اسرار نماز عید

نماز عید

مناسبت‏هاى مختلف اسلامى،زمینه توجه به خداى متعال و زنده‏كننده یاد او در زندگى و فكر مسلمانان است و براى بسیارى از این‏مناسبت‏ها،اعمال و دعاهاى بخصوصى،از جمله‏«نماز»،بیان شده‏است.

 

منظور از نماز عید،نماز دو ركعتى است كه در«عید فطر»و«عیدقربان‏»خوانده مى‏شود.

 

بر خلاف سایر جشن‏ها و نیز اعیاد دیگران،كه آمیخته به غفلت‏ها،هوسرانى‏ها و شهوات است، عید اسلامى،همراه با نماز،دعا،انفاق وصدقات،غسل و طهارت و...است.اینك به توضیح مختصرى پیرامون‏نماز این دو عید مى‏پردازیم:

 

نماز عید فطر

در نخستین روز ماه شوال،كه‏«عید فطر»است،پس از یك ماه‏عبادت و روزه،به شكرانه این توفیق نماز باید خواند.این نماز،در زمان‏حضور امام علیه السلام واجب است و باید به ماعت‏خوانده شود ولى درزمان ما مستحب است.

 

وقت آن،از اول آفتاب روز عید،تا ظهر است ولى بهتر است كه درآغاز روز،پس از بلند شدن آفتاب بخوانند.

 

در ركعت اول،بعد از خواندن حمد و سوره،باید پنج تكبیر گفت وپس از هر تكبیر،قنوت گرفت.در قنوت،هر دعایى مى‏توان خواند،ولى‏بهتر،دعاى‏«اللهم اهل الكبریاء و العظمة...»است. در ركعت دوم‏چهار تكبیر است،كه پس از هر تكبیر،قنوت لازم است.

 

نماز عید فطر،با معنویت‏خاصى كه دارد،دلها را متوجه خدامى‏كند،حالت توبه و استغفار در دلها ایجاد مى‏سازد و مستحب است كه‏انسان،پیش از نماز عید،غسل كند،دعاهاى خاصى را بخواند،و درفضاى باز و در زیر آسمان به نماز بایستد.

 

امام رضا(ع)مى‏فرماید:

 

«انما جعل یوم الفطر العید،لیكون للمسلمین مجتمعایجتمعون فیه و یبرزون لله عز و جل فیمجدونه على ما من‏علیهم،فیكون یوم عید و یوم اجتماع و یوم زكوة و یوم رغبة و یوم تضرع‏» (12) خداوند،روز فطر را بدین سبب‏«عید»قرار داد،تامسلمانان،مجمعى داشته باشند كه در آنروز، جمع شوند و دربرابر خداوند،بخاطر منت‏ها و نعمت‏هایش،به تمجیدو تعظیم بپردازند،پس آنروز،روز عید و تجمع و زكات ورغبت و نیایش است.

 

در این حدیث‏شریف،فلسفه این نماز و عید را در محورهاى زیر،بیان‏كرده است:

 

1- اجتماع و گردهمایى

 

2- زكات و رسیدگى به فقرا

 

3- رغبت و گرایش به خدا

 

4- تضرع و نالیدن به درگاه پروردگار

 

و اینها،هم ناظر به بعد معنوى و عرفانى این نماز و مراسم عبادى‏است،هم توجه به آثار اجتماعى و فوائدى دارد كه به مردم مى‏رسد و مردم‏با پرداخت‏«زكات فطره‏»،بینوایان مستمند را به نوایى مى‏رسانند و به‏یك لحاظ،از نظر تامین معاش محرومان،عید فطر،:«عید فقرا»محسوب‏مى‏شود.

 

اضافه بر آثار اجتماعى و سیاسى كه این اجتماع عظیم سالانه دارد ونشان شوكت و قدرت امت اسلامى است. (13)

 

جایزه الهى

عمده‏ترین چیزى كه در این نماز،از خدا خواسته مى‏شود،آمرزش ومغفرت الهى و مبارك ساختن این عید،با قبولى طاعات است و این،بهترین جایزه‏اى است كه خداوند به نمازگزاران روزه‏دار،عطا مى‏كند.

 

امام باقر(ع)مى‏فرماید:رسولخدا(ص)فرمود:هر گاه روز اول ماه‏شوال(عید فطر)فرا مى‏رسد، یك منادى از سوى خداوند ندا در مى‏دهد:

 

«ایها المؤمنون!اغدوا الى جوائزكم‏»!

 

بشتابید به سوى جایزه‏هایتان.

 

آنگاه،امام باقر(ع)رو به جابر كرده،فرمود:اى جابر!جوایز خدا،مثل‏جایزه‏هاى این پادشاهان نیست!...امروز،روز جایزه‏هاست! (14)

 

عید فطر صحنه‏اى از قیامت

از آثار تربیتى و سازنده نماز عید فطر،آنست كه در آن اجتماع‏دعایى و حضور نیازمندانه در مصلاى بى سقف،انسان به یاد خدا وقیامت و نیازمندى خویش به رحمت الهى مى‏افتد و صحنه قیامت درنظرها مجسم مى‏شود.یادآورى قیامت در آنروز،سفارش‏امیر المؤمنین(ع) است.

 

در روایت است كه على(ع)در یك روز فطرى در خطبه‏اى كه‏خواند،خطاب به مردم فرمود:

 

اى مردم!

 

این روز شما،روزى است كه نیكان،پاداش مى‏گیرند.

 

در این روز،بدكاران،زیان مى‏كنند.

 

این روز،شبیه‏ترین روز به قیامت‏شماست.

 

با بیرون آمدنتان از خانه‏ها به مصلا،بیرون آمدنتان از قبرها را به یادآورید.

 

با توقف خود در مصلا و انتظار نماز،توقف در حضور خدا را در قیامت‏به خاطر آورید.

 

و با بازگشت‏خود به خانه‏ها،بازگشتتان را به خانه‏هاى خود دربهشت‏یا جهنم به یاد آورید. (15) امام مجتبى(ع)روز عید فطر،به عده‏اى برخورد كه به خنده و بازى‏مشغول بودند.به همراهان خویش فرمود:خداوند،رمضان را،میدانى‏براى مسابقه و دستیابى به رحمت و رضوان خویش قرار داده بود،كه‏عده‏اى پیش تاخته و بردند،عده‏اى هم عقب مانده و باختند.شگفت ازآنكه در این روز پاداش،به خنده و بازى مشغول است... (16)

 

نماز عید قربان

روز دهم ذیحجه،روز عید قربان(عید اضحى)و از بزرگترین اعیاداسلامى است كه اعمال و دعاهاى خاصى دارد.یكى از نمازها،«نمازعید قربان‏»است كه مثل نماز عید فطر،دو ركعت است و به همان‏صورت و در همان وقت و با همان شرایط خوانده مى‏شود.

 

چه در روز عید فطر و چه قربان،پیش از نماز و پس از آن(در نمازقربان،تا ده نماز پس از نماز عید)تكبیرهایى گفته شود،كه همه،بزرگ‏شمردن خدا و توحید و ستایش او و شكر بر نعمت هدایت است. (17) در قنوت نماز عید،آنگونه كه گذشت،دعاى‏«اللهم اهل الكبریاءو العظمة... »بهتر است. (18) در این دعا،خدا را به عظمت،جبروت،عفوو رحمت و بخشش مى‏شناسیم و یاد مى‏كنیم و از او،به حق و منزلت این‏روز بزرگ،كه عید مسلمانان و مایه شرافت و افتخار پیامبر و خاندان‏اوست،درخواست مى‏كنیم كه بر«محمد و آل او»درود فرستد و ما را ازخیرها و بركات خویش بهره‏مند سازد.

 

جمله‏اى كه در این دعا آمده،جامع‏ترین درخواستى است كه‏مى‏توان از خدا طلبید.از پروردگار مى‏خواهیم كه:

 

خدایا،در هر خیرى كه محمد و آل محمد را در این روز،واردساختى،مرا نیز داخل گردان‏و از هر بدى كه محمد و آل محمد را در این روز،بیرون ساختى،مرا نیز خارج گردان.

 

خدایا...من از تو بهترین چیزها را مى‏طلبم كه بندگان صالح تو،ازتو خواسته‏اند.

 

و به تو پناه مى‏برم از هر بدى كه بندگان مخلصت،از آن به تو پناهنده‏شده‏اند!

 

نماز عید حق رهبرى

در اسلام،آئین‏هاى جمعه و عید،از منصب‏هاى وابسته به حكومت‏حق و رهبرى اسلامى است و اگر قدرت‏هاى ستمگر،آنها را در استخدام اهداف خویش مى‏گرفتند،غاصبانه بوده است.

 

حتى نصب افراد براى اقامه نماز جمعه و عید و مراسم حج و...ازاختیارات و شئون حكومت و ولایت امر است.از این رو،بودن اینگونه‏امور در اختیار و سیطره نالایقان،براى(آل محمد) حزن‏آور است.امام‏باقر(ع)در حدیثى به این حقیقت اشاره فرموده است:

 

ما من عید للمسلمین،اضحى و لا فطر،الا و هو یجدد فیه لآل‏محمد حزن،قیل:و لم ذلك؟ قال(ع):لانهم(ع)یرون‏حقهم فى ید غیرهم. (19) براى مسلمانان،هیچ عید قربان و عید فطرى نیست،مگرآنكه اندوه آل محمد(ص)در آن افزون و تجدید مى‏شود.

 

پرسیدند:چرا؟فرمود:براى آنكه اهلبیت(ع)،حق خویش‏را در دست دیگران مى‏بینند!...

 

و چه مظلومیتى براى خاندان عصمت،بالاتر از این كه حتى اعیاداسلامى هم براى آنان اندوهبار باشد و خاطره غضب حق و انحراف مسیررهبرى جامعه را بیاد آورد!

 


پى‏نوشتها:

12- وسائل،ج 5 ص 141،من لا یحضر،ج 1 ص 522.

 

13- نماز عیدى كه امام رضا(ع)مى‏خواست‏بخواند و مامون،ترسید و جلوگیرى كرد،و نماز عیدى‏كه در اولین راهپیمائى انقلاب،در قیطریه تهران برگزار شد و شهید مفتح،امت ما را به حركتى عظیم،بسیج كرد،نشان بعد اجتماعى و سیاسى این تجمع با شكوه است.

 

14- وسائل،ج 5 ص 140،من لا یحضر،ج 1 ص 511.

 

15- وسائل،ج 5 ص 141.

 

16- من لا یحضر،ج 1 ص 511.

 

17- الله اكبر،الله اكبر،لا اله الا الله،و الله اكبر،الله اكبر و لله الحمد،الله اكبر على ما هدانا(مفاتیح،توضیح المسائل).

 

18- متن آن در كتاب مفاتیح الجنان و رساله عملیه آمده است.

 

19- من لا یحضر،ج 1 ص 511.
يکشنبه 25/9/1386 - 17:13
پسندیدم 0
UserName
x