آشنايي با روش تدريس CAI (آموزش با استفاده از كامپيوتر)
توسط : rostamloo_709
گذشته اي نه چندان دور، ميكروكامپيوتر وجهه اي نادر و نامتعارف در كلاسهاي آمريكا بود. سپس طي دهه 1970 برخي از مدارس شروع به بهره گيري از كامپيوتر در آموزش، مشق و تمرين، نگهداري اطلاعات و غيره نمودند.
 
استفاده از كامپيوتر در دهه 1980 به سرعت گسترش يافت.
 
  1. مدارس آمريكا مجهز به بيش از 2 ميليون كامپيوتر شدند.
  2. تعداد مدارس داراي كامپيوتر از 25% به 100% رسيد.
  3. بيش از نيمي از ايالات آمريكا از برنامه هاي اين تكنولوزي در خدمات خود بهره بردند.
 
"در اين زمانه كامپيوتر يك وسيله لوكس و تشريفاتي در مدارس آمريكا محسوب مي شود، منتها اين زمان حتماً مي گذرد."   (1985: Kulik)
 
 
بي شك عصر اطلاعات فرا رسيده بود و در دهه 1990 آموزش تكنولوژي كامپيوتر گامهــــــــــاي پيشرفت را برمي داشت. با توجه به اين پيشرفت، كليه قانونگذاران، آموزگاران، خانواده ها و محققين تاكيد و توجه زيادي بر تاثيرات اين تكنولوژي در آموزش مدارس نشان دادند. از آنجا كه تهيه سخت افزار و نرم افزارهاي آموزشي نيازمند يك سرمايه گذاري قابل توجهي بود، اين گروه در پي آن بودند كه ثابت كنند كامپيوتر صرفاً يك وسيله تفريحي و گرانقيمت است. آنها سعي داشتند كه نشان دهند كه آموزش با كامپيوتر دقيقاً از روشهاي استفاده شده قبلي استفاده مي كند.
 
خوشبختانه، تحقيقات زيادي طي دهه هاي 70 و 80 و اوايل دهه 90 درخصوص تاثير كامپيوتر در پيشرفت، نگرش و ساير متغيرها مثل يادگيري دانش آموزان، انجام شده است. تحقيق حاضر تعداد زيادي از عناصر از قبيل فعاليتهاي يادگيري كامپيوتري شده كه مكمل آموزش سنتي است، برنامه نويسي، ذخيره مكانيزه اطلاعات، توسعه بانكهاي اطلاعاتي، نوشتن با واژه پردازها و ... را مورد بررسي قرار داده است.
 
گزارش حاضر به استفاده هاي رايج و نيز تعدادي از تحقيقات از نوع آموزش با استفاده از كامپيوتر يا CAI تاكيد دارد. يافته هاي درخصوص ساير كاربردهاي آموزش كامپيوتري در جاهاي لازم ذكر شده است.
 
 
تعريفات
 
بهتر است قبل از بيان نتايج و يافته هاي اين طرح، برخي از اصطلاحات درخصوص CAI و ديگر انواع فعاليتهاي يادگيري با استفاده از كامپيوتر آشنا شويم. اين اصطلاحات به شرح ذيل مي باشند:
 
  • Computer-Based Education / Computer-Based Instruction (CBE/CBI)
داراي مباحث وسيعي هستند كه به مصارف كامپيوتر در حالت مجازي شامل مشق و تمرين، خودآموزي، شبيه سازي كامپيوتري، مديريت آموزشي، تمرينات تكميلي، برنامه نويسي، بانكهاي توسعه يافته، نوشتن با واژه پردازهاو ... اشاره دارند. همچنين اين مبحث به فعاليتهاي يادگيري فقط بر پايه كامپيوتر كه توسط معلمان تهيه و تدريس مي شود، اشاره دارد.
 
  • Computer-Assisted Instruction (CAI)
مبحث ساده اي است كه بيشتر به مشق و تمرين، خودآموزي يا فعاليتهاي شبيه سازي كه به عنوان مكمل روشهاي سنتي مانند روش آموزش معلم محور است، اشاره دارد.
 
  • Computer-Managed Instruction (CMI)
به استفاده كاركنان مدرسه براي سازماندهي اطلاعات دانش آموزان، تصميم گيريهاي آموزشي، ارزيابي نتايج و حاصل امتحانات دانش آموزان اشاره دارد و آنها را به سمت منابع آموزشي و نگهداري اطلاعات پيشرفت آنها هدايت مي كند.
 
  • Computer-Enriched Instruction (CEI)
معرف فعاليتهاي آموزشي است كه:
1.     اطلاعات را بر اساس نيازهاي واقعي دانش آموزان در جامعه توليد مي كنند.
2.     برنامه هايي كه توسط دانش آموزان ساخته شده، اجرا كنند.
3.     امتحانات نسبتاً ساختار نيافته جهت  شبيه سازي كردن  يا برانگيختن دانش آموزان را پربار سازند.
 
 
پايه تحقيق CAI
 
يافته هاي اين گزارش از تحليل 59 تحقيق كه در منابع ذكر شده اند، استخراج شده است. در تمامي اين تحقيقات گزارشي درخصوص رابطه بين يادگيري بر مبناي كامپيوتر و نتيجه كار دانش آموزان آمده است. 28 تحقيق مطالعاتي، 22 مورد بازنگري، 9 مورد تحليلي مي باشد. در 19 تحقيق تاكيد بر دانش آموزان ابتدائي، 19 مورد بر دانش آموزان متوسطه، 7 مورد تركيب هر دو جامعه، 5 مورد شامل محدوده ابتدايي تا عالي داشته اند و در 16 مورد جامعه مشخص نشده است.
 
در اغلب نمونه ها دانش آموزان آمريكايي بوده و در تعداد كمي جامعه شامل دانش آموزان كانادايي و اسرائيــــلي مي باشد. ساير جامعه ها عبارتند از دانشجويان متضرر اقتصادي، دانش آموزان با آموزشهاي استثنائي، دانش آموزان معلول و دانش آموزان اسپانيولي. در برخي از تحقيقات به مليت جامعه نمونه اشاره نشده است.
 
در اين 59 گزارش تاثير استفاده از يك يا چندين روش آمــــوزش با كامپيوتر كــــه در بالا ذكر شد، بر روي دانش آموزان بحث شده اســـت. 35 تحقيق تاثير CAI، 15 مورد CBE، 5 مورد واژه پردازهـــــا، 3 مورد CMI، 2 مورد برنامه نويسي و 4 مورد شبيه سازي را مورد بررسي قرار داده اند.
 
تاثير استفاده از كامپيوتر در نتيجه بسياري از حيطه هاي علمي شامل پيشرفتهاي آكادميك در حالت كلي، رياضي، فن بيان، روخواني، علوم، مهارتهاي حل مسئله، بهداشت و آموزش اجتماعي امتحان شده است. همچنين اين مطالعات بر نگرش دانش آموزان نسبت به موضوعات آموزشي كه در آن از كامپيوتر استفاده شده است، خود كامپيوتر، مدارس در حالت كلي، كيفيت مباحثي كه داراي فعاليتهاي كامپيوتري هستند، خودشان به عنوان يادگيرنده تاكيد دارند.از ديگر نتايج بررسي شده سرعت يادگيري، يادآوري آموخته ها، كنترل تمركز و برانگيختگي، سواد كامپيوتر، همكاري و كمك مي باشند.
 
از سوي ديگر گزارشات آماده شده شامل اطلاعات تكميلي در رابطه با موضوعاتي چون تربيت دبير براي هدايت موثر CAI، تاثيرات مالي CAI، بحث بر روي برنامه هاي كامپيوتري معلم درخصوص دانش آموز، آزمايش نگرش مساعد و مثبت دانش آموزان در راستاي فعاليتهاي كامپيوتري مي باشد.

يافته هاي تحقيق
 
استفاده از كامپيوتر و پيشرفت دانش آموزان
يكي از يافته هاي گزارش جاري بيان مي دارد كه استفاده از CAI به عنوان مكمل روش سنتي يا آموزش معلم محوربوده و تاثير بهتري نسبت به روش سنتي محض دارد. در كل گفته مي شود كه اين موضوع درخصــــوص دانش آموزان با تواناييهاي مختلف، سنين مختلف و مطالب مختلف صادق است. چرا كه نتيجه آزمون دانش آموزان CAI اين تاثير مثبت را نشان داده است.
 
برخي از محققان تاثير مثبت و معنا دار استفاده از روش CAI را نسبت به روش سنتي نشان داده اند. اما در برخي موارد به تفاوت معنادار آنها اشاره نشده است.
 
از جمله مباحثي كه محققان به آن علاقمند هستند "نوشتن" مي باشد. آنها سعي ميكنند بيشتر بر "عمل نوشتن" تاكيد كنند تا بر نتيجه عمل كه همان انشا مي باشد. "نوشتن به عنوان پروسه" دانش آموزان را تشويق به درگيري با فعاليتهاي پيش از نوشتن، دنبال كردن طرحهاي پيشنهادي، تجديدنظر، ويرايش و چاپ كنند.
 
برنامه هاي واژه پردازي با توانايي هايي از قبيل اضافه كردن، حذف و تنظيم مجدد متن نسبت به نوشتن با قلم و كاغذ بسيار مفيدتر است. همچنين نتيجه تحقيقـــات در اين زمينه برتري استفـــــاده از واژه پردازها را نسبت به دست نوشته ها و يا ماشين تحرير ثابت مي كند. محاسن استفاده از واژه پردازها به شرح زير است:
 
  •        نمونه هاي آماده طولاني
  •       تنوع زياد استفاده از كلمات
  •        ساختار متنوع جملات
  •        املاي درست كلمات
  •        بازنگريهاي اصولي
  •        پاسخگويي بالا و بازخورد درست
  •        درك بهتر عمل نوشتن
  •        ايجاد نگرش بهتر نسبت به نوشتن
  •        رهايي از مشكلات ناشي از خوانا نبودن
 
يادآور مي شويم كه محققان بر استفاده كامپيوتر در كنار آموزش سنتي تاكيد مي كنند. بحث بر روي ساير فاكتورها در زير آمده است.
 
سرعت يادگيري
محققان به اين نتيجه رسيده اند كه استفاده از CAI بر شدت و سرعت يادگيري مي افزايد. سرعت يادگيري با استفاده از CAI بيشتر از روش آموزش سنتي است. بعضي از تحقيقات نشان مي دهد كه دانش آموزان CAI مطالب بيشتري را در زمان مشابه با دانش آموزان سنتي فراگرفته اند. يا در برخي تحقيقات نشان داده اند كه زمان يادگيري مطالب مشابه در دانش آموزان CAI كمتر از دانش آموزان سنتي مي باشد. در تحقيقي اعلام شده است كه سرعت يادگيري در CAI حدوداً 40% بيشتر از روش سنتي است.
 
يادآوري آموخته ها
با توجه به نتايج برخي از تحقيقات سرعت يادآوري مطالب آموخته شده در دانش آموزان CAI بيشتر از دانش آموزان سنتي است. در واقع امتياز كسب شده توسط دانش آموزان CAI بيشتر از دانش آموزان سنتي محض ميباشد.
 
نگرش
فاكتور ديگري كه محققان درخصوص تاثير CAI يا ديگر روشهاي كامپيوتري بر روي دانـش آموزان بررسي كرده اند فاكتور "نگرش" مي باشد. نتيجه حاصل از تحقيقات نشان مي دهد كه CAI تاثير بسيار مثبتي بر روي نگرش دانش آموزان نسبت به روش سنتي دارد.
 
تاثيرات سودمند ديگر
مزاياي خاص ديگري به جز سرعت يادگيري، يادآوري آموخته ها و نگرش در برخي از تحقيقات درنظر گرفته شده است كه به شرح زير مي باشد:
-    كنترل تمركز: محققان به اين نتيجه رسيده اند كه حس دروني كنترل تمركز دانش آموزان CAI بيشتر از دانش آموزان سنتي است.
-         توجه و دقت: دانش آموزان CAI توجه و دقت بيشتري نسبت به دانش آموزان سنتي دارند.
-    برانگيختگي: محققين دريافته اند كه سرعت برانگيختگي در دانش آموزان CAI بيشتر از دانش آموزان سنتي است.
-         همكاري/ كارگروهي: تعاون و رفتارهاي اجتماعي رشد بهتري در دانش آموزان CAI دارد.
 
 
CAI و جامعه نمونه هاي مختلف از دانش آموزان
برخي محققان بر آن برآمدند كه تاثير CAI را در جامعه نمونه هاي مختلف مورد بررسي قرار دهند. در اين خصوص چند حيطه بيان شده است:
 
- دانش آموزان جوان در مقابل دانش آموزان مسن تر
بررسي ها نشان داده است كه تاثير CAI بر روي دانش آموزان جوان تر بيشتر از دانش آموزان مسن تر بوده است. براي اين منظور جامعه نمونه از بين دانش آموزان در سطوح مختلف ابتدايي و متوسطه يا بالاتر انتخاب شده اند.
 
- دانش آموزان با معلومات كمتر در مقابل دانش آموزان با معلومات بالا
اين تحقيق نشان داده است كه CAI براي دانش آموزان با معلومات كمتر سودمندتر بوده است. البته سودمندي براي هر دو گروه مبرز مي باشد. ياد آور مي شويم كه افراد با معلومات كمتر نياز به برنامه هاي ساده و رايج دارند نه برنامه هاي وسيع و گسترده. همچنين اين افراد به تمرين و مشق، كار اختصاصي و تقويت سريع بازخوردها نياز دارند.
 
- دانش آموزان متضرر اقتصادي در مقابل دانش آموزان با پشتوانه مالي قوي
محققين اعلام كرده اندكه CAI سود بيشتري براي دانش آموزان متضرر اقتصادي نسبت به مقابل دانش آموزان با پشتوانه مالي قوي داشته است. دانش آموزان با پشتوانه مالي ضعيف نيز سود فراواني از فرصتهاي كار انفرادي با CAI، تمرين و مشق و برنامه هاي خودآموز برده اند.
 
- وجود ابزار شناختي كم در مقابل وجود ابزار شناختي زياد
همچون موارد قيد شده در بالا استفاده از CAI در تدريس مطالب درسي كه داراي ابزار شناختي كمتري مي باشد مفيدتر از مطالبي است كه داراي ابزار شناختي فراوان مي باشد. با توجه به مطالب بالا محققين به اين نتيجه رسيده اند كه تقويت افراد با سطوح پايين تر بهتر از سطوح بالاتر بوده است مثل سن كمتر، معلومات كمتر، وضعيت اقتصادي پايين تر.
 
- فراگيران معلول
تحقيقات بر روي فراگيران ازكارافتاده از قبيل افراد عقب مانده ذهني، داراي مشكل شنوايي، آسيب ديدگان روحي، داراي اختلال گفتاري، حاكي از پيشرفت آنان در هنگام استفاده از CAI نسبت به استفاده از روش سنتي مي باشد.
 
- زنان در مقابل مردان
در اين تحقيقات تفاوت معنا داري بين مردان و زنان CAI يافت نشده است.
 
CAI و برنامه هاي درسي مختلف
محققان كمي مقايسه تاثيرات CAI را در حوزه هاي مختلف درسي انجام داده اند. يافته هاي آنان هرچند كه چندان قطعي نبوده اما حاكي از آن است كه فعاليتهاي CAI در حوزه هاي علمي و يادگيري زبانهاي خارجي تاثيرات مثبتي داشته است. فعاليتهايي همچون رياضــي، روخــــواني، فن بيان و ESL[1] تاثير مثبتــــي را از CAI دريافت مي دارند. بالاخص ESL با استفاده از CAI بسيار متحول شده است.
 
چرا دانش آموزان CAI را دوست دارند؟
در اين گزارش آمده است كه CAI نگرشي را به سوي جنبه هاي مختلف مدرسه در دانش آموزان ايجاد كرده است. محققان تحقيقات آتي خود را بر اساس نظر دانش آموزان درخصوص CAI پايه ريزي كرده اند. در زير ليستي از دلايل علاقمندي دانش آموزان به CAI نسبت به روشهاي سنتي آمده است.
 
دانش آموزان گفته اند كه كار با كامپيوتر را دوست دارند زيرا:
-         بي نهايت صبور است،
-         هيچ وقت خسته نمي شود،
-         هيچ سوالي را بي پاسخ نمي گذارد،
-         عصباني نمي شود،
-         اجازه مي دهد كه دانش آموزان خودشان كار كنند،
-         اصلاح خطاها يا تحسين را فراموش نمي كند،
-         جالب و سرگرم كننده است،
-         يادگيري را منحصر به فرد كرده است،
-         داراي گامهاي خودكفايي است،
-         دانش آموزاني را كه اشتباه مي كنند، آشفته نمي سازد،
-         امكان آزمايش با شرايط مختلف را فراهم مي كند،
-         بازخورد سريع دارد،
-         بيشتر از معلمان مفعولي است،
-         تبعيض نژادي قائل نمي شود،
-         محرك خوبي است،
-         احساس كنترل يادگيري به فرد مي دهد،
-         براي مشق و تمرين بسيار عالي است،
-         به تماشا، شنيدن و لمس كردن دعوت مي كند،
-         كمك مي كند كه املاي كلمات بهتر شود،
-         باعث چيره دستي در استفاده از كامپيوتر مي شود كه براي زندگي آينده با ارزش است،
-         كارهاي سخت دستي مانند طراحي را حذف كرده است،
-         بسيار سريع و نزديك به سرعت تفكر آدمي كار مي كند.
 
 برخی از اين آيتمها به ترقي دانش آموزان در بازخورد سريع، فعال و مثبتي که يادگيري با کامپيوتر نسبت به فعاليتهاي معلم محور مهيا کرده است، اشاره دارند.
"کاهش نقاط منفي، به دانش آموزان اجاه مي دهد که با گامهاي خود از طريق آزمايش و خطا ياد بگيرند. از اينرو نگــرشهاي مثبت محافظت شده و ترقي مي کنند."
 
ثمربخشي
در برخي از تحقيقات ثمربخش بودن CAI نسبت به روش آموزش يک به يک و خصوصي ثابت شده است. در تحقيقات ديگربه تفاوت معناداري بين روشهاي CAI و سنتي اشاره نشده است.
 
 
بسياري از برنامه هاي آموزش مبتني بر کامپيوتر در گذشته ارزيابي شده و تاثيرات مثبتي در يادگيري و نگرش دانش‌آموزان فراهم کرده است. برنامه هاي آتي جهت فراهم کردن آموزشهاي مبتني بر کامپيوتر قطعاَ مشوق همگان خواهد بود."
 
 
خلاصه
نتايج حاصل از تحقيق به شرح ذيل است:
  • استفاده از CAI به عنوان مکمل روش سنتي پيشرفتهاي زيادي را نسبت به روش سنتي تنها فراهم کرده است.
  • تحقيق حاضر تاثيرات استفاده از روشهاي CAI و سنتي را به تنهايي مورد بررسي قرار داده است.
  • کليه روشهاي آموزشي مبتني بر کامپيوتر پيشرفتهاي زيادي را نسبت به روش سنتي محض فراهم کرده است.
  • دانش آموزان با استفاده ازواژه پردازها به مهارتهاي بالاي نوشتن نسبت به سايرروشهاي سنتي دست يافته اند.
  • سرعت يادگيري مطالب در دانش آموزان CAI بيشتر از سرعت يادگيري در دانش آموزان سنتي است.
  •  به يادآوري آموخته در دانش آموزان CAI بهتر از دانش آموزان سنتي است.
  • استفاده از CAI نگرشهاي مثبتي درخصوص کامپيوتر، محتواي درسي، کيفيت آموزش، کليات مدرسه و خودآموزي نسبت به روش سنتي محض ايجاد مي کند.
  • استفاده از CAI مزاياي ديگري از قبيل تمرکزدروني کنترل، توجه به مدرسه، برانگيختگي، همکاري با دانش آموزان و اشتراک مساعي نسبت به روش سنتي محض دارد.
  •  CAI براي دانش آموزان جوان موثر تر از دانش آموزان مسن تر است.
  • CAI براي دانش آموزان با اطلاعات کم قبلي سودمندتر است.
  • دانش آموزان متضرر اقتصادي بهره بيشتري از روش CAI نسبت به دانش آموزان با پيشينه مالي قوي مي برند.
  •  CAIبراي آموزش مطالب با وسايل کمک آموزشي کمتر موثر تر است.
  •  دانش آموزان معلول با استفاده از CAI مي توانند به مدارج بالاي علمي دست بيابند.
  •   تفاوت معناداري بين فراگيري زنان و مردان با استفاده از CAI وجود ندارد.
  • اشتياق دانش آموزان به استفاده از اين روش در راستاي سرعت، مغعولي بودن و بازخوردهاي مثبت اين فعاليتها مي باشد.
  • ثمربخشي فعاليتهاي CAI حداقل برابر با ثمربخشي فعاليتهاي آموزشي معلم محور و تدريس خصوصي بوده و در برخي موارد از آن بهتر است.
 
متن فوق ترجمه مقاله Computer-Assisted Instruction از Kathleen Cotton مي باشد.
لينك متن اصلي:
 http://www.nwrel.org/scpd/sirs/5/cu10.html


[1] English as a Second Language
پنج شنبه 10/8/1386 - 9:19
پسندیدم 1
UserName