عزاداری بر امام حسین (ع) در ایران
 

قبیله‌ی بنی‌حمراء، از قبایل ایرانی‌تبار شیعی‌مذهب كوفه، نخستین كسانی بودند كه پس از واقعه‌ی كربلا، آشكارا مجالس عزاداری به پا كردند و برای خون‌خواهی سیدالشهداء به مختار پیوستند. آن‌ها كه بالغ بر بیست‌هزار جنگجو بودند، بیشتر سپاه مختار را تشكیل می‌دادند. اصولاً ایرانیان كه در آن زمان بیشتر تحت عنوان موالی خوانده می‌شدند، به اهل‌بیت پیامبر (ص)، ارادت خاصی داشتند.

ایرانیان، بویژه پس از شهادت امام رضا (ع)، به عزاداری امام حسین (ع)، حال و رنگ دیگری بخشیدند و به طور مداوم به آن می‌‌پرداختند. البته این مسأله، در طول زمان، دچار فراز و فرودهایی می‌گردید. برای مثال، با روی كار آمدن آل‌بویه در ایران و عراق، و ترویج تشیع در مناطق مختلف، شیعیان و دوستداران امام حسین (ع)، مجال بیشتری برای عزاداری پیدا كردند. آل‌بویه كه خود ایرانی و شیعه بودند، عزاداری به صورت علنی و پرشكوه را در بغداد بنیان نهادند.

پس از آنان نیز این حركت، با شدت و ضعف ادامه یافت، تا زمان تیموریان كه رونقی وسیع و جدی گرفت، به طوری كه اهل‌تسنن نیز با شیعیان هم‌نوا ‌شدند. پس از تیموریان، با روی كار آمدن صفویه و حمایت رسمی آنان از تشیع، برپایی عزاداری، گستره و دامنه‌ی بیشتری یافت و در اقصی نقاط ایران متداول شد. این سیر تا زمان قاجاریه ادامه یافت.

در دوره‌ی رضاشاه پهلوی، با آن كه خود او با تظاهر شدید به حمایت از تشیع و علما و مظاهر تشیع، و به راه انداختن دسته و همراهی با عزاداران، توانسته بود حكومت را به دست گیرد، ولی در نیمه‌ی دوم حكومتش، به شدت با عزاداری مبارزه كرد و آن را ممنوع ساخت. در زمان پهلوی دوم، ممنوعیت عزاداری برداشته شد و مردم توانستند آزادانه به عزاداری بپردازند.

پس از سقوط حکومت پهلوی و با آغاز انقلاب اسلامی ایران، سوگواری سیدالشهداء، منزلت والایی یافت و یكی از اساسی‌ترین پایه‌های مذهبی حكومت را نیز تشكیل داد. گفتنی است كه ایرانیان، عزاداری را در مساجد، تكیه‌ها، حسینیه‌ها، منازل و یا به صورت دسته‌ی عزا در معابر عمومی و نیز در بیوت مراجع تقلید برپا می‌کنند. این مراسم، در شهرهای مذهبی چون قم، مشهد، كاشان، اصفهان، اردبیل و... بسیار پرشكوه انجام می‌گیرد. نخل‌برداری، هیأت‌های سقایی، تعزیه‌خوانی و زنجیرزنی، از رسم‌های متداول آیین عزاداری به شمار می‌آید.

يکشنبه 23/10/1386 - 10:59
پسندیدم 0
UserName