سرفه چيست؟
توسط : mohsenpour

سرفه چيست؟

برونشها و ناي آنقدر به لمس سبک حساس هستند که مقادير بيش از حد ماده خارجي يا هر علت تحريکي ديگر موجب شروع رفلکس سرفه مي‌شود. حنجره و کارينا (محلي که در آن ناي به دو برونش تقسيم مي‌شود) بسيار حساس هستند و برونشيولهاي انتهايي و حتي حبابچه‌ها به محرکهاي شيميايي سوزانده از قبيل دي‌اکسيد گوگرد و گاز کلر حساس هستند.

ايمپالسهاي مرکز رو از مجاري تنفسي بطور عمده از طريق اعصاب واگ به پياز مغز تيره مي‌روند و در آنجا يک توالي اتوماتيک از وقايع بوسيله مدارهاي نوروني مغز تيره شروع شده و در نهايت باعث سرفه مي‌شود. سرفه مفرط يا مزاحم ، شايع‌ترين علامتي است که ما را به نزد پزشک مي‌کشاند.

مکانيسم سرفه

سرفه به صورت ارادي يا رفلکسي ايجاد مي‌شود. رفلکس دفاعي داراي مسيرهاي آوران و وابران است. قسمت آوران شامل گيرنده‌هايي در مسير توزيع حسي اعصاب حسي اعصاب سه قلو ، زباني - حلقي ، حنجره‌اي فوقاني و واگ است. قسمت وابران شامل عصب راجعه حنجره‌اي و اعصاب نخاعي است. سرفه با يک دم عميق آغاز شده و با بسته شدن گلوت ، شل شدن پرده ديافراگم و انقباض ماهيچه‌اي در برابر گلوت بسته شده، دنبال مي‌شود. اين امر سبب بالارفتن فشار داخل قفسه سينه شده و در اثر فشار مثبت قفسه سينه ، ناي تنگ مي‌شود. ناگهان گلوت باز شده و به علت اختلاف فشار موجود ميان مجاري هوايي و اتمسفر و نيز تنگ شدن ناي ، ميزان زيادي از جريان هوا به سرعت از ناي خارج مي‌شود. اين نيروها سبب مي‌شوند تا ترشحات مخاطي و اجسام خارجي ، از ريه به بيرون رانده شوند.

علل ايجاد سرفه

سرفه در اثر مکانيزم حفاظتي ريه عليه اجسام خارجي‌اي که از طريق استنشاق (دود سيگار ، گرد وغبار و ...) يا ترشحات مجاري هوايي فوقاني ، شيره معدي و اجسام خارجي ديگر که وارد ريه مي‌شوند، آغاز مي‌گردد. زماني که سرفه به علت ترشحات مجاري هوايي فوقاني و شيره معدي پديد مي‌آيد، امکان دارد عامل اوليه ناشناخته باقي مانده و سرفه بطور مرتب ادامه يابد. قرار گرفتن طولاني مدت در برابر برخي محرکها ، سبب التهاب مجاري هوايي شده و سبب تشديد سرفه مي‌شود. هر بيماري‌اي که به التهاب، تنگي يا تحت فشار قرار دادن مجاري هوايي بينجامد مي‌تواند با سرفه همراه باشد.

عفونت سياه سرفه ، يکي از علل احتمالي سرفه مداوم در بزرگسالان است. عموما تشخيص بيماري براساس وضعيت باليني بيمار صورت مي‌پذيرد. (بيماري آسم|آسم)) علت شايعي براي سرفه مي‌باشد. نمونه‌هايي از بيماريهاي پارانشيمي ريه که سبب سرفه مي‌شوند عبارتند از بيماري بافت بينابيني ريه ، پنوموني و آبسه‌هاي ريوي. امکان دارد نارسايي احتقايي قلب نيز به دليل ادم بافت بينابيني و نيز بافت دوربرونشي ، با سرفه همراه باشد. سرفه بدون خلط ، از عوارض استفاده از مهار کننده آنزيم مبدل آنژيوتانسين در 20 - 5 درصد بيماران مصرف کننده اين داروها است. شروع سرفه در عرض يک هفته از آغاز مصرف دارو است. مکانيسم ايجاد سرفه به دنبال مصرف اين داروها ، احتمال دارد به دنبال تجمع براديکينين باشد.

علل سرفه با توجه به طول سرفه

با توجه به طول مدت سرفه ، مي‌توان شايع‌ترين علل سرفه را دسته بندي کرد. سرفه حاد (کمتر از سه هفته) اغلب در اثر عفونت دستگاه تنفسي فوقاني (بويژه سرماخوردگي ، سينوزيت باکتريايي حاد و سياه سرفه) پديد مي‌آيد. سرفه مزمن (بيش از سه هفته) در يک فرد سيگاري ، مطرح کننده احتمال وجود بيماري انسدادي مزمن ريه بوده و در يک فرد غير سيگاري که راديوگرافي سينه‌اش طبيعي است، به دنبال ترشحات قسمت خلفي بيني و آسم ، پديد مي‌آيد.

راديوگرافي قفسه سينه

راديوگرافي قفسه سينه ، بويژه در طرح يا اثبات علت سرفه مفيد است. يافته‌هاي مهم راديوگرافي عبارتند از: وجود يک ضايعه توده مانند در درون قفسه سينه و بيماري منتشر بافت بينابيني يا آلوئلي ، وجود يک ناحيه لانه زنبوري يا کيست مانند ، مطرح کننده برونشيکتازي است. در حالي که آدنوپاتي قرينه دو طرف ناف ريه ، سارکوييدوز را مطرح مي‌کند.

عوارض سرفه

عوارض شايع سرفه عبارتند از ايجاد درد در ديواره قفسه سينه و ديواره شکم ، بي‌اختياري ادراري و خستگي. بعضي وقتها ، حملات سرفه مي‌تواند سبب سنکوپ شود که اين امر مي‌تواند در اثر فشار بسيار مثبت داخل قفسه سينه و آلوئل ، کاهش بازگشت وريدي و کاهش برون‌ده قلبي صورت بپذيرد. با وجود آنکه در بيماراني که از ساير جهات سالم هستند، سرفه مي‌تواند سبب شکستگي دنده گردد، اما وقوع اين عارضه احتمال وقوع شکستگيهاي پاتولوژيک ناشي از ميلوم مولتيپل و استئوپروز را افزايش مي‌دهد.

درمان سرفه

درمان قطعي سرفه ، به تشخيص علت بيماري زمينه‌اي و سپس شروع درمان اختصاصي بستگي دارد. حذف عامل محرک خارجي يا عامل تشديد کننده داخلي در صورت تشخيص مفيد خواهد بود. ساير ملاحظات تشخيصي مهم عبارتند از درمان عفونتهاي اختصاصي دستگاه تنفسي ، مصرف متسع کننده‌هاي برونشها در شرايطي که دچار انسداد برگشت پذير مجاري هوايي شده‌ايم، فيزيوتراپي قفسه سينه به منظور افزايش پاکسازي ترشحات در بيماران دچار برونشيکتازي و درمان تومورهاي داخل برونشي يا بيماري بينابيني ريه در زماني که درمان مناسب و در دسترس وجود داشته باشد.

درمان غير اختصاصي سرفه ، زماني بکار مي‌رود که علت سرفه مشخص نبوده يا درمان اختصاصي ممکن نباشد و سرفه فاقد هر گونه کارکرد مفيدي بوده يا آنکه ناراحتي قابل توجهي را براي بيمار پديد آورد. سرفه تحريکي بدون خلط را مي‌توان با تجويز يک داروي ضد سرفه که آستانه مرکز سرفه را افزايش مي‌دهد، مهار نمود. چنين داروهايي عبارتند از کدئين (15 ميليگرم ، 4 بار در روز) يا داروهاي غير مخدر مانند دکسترومتورمان (15 ميلي گرم ، 4 بار در روز). اين داروها با از هم گسيختن حملات هميشگي و طولاني مدت سرفه ، سبب درمان غير اختصاصي مي‌شوند. البته يک سرفه خلط آور هيچگاه نبايد مهار شود، ‌زيرا احتباس خلط در نايژه‌ها ، توزيع تهويه و هواگيري آلوئلها و توانايي مقابله در عفونت را مختل مي‌کند.

شنبه 3/9/1386 - 2:22
پسندیدم 0
UserName