دهانه غلامان، تنها شهر هخامنشى ايران باستان
توسط : rafiei
دهانه غلامان، تنها شهر هخامنشى ايران باستان عليرضا سنچولى دهانه غلامان، شهرى هخامنشى در سيستان است كه با وجود اهميت و جايگاه ويژه اش تاكنون كمتر از آن سخن به ميان آمده است. جاى جاى منطقه سيستان با توجه به تمدن كهن و ديرينه اش در نوع خود براى باستان شناسان از اهميت قابل توجهى برخوردار است. وجود ده ها و صدها اثر و محوطه تاريخى مهم از جمله شهرسوخته، كوه خواجه، زاهدان كهنه و دهانه غلامان با يادمان دوره هخامنشى به عنوان تنها شهر شناخته شده به معناى متعارف امروزى با انديشه هاى منظم و سيستماتيك مذهبى گوياى تمدن ديرينه در اين گوشه از ايران است. شهر دهانه غلامان در عهد هخامنشى و زمانى كه در بستر هيرمند آب جريان داشت از اهميت و عظمتى شگرف برخوردار بوده است. محوطه باستانى دهانه غلامان تنها شهر هخامنشى محسوب مى شود كه در ۲ كيلومترى روستاى قلعه نو از توابع شهرستان زهك روى تراسى به طول تقريبى ۴ تا ۵ كيلومتر واقع شده است. در اين محوطه آثار و خرابه هاى بسيار زيادى از دوره هاى مختلف تاريخى ديده مى شود كه نشانگر وجود دوره هاى شكوفايى تمدن و فرهنگ در آن محل بوده است. يك گروه ايتاليايى نخستين افرادى بودند كه در ۱۳۴۴ تحقيقات و فعاليت باستان شناسى را در اين محوطه آغاز كردند. اين گروه با كشف آثار و بقاياى شهر و تحقيقات به اين نتيجه رسيد كه اين شهر مربوط به دوره هخامنشى است. اين شهر هخامنشى داراى بخش هاى مختلف شامل صنعتى، مسكونى، عمومى، مذهبى و بخش حاكم نشين است كه از لحاظ مطالعات باستان شناختى، تاريخى و زمينه هاى گوناگون اهميت زيادى دارد. كارشناسان معتقدند دهانه غلامان تنها شهر باستانى است كه ساختمان هاى آن بر اساس نقشه بنا شده و كل شهر با برنامه ريزى جامع و نقشه قبلى و نيز هدف خاص طراحى شده است. بى گمان مى توان گفت كه دهانه غلامان تنها شهرى از دوران هخامنشى است كه در آن به روشنى مى توان انواع خانه هاى شخصى مردم را دركنار ساختمان هاى دولتى، اجتماعى و مذهبى مشاهده كرد. دهانه غلامان از نادرترين محوطه هاى باستانى فلات ايران بشمار مى رود كه اطلاعات مفيدى درباره آئين هاى پرستش را در خود جاى داده است. معمارى رسمى هخامنشى و همچنين چگونگى تأثيرپذيرى از معمارى محلى و تأثير از وضع آب و هوايى در تركيب ساختمانى شهر در آن جمع شده است. به اعتقاد كارشناسان، شهر دهانه غلامان عمر كوتاهى بين ۱۵۰ تا ۲۰۰ سال در سده هاى ششم و پنجم پيش از ميلاد داشته و با توجه به اين كه نسبت به طراحى آن اهدافى خاص در نظر بوده از ديگر محوطه هاى باستانى متمايز است. گرچه نام اصلى اين شهر به طور قطع مشخص نشده اما پژوهش هاى كارشناسان و محققان نشان مى دهد كه دهانه غلامان براى مدت كوتاهى مركز سياسى، ادارى و اجتماعى در اين منطقه محسوب مى شده است. همچنين با توجه به فقدان هرگونه شىء قابل توجه و تميز و خالى بودن محوطه هاى حفارى شده در دهانه غلامان از بقاياى سكونت مى توان نتيجه گرفت كه تخليه شهر با نظم و ترتيب بوده و عامل خارجى در آن نقش نداشته است. باستان شناسان تاكنون ۷ فصل در دهانه غلامان سيستان كاوش كرده اند كه نتايج خوبى نيز از آن حاصل شده است. كاوش در پادگان، شناسايى ساختمان هاى متعدد، معمارى و تعيين حريم شهر بخشى از اين فعاليت ها است. كشف بزرگترين نقاشى ديوارى متعلق به دوران هخامنشى روى يكى از ديواره هاى شهر دهانه غلامان اثرى منحصربه فرد است كه شاخص بودن اين شهر تاريخى را نشان مى دهد. اين نقاشى شخصى را نشان مى داد كه سوار بر ارابه در حال شكار گراز است. هفتمين فصل كاوش در دهانه غلامان سيستان چندى قبل از سوى باستان شناسان كشور به سرپرستى دكتر سيدمنصور سيدسجادى در اين محل انجام شد.
سه شنبه 27/6/1386 - 23:20
پسندیدم 0
UserName