ويتامين D
توسط : mohsenpour

ويتامين D

مقدمه

مطمئنا با نام ويتامين D آشنايي داريد و از بيماري راشيتيسم يا نرمي استخوان نيز مطالبي شنيده‌ايد و يا شايد تاکنون کودکان يا افراد بزرگسالي را ديده‌ايد که پاهاي هلالي شکل دارند، دليل آن چيست؟ آيا هلالي شدن پاي افراد به سمت خارج يا داخل يک مسئله ژنتيکي است يا يک کمبود تغذيه‌اي؟ ويتامين D از ويتامينهاي محلول در چربي است و از راههاي مختلفي به بدن مي‌رسد. اصلي‌ترين راه تأمين ويتامين D برخورد نور ماوراي بنفش آفتاب و تغييرات پيش سازهاي زير پوستي است. اين ويتامين از راه مواد غذايي حيواني نيز تامين مي‌شود. در گياهان نيز پيش سازهاي توليد کننده ويتامين D موجود است .


ساختمان شيميايي

ويتامينهاي D يک گروه الکلهاي حلقوي مشتق از استرولها هستند که داراي خاصيت ضد بيماري راشيتيسم مي‌باشند. استرولها الکلهاي حلقوي مشتق از کربور حلقوي سير شده و 17 کربن دار به نام سيکلو پنتانو پرهيدو فنانترن مي‌باشند. ازاستخلاف کربنهاي 13 و 10 اين ترکيب توسط دو ريشه متيل هسته 19کربن‌دار توليد مي‌شود. کلسترول که يک استرول جانوري است از هسته فوق مشتق مي‌شود. ارگواسترول که در گياهان و نيز در زنگ چاودار وجود دارد داراي فرمول شيميايي شبيه کلسترول است.

انواع ويتامين D

ويتامين D2 يا کلسيفرول که از استرولهاي گياهي مانند ارگو استرول و در اثر پرتو فرابنفش حاصل مي‌گردد.

ويتامين D3 يا کلي‌کلسيفرول که از 7 دهيدروکلسترول مشتق مي‌شود و به همين جهت آن را ويتامين D طبيعي مي‌نامند.

 ويتامين D1 که اولين ترکيبي است که به صورت متبلور تهيه و به اين نام ناميده شد و مخلوطي از کلسيفرول و ساير ايزومرهاي ويتامين D است.

نقش بيوشيميايي ويتامين D

ويتامين D موجب افزايش جذب کلسيم و فسفر در روده‌ها مي‌شود. در هنگامي که کمبود ويتامين D ايجاد شده باشد تجويز ويتامين D باعث کاهش مقدار دفع کلسيم و فسفر از طريق مدفوع و به ميزان کمتري سبب افزايش دفع ادراري اين عناصر مي‌گردد. نتيجه اين عمل افزايش جذب و ذخيره کلسيم و فسفر در بدن است. يکي از نقشهاي ويتامين D نقشي است که در بيوسنتز خاصي به عهده دارد. دريافت ويتامين D و کلسيم موجب افزايش قدرت و هماهنگي عضلات ، در افراد بالاي 65 سال مي‌شود . ضعف عضلات در بسياري از سالمندان موجب عدم توانايي در راه رفتن مي‌شود. دليل عمده ناتواني عضلات سطح پايين ويتامينD است.

فقدان ويتامين D موجب پيدايش اختلالاتي در عمل استخوان سازي مي‌شود. در انتهاي استخوانها سلولها غضروفي باقي مي‌مانند و مويرگها و سلولهاي استئوبلاست پيشرفت نمي‌کنند. و به اين ترتيب بافت غضروفي رشد نموده و حجيم مي‌گردد بدون آنکه عمل کلسيفيکاسيون انجام گرفته و استخوان تشکيل شود. با پيشرفت بيماري استقامت و سختي استخوانها کم و تغيير شکل و خميدگي آنها بخصوص در استخوانهاي طويل پديدار مي‌شود. اين بيماري در کودکان راشيتيسم و در بزرگسالان استئومالاسي ناميده مي‌شود.

عوارض کمبود ويتامين D

بيماري اصلي حاصل ويتامين D ، راشيتيسم يا نرمي استخوان است . اين بيماري در اثر کمبود کلسيم و فسفر در زمان رشد استخوانها در کودکان است. اين عوارض در استخوانهاي اصلي و بلند رخ داده و فرد دچار درد و سستي عضلات مي‌شود. به دليل اينکه استخوانها داراي املاح کمتري هستند، وزن را تحمل نمي‌کنند و انحنا مي‌يابند. عوارض ديگر ، تشکيل برجستگيهاي دکمه مانند بر روي ستون فقرات ، جمجمه بزرگ و سينه برجسته مي‌باشد. مچ دست و پا پهن مي‌شود که از علايم اوليه و قابل تشخيص توسط راديوگرافي است.

استئوپروز يا پوکي استخوان يکي از بيماريهايي است که بسياري از سالمندان خصوصا زنان بدان مبتلا مي‌شوند. در اين بيماري استخوان از داخل تخليه مي‌شود و املاح استخواني کاهش مي‌يابد. عامل اصلي تاثيرگذار تغييرات هورموني بدن است. در اين بيماري ميزان ويتامين D کاهش مي‌يابد ولي درمان با ويتامين D تاثير چنداني ندارد. تنها مي‌توان توصيه کرد براي پيشگيري از ابتلا ، از دوران جواني ميزان کافيکلسيم و فسفر به همراه ويتامين D مصرف شود.

منابع غذايي

مقدار ويتامين D در کبد ماهي و ساير حيوانات زياد است. در شير ، کره و زرده تخم مرغ نيز وجود دارد. براي کودکان و زنان باردار و شيرده روزانه 400 ميليگرم لازم است. تجويز مقادير زياد ويتامين موجب هيپرويتامينوز مي‌شود که با رسوب املاح کلسيم در بافتهاي نرم از جمله کليه‌ها و ششها همراه است. نياز بدن انسان در فصل زمستان به ويتامين D بيش از فصل تابستان است.

ويتامين D و اثر آن بر بيماري MS

پژوهشگران معتقدند مصرف ويتامين D نه تنها باعث پيشگيري از بيماري MS مي‌شود،‌ بلکه علايم آن را نيز تخفيف مي‌دهد. محققان تغذيه اعلام کردند تجويز شکل فعال ويتامين D به موشهاي مبتلا به بيماري شبيه MS نه تنها باعث پيشگيري از بيماري گرديد بلکه باعث تخفيف علايم MS در آنها نيز شد. بر اساس مطالعات جديد ،‌ همچنين حفظ سطح خوني مناسب ويتامين D در بيماران مبتلا به MS از سرکوب فعاليت بيماري اهميت دارد و در پيشگيري از عوارض کمبود ويتامين D همچون پوکي استخوان و در پي آن شکستگي نيز موثر است.

بر اساس مطالعات قبلي هم مشاهده شده بود که شيوع بيماري MS در مناطقي که کمبود ويتامين وجود دارد، بالاتر است. بيماري MS يا مولتيپل اسکلروز نوعي بيماري اعصاب است که در جواني آغاز مي‌شود و با فلج شدن حسي و حرکتي بيماران ظاهر مي‌شود و مي‌تواند سيري تشديد شونده و مهلک و يا سيري آهسته و مزمن داشته باشد.علت اين بيماري رسوب نوعي پروتئين در بخشهايي از مغز است. اما عامل دقيق اين رسوب‌گذاري هنوز دقيقا دانسته نشده است.

جمعه 2/9/1386 - 11:45
پسندیدم 0
UserName
x