صحیفه سجادیه
توسط : گل شب بو
حضرت سجاد

صحیفه سجادیه مشتمل بر 54 دعا است كه فهرست عناوین آن بدین شرح است: ‏

‏1. ستایش خداوند كه با كلمه «حمد» شروع و با كلمه «حمید» پایان می‏یابد. ‏

‏2. درود بر محمد و خاندان او. ‏

‏3. درود و صلوات بر فرشتگان نگه دارنده عرش و سایر فرشتگان مقرب، همچون اسرافیل، ‏میكائیل، جبرئیل، روح، ملك الموت، منكر، نكیر و.... ‏

‏4. درود و صلوات و درخواست رحمت‏برای پیروان و ایمان آورندگان به پیامبران. ‏

‏5. دعای حضرت برای خود و دوستانش. ‏

‏6. دعا هنگام صبح و شام. ‏

‏7. دعا هنگامی كه پیشامدها و حوادث مهمی پیش آید و نیز به هنگام غم و اندوه. ‏

‏8. پناه بردن به خداوند از ناپسندیها، بدی اخلاق و كردارهای زشت و نكوهیده. ‏

‏9. در اشتیاق به درخواست آمرزش از خداوند. ‏

‏10. پناه بردن به درگاه خداوند. ‏

‏11. درخواست عاقبت‏به خیری. ‏

‏12. اقرار به گناه و درخواست توبه و بازگشت. ‏

‏13. درخواست‏حوائج از خداوند. ‏

‏14. هنگامی كه انسان ستمی می‏بیند و یا از ستمكاران كار ناخوشایندی می‏بیند. ‏

‏15. هنگام بیماری، اندوه و گرفتاری. ‏

‏16. درخواست عفو از گناهان و عیبها. ‏

‏17. درخواست دفع شر شیطان و پناه بردن به خداوند از دشمنی و مكر او. ‏

‏18. دعا پس از رفع خطر و برآورده شدن سریع حاجت. ‏

‏19. درخواست‏باران هنگام خشكسالی. ‏

‏20. درخواست مكارم اخلاق و كردارهای پسندیده از خداوند. ‏

‏21. دعا هنگام حزن و اندوه. ‏

‏22. دعا هنگام رنج و سختی و دشوار شدن كارها. ‏

‏23. دعا هنگام درخواست تندرستی و سپاس بر آن. ‏

‏24. دعا برای پدر و مادر. ‏

‏25. دعا درباره فرزندان. ‏

‏26. همسایگان و دوستان. ‏

‏27. دعا برای رزمندگان و مرزداران كشور اسلامی. ‏

‏28. هنگام پناه بردن به خدا. ‏

‏29. دعا هنگام تنگدستی. ‏

‏30. كمك خواستن بر پرداخت قرض. ‏

‏31. توبه و بازگشت‏به خدا. ‏

‏32. دعا بعد از نماز شب. ‏

‏33. درخواست‏خیر و نیكی. ‏

‏34. دعا هنگام گرفتاری به بلا و یا هنگامی كه مبتلا به گناهی را می‏بیند. ‏

‏35. خشنودی از خداوند هنگام دیدن دنیا داران. ‏

‏36. دعا هنگامی كه انسان به ابرها می‏نگرد و رعد و برق آسمان را مشاهده می‏كند. ‏

‏37. اعتراف به ناتوانی از ادای شكر الهی. ‏

‏38. دعای عذر خواهی از كوتاهی در ادای حقوق بندگان. ‏

‏39. درخواست عفو و رحمت الهی. ‏

‏40. دعا هنگام مرگ دیگران و یاد مرگ. ‏

‏41. درخواست پرده پوشی و نگه داری از گناه. ‏

‏42. هنگام ختم قرآن. ‏

‏43. هنگام دیدن هلال ماه. ‏

‏44. دعای اول رمضان. ‏

‏45. دعای وداع ماه رمضان. ‏

‏46. دعای روز عید فطر و جمعه. ‏

‏47. دعای روز عرفه (نهم ذی حجه). ‏

‏48. دعای روز جمعه و روز عید قربان. ‏

‏49. دعا برای دفع مكر و شر شیطان. ‏

‏50. ترس عاقلان از خدا. ‏

‏51. تضرع و زاری در پیشگاه الهی. ‏

‏52. اصرار به درخواست از خدای متعال. ‏

‏53. در مقام كوچكی در پیشگاه الهی. ‏

‏54. دعا برای دور شدن اندوهها. ‏

حضرت سجاد

ح) نمی‌از یم صحیفه ‏

اشاره شد كه صحیفه تنها شامل راز و نیاز... نیست، بلكه ابعاد سیاسی، اجتماعی و ‏فرهنگی و عقیدتی نیز دارد. حضرت در ضمن دعاها، مباحث‏سیاسی بویژه مسئله ‏‏«امامت‏» و رهبری جامعه اسلامی را مطرح كرده كه به نمونه‏هایی از آن اشاره می‏شود:

‏1. امام سجاد علیه السلام در دعای بیستم (دعای مكارم الاخلاق) چنین می‏گوید: ‏

‏«خدایا! بر محمد و آل او درود بفرست و مرا بر آنكه بر من ستم روا دارد، دستی (نیرویی) ‏و بر آنكه با من ستیزه جوید، زبانی [و برهانی] و بر كسی كه با من دشمنی و عناد ورزد، ‏پیروزی عطا كن، و در برابر آن كس كه نسبت‏به من، به حیله گری و بد اندیشی بپردازد ‏راه و تدبیر و در برابر كسی كه بر من آزار رساند، نیرو عنایت كن و در برابر عیب جویانی كه ‏بر من عیب جویی و ناسزا گویی می‏كنند، توان تكذیب [و رد سخنان آنها] و در برابر خطر ‏تهدید دشمنان، به من امنیت عطا فرما...» (24) ‏

در واقع، این بخش از دعا شكوائیه‏ای است از حضرت در برابر زورگوییهای حكومت و ‏كارگزاران عبدالملك; نظیر «هشام بن اسماعیل مخزومی‏» حاكم مدینه، و از این جهت‏بار ‏سیاسی دارد. ‏

 

‏2. در دعای چهل و هشتم كه مربوط به عید قربان و روز جمعه است، چنین می‏خوانیم: ‏

‏«خدایا! این مقام [خلافت و رهبری امت كه اقامه نماز جمعه و عید و ایراد خطبه از شئون ‏آن است] مخصوص جانشینان و برگزیدگان تو، و این پایگاهها، از آن امنای تو است، كه ‏آنان را در رتبه بالایی قرار داده‏ای، ولی ستمگران [همچون خلفای اموی] آن را به زور، ‏غصب و تصاحب كرده‏اند... تا آنجا كه برگزیدگان و خلفای تو مغلوب و مقهور [و مجبور به ‏سكوت] گشته‏اند، در حالی كه می‏بینند احكام تو تغییر یافته، كتاب تو از صحنه عمل دور ‏افتاده، فرائض و واجبات دستخوش تحریف گشته، و سنت (و راه و رسم) پیامبرت متروك ‏گشته است. خدایا! دشمنان بندگان برگزیده‏ات از اولین و آخرین و همچنین اتباع و ‏پیروانشان و همه كسانی را كه به كارهای آنان راضی هستند، لعنت كن و از رحمت‏خود ‏دور ساز....» (25) ‏

در این دعا امام سجاد علیه السلام با صراحت از مسئله امامت و رهبری امت كه ‏اختصاص به اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام دارد و غصب شدن آن توسط ‏ستمگران یاد می‏كند و بدین ترتیب، مشروعیت‏حكومت‏بنی امیه و حتی خلفای اول را ‏نفی می‏كند. ‏

 

‏3. در دعای عرفه (دعای چهل و هفتم) چنین می‏گوید: «پروردگارا! درود فرست‏به پاك‏ترین ‏افراد خاندان پیامبر كه آنان را برای رهبری امت و اجرای اوامر خود برگزیده‏ای و آنان را ‏خزانه داران علمت، نگهبانان دینت، جانشینان خود در زمین، و حجتهای خویش بر بندگانت ‏قرار داده‏ای، و به خواست‏خود، آنان را از هر گونه پلیدی یكباره پاك كرده‏ای و آنان را وسیله ‏ارتباط با خود و راه بهشت‏خویش قرار داده‏ای... خدایا! تو در هر زمان دین خود را به وسیله ‏امامی تایید فرموده‏ای كه او را برای بندگانت رهبر و پرچمدار، و در جهان گیتی مشعل ‏هدایت قرار داده‏ای، پس از آنكه او را با ارتباط غیبی، با خود مرتبط ساخته‏ای و او را ‏وسیله خشنودی خود قرار داده‏ای و پیروی از او را واجب كرده‏ای، و از نافرمانی او بیم ‏داده‏ای، و به اطاعت از اوامر و پذیرش نهی او دستور داده‏ای، و مقرر داشته‏ای كه هیچ ‏كس از او سبقت نگیرد، و هیچ كس از پیروی او واپس نماند [و سرپیچی ننماید]... (26).» ‏

حضرت در این دعا با بیان نقش و موقعیت ویژه رهبران الهی و امامان از خاندان نبوت و ‏امتیازهای آنان با دقت تمام شروعیت‏حكومت زمامداران وقت را نشانه رفته و نشان داده ‏است كه مشروعیت‏حكومت‏با انتخاب الهی به دست می‏آید، نه از طریق زور و قدرت و نه ‏حتی از راه جمع آوری آرای مردم. ‏

 

حسن ختام كلام را گوشه‏هایی از دعای آن حضرت برای مرزداران و هشدارهایی كه بیان ‏می‏فرماید، قرار می‏دهیم: ‏

‏4. در دعای بیست و هفتم چنین آمده: «خدایا! بر محمد و آلش درود [و رحمت] فرست و ‏مرزهای مسلمانان را به عزت خویش نفوذ ناپذیر گردان و مرزداران را با قدرت خویش تقویت ‏فرما و عطایای آنها را از [خزانه] توانگری خود سرشار ساز. ‏

بارالها! بر محمد و آل محمد درود فرست و عده [مرزداران] را افزون نموده، اسلحه آنها را ‏بران، حوزه‏های آنان را حراست نمای و نقاط حساس جبهه‏های آنان را محكم كن و در بین ‏آنها الفت [و همكاری] قرار ده و كارشان رابه خوبی روبه راه كن... و مشكلاتشان را با ‏نصرت خویش حل نموده، با پایداری و صبر تقویتشان كن، و چاره جوییهای دقیق [به ‏ایشان برای مقابله با دشمن] بیاموز... و هنگام برخورد با دشمن فكر دنیای فریبنده را از ‏یادشان ببر و اندیشه ثروت اندوزی و جمع مال را از دلهای آنها بزدای... و با عشق به ‏آخرت و بهشت دمسازشان كن.... (27) » ‏

دوشنبه 1/11/1386 - 6:6
پسندیدم 0
UserName