حضرت رقیّه علیهاالسلام در اوراق تاریخ
توسط : Hesamiz
از مقامات معروف و مشهور در دمشق ، مرقد حضرت رقیّه دختر خردسال حضرت ابى عبدالله الحسین است ، كه در ششم صفرسال 61 هجرى ، در خرابه شام ، از شدّت سوز و گداز در فراق پدر، جان به جان آفرین سپرد.
فرزندان امام حسین علیه السلام  
با ملاحظه كتب و اقوال گوناگون ، مجموع فرزندانى كه به آن امام مظلوم نسبت داده شده هشت دختر است ، كه فاطمه كبرى و فاطمه صغرى و زبیده و زینب و سكینه و آن دختر كه در خرابه وفات كرد (كه بعضى نامش را زبیده و بعضى رقیّه گفته اند) و ام كلثوم و صفیه باشند.
و سیزده پسر: اول على اكبر، دوم على اوسط، سوم على اصغر، چهارم محمّد، پنجم جعفر، ششم قاسم ، هفتم عبدالله ، هشتم محسن ، نهم ابراهیم ، دهم حمزه ، یازدهم عمر، دوازدهم زید، و سیزدهم عمران بن الحسین علیه السلام .
زیاده بر این نیز نسبت داده اند كه قولى بسیار ضعیف است .
مرحوم آیه الله حاج میرزا حبیب الله كاشانى (ره ) پس از ذكر مطالب فوق مى گوید: اعتقاد مؤ لّف آن است كه بر تقدیر صحت ماءخذ، این تعدّد در اسم بوده نه در مسمّى ، زیرا كه آن حضرت به قلّت اولاد معروف بوده است ، پس ‍ تواند بود كه دو اسم یا زیادتر از اسامى مذكور، براى یك تن باشد و نیز محتمل است كه بعضى از اینها نبیره هاى آن بزرگوار باشند. چنانكه محتمل است كه بعضى از آنها منسوبان او از بنى هاشم باشند. چه ، آن مظلوم ، پدر یتیمان و متكفّل امر ایشان بود
(269)آن دخترى كه در خرابه شام از دنیا رحلت فرموده و شاید اسم شریفش رقیّه علیه السلام بوده و از صبایاى خود حضرت سیدالشهدا علیه السلام بوده چون مزارى كه در خرابه شام است منسوب است به این مخدّره و معروف است به مزار ست رقیّه .(270)
تحقیقى كوتاه درباره حضرت رقیّه علیه السلام  
كلمة رقیّه ، در اصل از ارتقاء به معنى ((صعود به طرف بالا و ترقّى )) است .
این نام قبل از اسلام نیز وجود داشته ، مثلا نام یكى از دختران هاشم (جدّ دوم پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله ) رقیّه بوده است ، كه عمة پدر رسول خدا رقیّه مى شود.
(271)
نخستین كسى كه در اسلام ، این نام را داشت ، یكى از دختران رسول خدا صلى الله علیه و آله از حضرت خدیجه است .
پس از آن ، یكى از دختران امیرالمؤ منین على علیه السلام نیز رقیه نام داشت ، كه به همسرى حضرت مسلم بن عقیل درآمد.
در میان دختران امامان دیگر نیز چندنفر این نام را داشتند، از جمله یكى از دختران امام حسن مجتبى
(272) و دو نفر از دختران امام موسى كاظم كه به رقیّه و رقیّة صغرى خوانده مى شدند.
اكثر محدّثان دو دختر به نامهاى سكینه و فاطمه براى امام حسین ذكر كرده اند؛ اما علّامه ابن شهر آشوب ، و محمّدبن جریر طبرى شیعى ، سه دختر به نامهاى سكینه ، فاطمه و زینب را براى آن حضرت برشمرده اند.
در میان محدّثان قدیم ، تنها على بن عیسى اربلى صاحب كتاب كشف الغمّه (كه این كتاب را در سال 687 ه‍.ق تاءلیف كرده است ) به نقل از كمال الدین گفته است كه امام حسین شش پسر و چهار دختر داشت ؛ ولى او نیز هنگام شمارش دخترها، سه نفر به نامهاى زینب ، سكینه و فاطمه را نام مى برد و از چهارمى ذكرى به میان نمى آورد.
احتمال دارد كه چهارمین دختر، همین رقیّه بوده باشد.
علامه حائرى در كتاب معالى السبطین مى نویسد: بعضى مانند محمّدبن طلحة شافعى ودیگران از علماى اهل تسنّن و شیعه مى نویسند: ((امام حسین داراى ده فرزند، شش پسر و چهار دختر بوده است )).
سپس مى نویسد: دختران او عبارتند از: سكینه ، فاطمه صغرى ، فاطمه كبرى ، و رقیّه علیهن السلام .
آنگاه در ادامه مى افزاید: رقیّه علیه السلام پنج سال یا هفت سال داشت و در شام وفات كرد. مادرش ((شاه زنان )) دختر یزدجرد بود(یعنى حضرت رقیّه خواهر تنى امام سجّاد بود).
(273)
پاسخ به یك سؤ ال 
مى پرسند: آیا نبودن نام حضرت رقیّه در میان فرزندان امام حسین علیه السلام در كتابها و متون قدیم مانند: ارشاد مفید، اعلام الورى ، كشف الغمّه و دلائل الامامه طبرى بر نبودن چنین دخترى براى امام حسین علیه السلام دلالت ندارد؟
پاسخ : با توجّه به مطالب زیر، پاسخ این سؤ ال روشن مى شود:
1. در آن عصر، به دلیل اندك بودن امكانات نگارش از یك سو، تعدّد فرزندان امامان از سوى دیگر، و سانسور و اختناق حكومت بنى اُمیّه كه سیره نویسان را در كنترل خود داشتند از سوى سوم ، و بالا خره عدم اهتمام به ضبط و ثبت همه امور و جزئیات تاریخ زندگى امامان موجب شده كه بسیارى از ماجراهاى زندگى آنان در پشت پردة خفا باقى بماند؛ بنابراین ذكرنكردن انها دلیل بر نبود آنها نخواهد شد.
2. گاهى بر اثر همنام بودن ، وجود نام رقیّه در یك خاندان موجب اشتباه در تاریخ شده و همین مطلب ، امر را بر تاریخ نویسان اندك آن عصر، با امكانات محدودى كه داشتند، مشكل مى نموده است .
3. گاهى بعضى از دختران دو نام داشتند؛ مثلا طبق قرائنى كه خاطرنشان مى شود به احتمال قوى همین حضرت رقیّه را فاطمه صغیره مى خواندند، و شاید همین موضوع ، باعث غفلت از نام اصلى او شده باشد.
4. چنانكه قبلا ذكر شد و بعد از این نیز بیان مى شود، بعضى از علماى بزرگ از قدما، از حضرت رقیّه به عنوان دختر امام حسین یاد كرده اند و شهادت جانسوز او را در خرابه شام شرح داده اند. پس باید نتیجه گرفت كه باید كتابها و دلایلى در دسترس آنها بوده باشد كه بر اساس آن ، از حضرت رقیّه سخن به میان آورده اند؛ كتابهایى كه در دسترس دیگران نبوده است ، و در دسترس ما نیز نیست .
بنابراین ذكر نشدن نام حضرت رقیّه در كتب حدیث قدیم هرگز دلیل نبودن چنین دخترى براى امام حسین علیه السلام نخواهد بود، چنانكه عدم ثبت بسیارى از جزئیات ماجراى عاشورا و حوادث كربلا و پس از كربلا در مورد اسیران ، در كتابهاى مربوطه ، دلیل آن نمى شود كه بیش از آنچه درباره كربلا و حوادث اسارت آن نوشته شده وجود نداشته است .
(274)
پدر حضرت رقیّه 
پدر بزرگوار حضرت رقیّه علیه السلام ، امام عظیم ، حسین بن على معروفتر از آن است كه نیاز به توصیف و معرّفى داشته باشد.
مادر حضرت رقیه علیه السلام  
و به نقلى ، مادر رقیه علیه السلام ((ام جعفر قضاعیه )) بوده است ولى دلیل مستندى در این باره ، در دسترس نیست . (276)
شیخ مفید در كتاب ارشاد ام اسحاق بنت طلحه را مادر فاطمه بنت الحسین علیه السلام معرفى مى كند. (277)
سن حضرت رقیه علیه السلام  
سن مبارك حضرت رقیه علیه السلام هنگام شهادت ، طبق پاره اى از روایتها سه سال ، و مطابق پاره اى دیگر چهار سال بود. برخى نیز پنج سال و هفت سال نقل كرده اند.
در كتاب وقایع الشهور و الایام نوشته علامه بیرجندى آمده است كه ، دختر كوچك امام حسین علیه السلام در روز پنجم ماه صفر سال 61 وفات كرد، چنانكه همین مطلب در كتاب ریاض القدس نیز نقل شده است .
چهارشنبه 26/10/1386 - 16:0
پسندیدم 0
UserName