در آداب مهمانى 6
 

فضيلت مهمانى


پيامبر (ص ) فرمود: خودتان را براى مهمانى به زحمت نيندازيد تا از او خشمگين نشويد، زيرا هر كه از مهمان خشمگين شود بر خدا خشم گرفته است و هر كه بر خدا خشم گيرد، خداوند نيز بر او خشم گيرد.» (1)
پيامبر (ص ) فرمود:
« كسى كه ضيافت به پا نمى دارد، خيرى در او نيست .» (2)
رسول خدا به مردى گذر كرد كه صاحب گاو و شتر فراوان بود، و پيامبر را مهمان نكرد، اما بر زنى گذر كرد كه تنها چند بره داشت و يكى از آنها را براى پيامبر سر بريد.
پيامبر فرمود:
« به اين دو نفر بنگريد، براستى كه اين قبيل خصلتها دست خداست ، هر كس را كه بخواهد خوى نيك دهد، مى دهد.»
(3) ابورافع غلام رسول خدا (ص ) مى گويد:
« مهمانى بر آن حضرت وارد شد به من فرمود: برو به فلان يهودى بگو!: مهمانى بر من وارد شده است ، مقدارى آرد تا ماه رجب نسيه بده ! (ابورافع مى گويد: وقتى نزد يهودى رفتم و پيام پيامبر را رساندم ) يهودى گفت : به خدا سوگند، نسيه نمى دهم مگر اين كه چيزى را نزد من گرو بگذاريد! رفتم خدمت پيامبر عرض كردم يهودى چنين مى گويد. پيامبر (ص ) فرمود: به خدا قسم كه من در آسمان و زمين امينم . اگر نسيه داده بود به موقع ادا مى كردم ، زره مرا ببر و نزد او گرو بگذار.» (4)
ابراهيم خليل (ع ) وقتى كه مى خواست غذا بخورد، يك يا دو ميل به سراغ كسى مى رفت تا با او غذا بخورد؛ از اين رو به او « ابوالضيفان » لقب داده بودند، و به خاطر نيت پاكى كه در مهمان نوازى داشت تا به امروز در كنار آرامگاه آن حضرت مهمانى ادامه دارد و هيچ شبى نمى گذرد، مگر اين كه جمعى بين سه تا ده الى صد نفر آن جا غذا مى خورند؛ و ماءموران آن جا مى گويند: تا به امروز هيچ شبى آن جا خالى از مهمان نبوده است . از رسول خدا (ص ) پرسيدند: ايمان چيست ؟ فرمود: « غذا دادن و سلام گفتن .» (5)
پيامبر (ص ) درباره كفارات و درجات مى فرمايد: « غذا دادن و نماز شب خواندن وقتى كه مردم در خوابند.» (6)
از آن حضرت درباره حج مبرور پرسيدند، فرمود: « حج مبرور عبارت است از غذا دادن و سخن خوب گفتن .» (7)
مى گويم :
از طريق شيعه ، رواياتى در كافى از امام صادق (ع ) نقل شده كه مى فرمايد: « رسول خدا (ص ) فرموده : وقتى كه مهمان مى آيد و به قومى وارد مى شود، روزى اش را با خود از آسمان مى آورد و وقتى كه آن را مى خورد، خداوند به خاطر ورود او بر ايشان ، آنها را مى آمرزد.» (8)
و نيز از آن حضرت است كه فرمود: « رسول خدا (ص ) فرموده : هيچ مهمانى بر قومى وارد نمى شود، مگر آن كه روزى اش به همراه اوست .» (9)
از امام كاظم (ع ) نقل شده است كه فرمود: « به مردم به قدرى كه هزينه مى كنند، كمك مى رسد. براستى ميهمان وقتى كه بر كسى وارد مى شود، روزيش در كنار او به همراه وى نازل مى شود.» (10)
از محمّد بن قيس به نقل از امام صادق (ع ) نقل كرده اند كه مى گويد: « دوستان ما از مردمانى ياد كردند، من گفتم : به خدا قسم كه من صبحانه و شام نمى خورم ، مگر آن كه از ايشان دو، يا سه نفر و يا كمتر و بيشتر با من باشند. امام (ع ) فرمود: بنابراين منت آنها بر تو بيش از احسان تو بر ايشان است . عرض كردم :، فدايت شوم چطور مى شود، در حالى كه من به آنها غذا مى دهم و از مال خودم براى ايشان خرج مى كنم و خادمم به ايشان خدمت مى كند؟ فرمود: وقتى كه آنها بر تو وارد مى شوند، از جانب خدا روزى فراوانى را با خود وارد مى كنند و موقعى كه بيرون مى روند با آمرزش تو بيرون مى روند.» (11)
غزالى گويد :
اخبارى كه در فضيلت مهمانى و غذا دادن رسيده است بى شمار است ، بنابراين آداب مهمانى را نقل مى كنيم :
اما راجع به دعوت ، بهتر است كه دعوت كننده پرهيزگاران را دعوت كند نه بدكاران را، پيامبر (ص ) ضمن دعاى خود درباره شخصى فرمود: « نيكان غذاى تو را بخورند!» (12)
و نيز پيامبر (ص ) فرمود: « جز غذاى آدم پرهيزگار را نخور و نبايد غذاى تو را هم كسى جز شخص پرهيزگار بخورد.» (13)
از مستمندان نيز دعوت كند نه اين كه تنها از توانگران دعوت به عمل آورد. بهتر است در مهمانى از بستگانش فراموش نكند، زيرا دعوت نكردن آنها موجب ترك گفتن آنان و قطع رحم است . همچنين ترتيب را در بين دوستان و آشنايانش رعايت كند، زيرا دعوت گروهى خاص به معناى ناديده گرفتن ديگران است ؛ و شايسته است كه هدف از دعوت فخر فروشى نباشد، بلكه دلجويى برادران و پيروى از سنت رسول خدا (ص ) در غذا دادن و شادمان كردن دلهاى مؤ منان باشد. بهتر است كسى را كه مى داند پذيرفتن دعوت برايش زحمت دارد و وقتى هم كه بيايد به گونه اى باعث ناراحتى حاضران مى شود، دعوت بكنند؛ و خوب است كسى را كه علاقمند به پذيرايى اوست دعوت كند. غذا دادن به آدم پرهيزگار نوعى كمك به او در راه اطاعت خداى عز و جل و غذا دادن به آدم فاسق تقويت او در راه فسق و فجور است .
اما قبول دعوت ، سنت مؤ كد است و در برخى موارد بعضى قائل به وجوبند
پيامبر (ص ) فرمود: « اگر مرا به (آبگوشت ) پاچه اى دعوت كنند، مى پذيرم و اگر به من ذراع (گوسفندى ) هديه دهند، قبول مى كنم .» (14)

پاورقى ها :

1- عراقى مى گويد: ابوبكر بن لال اين حديث را در كتاب مكارم الاخلاق از حديث سلمان چنين نقل كرده است : « لا يتكلفن احد لضيفه ما لا يقدر عليه ، » يعنى كسى حق ندارد بيش از حد توانش براى مهمان خود را به زحمت اندازد.
2- اين حديث را احمد در مسند خود و طبرانى در الكبير به سند حسن از عقبة بن عامر نقل كرده است ، همان طورى كه در جامع الصغير آمده است .
3- اين حديث را خرائطى در كتاب مكارم به صورت مرسل نقل كرده است (المغنى ).
4- اسحاق بن راهويه در مسند خود و خرائطى در مكارم الاخلاق و ابن مردويه در التفسير به اسناد ضعيف اين حديث را نقل كرده اند (المغنى ).
5- اين حديث را بخارى در صحيح ، ج 8، ص 65، نقل كرده و ابن ماجه به شماره 3253 با عبارت ديگر آورده است .
6- اين حديث در پيش گذشت .
7- اين حديث را احمد در مسند، ج 3، ص 325 و 334 از قول جابر بن عبداللّه نقل كرده و در آن جا « اطعام الطعام و افشاء السلام » آمده و در كتاب حج قبلا گذشت .
8- كافى ، ج 6، ص 284، باب « ان الضيف ياءتى رزقه معه » .
9- كافى ، ج 6، ص 284، باب « ان الضيف ياءتى رزقه معه » .
1
0- كافى ، ج 6، ص 284، باب « ان الضيف ياءتى رزقه معه » .
1
1- همان ماءخذ، همان صفحه ، همان باب .
1
2- ابوداوود در آخر كتاب اطعمه ، ج 2، ص 330 آورده است .
1
3- اين حديث را دارمى در، ج 2، ص 103، از ابوسعيد خدرى به اين عبارت نقل كرده است :
« لا تصحب الا مؤ منا و لا تاءكل طعامك الا تقى » يعنى : جز با مؤ من رفاقت نكن و غذايت را جز پرهيزگار نبايد بخورد، حاكم در مستدرك ، ج 4، ص 128، نيز چنين نقل كرده است .

 14- السنن الكبرى بيهقى ، ج 7، ص 273 از قول شافعى و بخارى اين حديث را نقل كرده است .

پنج شنبه 10/8/1386 - 13:29
پسندیدم 0
UserName