالی به افراد مستعد، گزینش دانشجو در دوره كارشناسی و كارشناسی ارشد به صورت متمركز انجام میشود. در دوره دكتری به دلیل لزوم ایجاد تناسب بین علایق دانشجویان در گرایش تحصیلی و امكانات دانشگاه و محدود بودن تعداد داوطلبان و نیـــــز اهمیت انتخاب دانشجو از سوی دانشگاههای مجری، گزینش دانشجو به صورت غیرمتمركز انجام می شود.  

 در روش متمركز، داوطلبان براساس نمره و ظرفیت اختصاص داده شده به هر رشته پذیرفته می شوند. در روش نیمه متمركز ، ملاك پذیرش علاوه بر نمره دانشجو و ظرفیت اختصاص داده شده به هـر رشته، احراز شرایط دیگری نظیر سلامت جسمی، تواناییها و صلاحیتهای ویژهای است كه از طریق معاینه، مصاحبه، آزمون عملی cfQO بررسی و سنجش قرار می گیرد.   براساس ضوابط آزمون سراسری دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی، داوطلبان باید از سهمیه منطقه ای كه تحصیلات متوسطه خود را در آنجا گذرانده اند ( سهمیه مناطق سهگانه، سهمیه جانباران، سهمیه شاهد، رزمندگان، آزادگان ) استفاده كنند. استفاده كنندگان سهمیه ها مطابق ضوابط و مقررات متعهد خدمت خواهند بود. مدت تعهد و شرایط و ضوابط هر سهمیه از طرف سازمان سنجش یا وزارتخانه مربوط از طریق دفترچه راهنمای انتخاب رشته دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی به اطلاع داوطلبان می رسد.  

 برای ورود به دوره كارشناسی ارشد ، دانشجویان سال آخر دوره كارشناسی و دارندگان مدرك كارشناسی می توانند باتوجه به تناسب رشته خود در آزمون كارشناسی ارشد شركت كنند.   آزمون دوره دكتری تخصصی، به صورت غیرمتمركز توسط دانشگاههایی كه مجوز دوره دكتری را از شورای گسترش آموزش عالی اخذ كرده اند، برگزار می شود. درآزمون این دوره، دانشجویان سال آخر دوره كارشناسی ارشد و دارندگان مدرك دكتری حرفه ای و كارشناسی ارشد می توانند با توجه به تناسب رشته تحصیلی قبلی خود با رشته مورد نظر خود در این آزمون شركت كنند. این آزمون شامل امتحان كتبی، شفاهی و مصاحبه علمی است . 

 

ب - گزینش دانشجو در بخش غیردولتی   

 نظام آموزشی در دانشگاه آزاد اسلامی به دو صورت پاره وقت و تمام وقت اجرا می گردد. نظام آموزشی تمام وقت همانند نظام آموزشی دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی دولتی اجرا می گردد. نظام پاره وقت درجهت پاسخگویی به نیاز آن دسته از متقاضیان كه به هر دلیل نمی توانند در دوره تمام وقت دانشگاه به تحصیــــل بپردازند، در دوره كاردانی و كارشناسی به اجرا گذاشته می شود. طول مدت تحصیل در نظام پاره وقت، بیش از نظام تمام وقت است. به دانشآموخته این دوره نیز مانند نظام آموزشی تمام وقت، مدرك تحصیلی مربوط به این نظام اعطا می شود.   دانشگاه آزاد اسلامی آزمون ورودی خود را در سه آزمون جداگانه (آزمون رشته های پزشكی، آزمون رشتههای غیرپزشكی و آزمون رشته های نظام پاره وقت ) برگزار میكند.  

 

 

5- دوره های تحصیلی   

منظور از دوره تحصیلی در نظام آموزش عالی مجموعه دروسی است كه در چارچوب نظام خاصی برای هر رشته تحصیلی ارائه و به اعطای یك مدرك دانشگاهی منتهی می شود.

دوره های تحصیلی در آموزش عالی ایران عبارتند از: كاردانی، كارشناسی، كارشناسی ارشد، دكتری حرفه ای و تخصصی 

 

دوره كــــــاردانـــــی: تعداد واحدهای دوره كاردانی 68 تا 72 واحد است و طول مدت تحصیل در این دوره معمولا" 2 سال است و به دانشآموختگان این دوره مدرك كاردانی اعطا می شود.  

دوره كــــارشناســـی: تعداد واحدهای دوره كارشناسی 130 تا 145 واحد است . طول مدت تحصیل در این دوره معمولا" 4 سال می باشد و به دانشآموختگان این دوره مدرك كارشناسی داده می شود.  

دوره كارشناسی ارشد: تعداد واحدهای كارشناسی ناپیوسته بین 28 تا 32 واحد و كارشناسی ارشد پیوسته 172 تا 182 واحد می باشد. طول مدت تحصیل در دوره كارشناسی ارشد پیوسته 6 سال و در دوره كارشناسی ارشد ناپیوسته 2 سال است و به دانشآموختگان آن مـــــدرك كارشناسی ارشد اعطا می شود.  

 دوره دكتــــری : تعداد واحدهای دوره دكتری 42 تا 50 واحد است كه شامل واحدهای آموزشی و پژوهشــــی می شود. طول مدت دوره دكتری 5/4 سال است و به دانشآموختگان آن مدرك دكتری (PH.D) داده می شود.

 

شرایط ورود به دوره های كاردانی، كارشناسی ( پیوسته و ناپیوسته )، كارشناسی ارشد پیوسته و دوره های دكتری عمومی ( پزشكی، داروسازی، داندانپزشكی و دامپزشكی ) به شرح زیر است :   

1- داشتن گواهینامه پایان دوره متوسطه از داخل یاخارج ازكشور موردتأیید وزارت آموزش و پرورش و یا داشتن گواهینامه دوره كاردانی برای ورود به دوره كارشناسی ناپیوسته كه حسب مورد به تأیید وزارت علوم، تحقیقات و فناوری یا وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی رسیده باشد.   

2- پذیرفته شدن در آزمون ورودی   

3- سپردن تعهد خدمت براساس ضوابط و قانون آموزش رایگان یا پرداخت شهریه مطابق تعرفه و مقررات مراجع ذی ربط  

 

 

6- برنامه ریزی درسی  

مسؤولیت برنامه ریزی در نظام آموزش عالی ایران برعهده شورای عالی برنامه ریزی است . این شورا در امر برنامه ریزی و تدوین و تصویب آیین نامه ها و مقررات آموزشی دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی انجام وظیفه می كند. شورای عالی، 9 گروه برنامه ریزی، 68 كمیته تخصصی، 3 كمیسیون دائمی و درحدود 470 عضو دائمی دارد. اعضای گروهها و كمیته های تخصصی عموما" اعضای هیأت علمی دانشگاهها و صاحبنظران در مسائل آموزش عالی و برنامه ریزی هستند.   نظام آموزشی در دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی براساس نظام واحدی است كه حجم هر درس با تعداد واحدهای آن درس سنجیده می شود و قبولی یا ردی دانشجو در یك درس به همان درس محــــدود می شود.دارندگان مدرك دیپلم متوسطه پس از گذراندن دوره پیش دانشگاهی و توفیق در آن قادر به ورود به دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی هستند.  

 دروس هر رشته در دوره كارشناسی از لحاظ محتوا شامل چهار دسته دروس عمومی، پایه، اصلی و تخصصی است . روس عمومی به منظور توسعه اطلاعات و معلومات عمومی، دروس پایه به منظور تقویت بنیه علمی و ایجاد زمینه برای دروس اصلی و تخصصی ارائه می گردد. دروس اصلی اساس و مبنای دروس تخصصی رشته است و دروس تخصصی كارایی علمی و عملی دانشجو را دریك رشته معین بالا می برد.  

 دروس دانشگاهی عمدتا" به صورت الزامی و تعدادی به صورت اختیاری ارائه می شود كه شامل دروس مستقل و پیوسته است. دروس مستقل، دروسی هستند كه انتخاب آنها منوط به گذراندن درس یا دروس قبلی یا پیش نیاز آنهاست.از لحاظ نحوه آموزش، دروس دانشگاهی به دروس نظری و عملی تقسیم می شود، درس نظری حاوی مجموعهای از دانشهاست كه به صورت خطابه، كنفرانس، سمینار و بحث و گفتگو به دانشجو تعلیم داده میشود و درس عملی مجموعه مهارتهایی است كه انتقال آن به دانشجویان در طی عملیات كارگاهی، بیمارستانی، آزمایشگاهی و صحرایی صورت می گیرد.  

در سال 1379 به منظور توسعه مشاركت دانشگاهها در مدیریت آموزش عالی، تمركززدایی و ارتقای كیفیت آموزش عالی، اختیارات مربوط به برنامهریزی به دانشگاهها واگذار شده است تا از این طریق بتوان به انطباق هرچه بیشتر برنامه ریزی درسی با نیازهای جامعه و روز آمدشدن برنامه ها باتوجه به تحولات دانش بشری و deGOmde كردن برنامه ریزی درسی در دانشگاهها دست یافت.  

 

 

7- هیأت علمی   

 كسانی كه دارای مدرك دكتری تخصصی (PH.D ) هستند صرف نظر از جنسیت و مذهب (مسلمان، مسیحی، كلیمی و زرتشتی) می توانند به استخدام دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی در آیند.   اعضای هیأت علمی آموزشی، مسؤولیت آموزش نظری و عملی، پژوهش و راهنمایی دانشجویان را بهعهده دارند. از جمله وظایف عضو هیأت علمی عبارت است از: تدریس، پاسخگویی به سؤوالات درسی، رسیدگی به پایان نامه های تحصیلی، مشاوره و راهنمایی، شركت در جلسات رسمی دانشگاه، اجرای طرحهای تحقیقاتی، انجام وظایف اجرایی. 

  اعضای هیأت علمی كه درمؤسسات پژوهشی مشغول به كار هستند، بین 24 تا 36 ساعت موظف به انجام دادن كارهای تحقیقاتی هستند. درضمن از این تعداد ساعات، حداكثر 4 ساعت را میتوانند به كار آموزشی بپردازند.  

اهم وظایف اعضای هیأت علمی پژوهشی عبارت است از:   

 الف - اجرای پروژه های تحقیقاتی مصوب شورای پژوهشی مؤسسه  

  ب - تدریس در دانشگاهها و مؤسسات وابسته به وزارت فرهنگ و آموزش عالی با رعایت شرایط مقرر   

ج - ارائه خدمات علمی - آزمایشگاهی به مؤسسه و خارج از مؤسسه    

 د- انجام دادن امور كارشناسی و مشاوره علمی   

هـ- شركت در سمینارها، كنفرانسها و مجامع علمی - تخصصی   

و - شركت در شوراهای مؤسسه و خارج از مؤسسه   

به منظور جذب اعضای هیأت علمی دانشگاهها در مراكز آموزش و ارتقای سطح علمی آنها قوانین و آیین نامه هایی به تصویب رسیده است كه به طور خلاصه به آنها اشاره میشود:   

1- دانشآموختگان كارشناسی ارشد و دكتری كه به عضویت هیأت علمی دانشگاههای وابسته به وزارت فرهنگ وآموزش عالی و بهداشت، درمان و آموزش پزشكی در میآیند، میتوانند خدمت نظام وظیفه خود را در یكی از دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی بگذرانند. همچنین به موجب قانون، مشمولان عضو هیأت علمی كه دوره نظام وظیفه خود را در مراكز آموزش عالی می گذرانند، درصورت قبولی در آزمون ورودی دورههای تحصیلی بالاتر داخل یا با خارج كشور می توانند از خدمت ترخیص و به تحصیل ادامه دهند.   

2- اعضای هیأت علمی می توانند درصورت تصویب برنامه پیشنهادی آنها توسط دانشگاه، از فرصتهای مطالعاتی در داخل و یا خارج از كشور استفاده كنند.   

3- كلیه اعضای هیأت علمی دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی و پژوهشی می توانند با پیشنهاد دانشگاه و یا مؤسسه آموزش عالی و پژوهشی و تأیید وزارت سالانه حداكثر سه بار در مجامع علمی و بین المللی شركت كنند و از این طریق ضمن آشنایی با تازه های آموزشی و پژوهشی، دستاوردهای نوین علمی و جهان را به مراكز آموزش عالی كشور منتقل نمایند.   

علاوه بر قوانین مذكور، مقررات دیگری نیز در جهت حمایت از اعضای هیأت علمی و بالابردن سطح آموزش عالی توسط مراجع ذی ربط به تصویب رسیده است. از جمله این مقررات میتوان به موارد زیر اشاره كرد:   

1- انتخاب استاد نمونه باتوجه به عملكرد آموزشی، پژوهشی و اجرایی در دانشگاه   

2- ادامه تحصیل مربیان دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی در دوره دكتری

3- آیین نامه جذب نیروهای متخصص

چهارشنبه 12/4/1387 - 11:2
پسندیدم 1
UserName
x