فلسفه عزاداری برای اهل بیت پیامبر(ص)
 

فلسفه عزاداری برای اهل بیت پیامبر(ص) چیست؟ شکل استاندارد عزاداری به چه صورت است؟ آیا شیوه هایی از عزاداری مثل هروله که در بعضی جاها رایج است صحیح است؟ به نظر شما رویکردی که مردم نسبت به عاشورا و وقایع آن دارند زیاد احساسی نیست؟

مسأله گریه و عزادارى بر حضرت سیدالشهدا (ع) از افضل قربات است و فلسفه‏هاى سازنده و تربیتى متعددى دارد از جمله:
1- توجه به هدف قیام امام حسین كه همانا احیاى ارزش‏هاى دینى و جلوگیرى از انحراف بود.
2- زنده داشتن یاد و تاریخ پرشكوه نهضت حسینى،
3- الهام بخش روح انقلابى و ستم ستیزى،
4- پیوند عمیق عاطفى بین امت و الگوهاى راستین،
5- اقامه مجالس دینى در سطح وسیع و آشنا شدن توده‏ها با معارف دینى،
6- پالایش روح و تزكیه نفس،
7- اعلام وفادارى نسبت به مظلوم و مخالفت با ظالم و ... .
اما اصل عزادارى و سوگوارى از خود اهل بیت(ع) است ولى چگونگى آن تا حدود زیادى با شیوه‏هاى قومى و ملى عجین شده است و این آمیزش تا زمانى كه مشتمل بر خلاف شرع نباشد اشكالى ندارد.
داستان گریه و عزادارى پس از شهادت حضرت امام حسین(ع) از سوى امامان(ع) داستان دامنه‏دارى است. به مواردى اشاره مى‏شود:
1- امام چهارم(ع) كه خود در كربلا شاهد مصائب دردناك حسین(ع) و یاران فداكار او بود و 23 سال داشت، پس از آن واقعه سوزناك تا زمانى كه در قید حیات بودند یعنى مدت 34 سال طبق برخى روایات براى پدر و عزیزان خویش گریه و سوگوارى مى‏كرد ، (بحارالانوار، ج 46، ص 108 و 109).
گریه‏هاى امام سجاد(ع) در سخت‏ترین شرایط علاوه بر جنبه عاطفى، یكى ازراه‏هاى مهم مبارزه و افشاگرى بود.
2- امام صادق(ع) به ابوهارون مكفوف دستور مى‏دهد مرثیه بسراید و آنگاه كه وى مرثیه خود را مى‏خواند مشاهده مى‏نماید امام(ع) سخت گریه مى‏كند متوجه مى‏شود از صداى گریه امام صادق(ع) زنانى كه پشت پرده حضور داشته‏اند صداى خود را به گریه و شیون بلند كردند ، (كامل‏الزیارات، ابن قولویه، نقل از ره توشه راهیان نور، ویژه محرم 1376).
3- امام رضا(ع) دعبل خزایى شاعر را در ایام سوگوارى حضرت حسین(ع) به حضور مى‏پذیرد به او عنوان یارى دهنده اهل‏بیت، خوش‏آمد مى‏گوید و از وى مى‏خواهد در روزهاى غم و اندوه اهل‏بیت؛ یعنى عاشورا در مورد مصایب جد خویش اباعبدالله(ع) مرثیه بسراید. (بحارالانوار، ج 45، ص 257).
در مورد سینه‏زنى نیز برخى از منابع تاریخى نشان مى‏دهد كه وقتى بنى‏هاشم براى اولین از مدینه به كربلا آمده و با كاروان اسراء در آن مكان برخورد نمودند به رسم عزادارى زنانشان دست به سینه مى‏زدند.
براى آگاهى بیشتر ر . ك :
1- فلسفه شهادت و عزادارى امام حسین، سید عبدالحسین شرف‏الدین، مترجم: على صحت، انتشارات مرتضوى.
2- حماسه حسینى، شهید مطهرى، انتشارات صدرا.
3- پیام‏هاى عاشورا، جواد محدثى، انتشارات پیك جلال.
4- عبرت‏هاى عاشورا، سید احمد خاتمى، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى قم.
5- فرهنگ عاشورا، جواد محدثى، نشر معروف.
اصل وجود تعزیه و عزاداری برای امام حسین (ع ) و ائمه اطهار(ع ) دارای پشتوانه محكمی از احادیث و روایات معتبر و سیره ائمه اطهار(ع ) می باشد كه اصلا" قابل خدشه نیست . مراسم سوگواری عاشورا, (عزاداری , تعزیه خوانی , مراسم روضه خوانی و...) از پیش از صفویه در ایران به ویژه خراسان عصر تیموری رواج داشته و كتاب روضه الشهدا از ملا حسین كاشفی (م 910) برای محافل روضه خوانی خراسان تألیف شده بوده است آن هم در روزگاری كه هنوز پای شاه اسماعیل به خراسان نرسیده و قزلباشان شیعه در آنجا حضور و نفوذی نداشتند. در عصر حضور ائمه معصومین (ع ) و پیامبر اكرم (ص ) نیز برگزاری تعزیه برای شهداء و مرحومین امری رایج بوده است كه می توان به : برگزاری مراسم عزاداری برای حمزه سیدالشهداء توسط زنان مدینه , برگزاری مراسم عزاداری برای امام حسین (ع ) توسط كاروان اسرا به مدت سه روز در شام و بعد از برگشتن از شام بر سر قبر مطهر امام حسین (ع ) در كربلا, و سپس در مدینه اشاره نمود و حتی امامان معصوم (ع ) نیز برای عزاداری جدشان هر ساله تشكیل مراسم عزاداری می دادند, (ر.ك : رسول جعفریان , صفویه از ظهور تا زوال , ص 237) اما سبك عزاداری به فرهنگ هر قومی بر می گردد. به عبارت دیگر تعزیه از مقوله هنر است كه ممكن است در آن از موارد مشابه حتی از كشورها و آئین های دیگر تقلید شود, و این تا جایی كه با ارزشها و معارف اسلامی مغایرت نداشته باشد مشكلی ندارد. در عین حال برخی از منابع تاریخی برآنند كه نخستین بار زنان بنی هاشم هنگام ورود به كربلا به رسم عزاداری به سینه خود می زدند.

يکشنبه 23/10/1386 - 10:2
پسندیدم 0
UserName