گردشگرى در محله هاى اصفهان محور تاريخى فرهنگى جلفا
توسط : rafiei
هنگامى كه در سال يك هزار هجرى، اصفهان به پايتختى انتخاب شد بازسازى و توسعه اصفهان به عنوان الگوى شهرى از طرف شاه عباس مورد توجه قرار گرفت . با توسعه اصفهان در آن زمان يكى از مهم ترين وقايع دوران ۲۵۰ ساله خاندان صفوى به وقوع پيوست، كوچ بزرگ ارامنه از شهر جلفا كنار رود ارس و اسكان آنها در اصفهان و ساخت جلفاى نو. جمعيت جلفا همراه با ساخت و سازهاى كليساها و خانه هاى زيبا رو به فزونى گرفت تا اين كه جلفا به عنوان يكى از محلات تاريخى و با ارزش شهر اصفهان درآمد هم اكنون محله جلفاى اصفهان در جنوب زاينده رود با شاخص ترين عنصر خود يعنى كليساى وانك براى گردشگران ايرانى و غيرايرانى شناخته شده است، اما وانك تنها جاذبه گردشگرى جلفا نيست . بخش هاى دست نخورده بافت، خانه ها، كليساها، مادى ها و تك بناهاى باقى مانده، كوچه هاى سنگفرش شده، بازارچه و ميدان جلفا كه به سبك قديم بازسازى شده، گذر تاريخى شايج و نايج و.... از جمله عناصر شاخص محله جلفاست كه مى تواند ساعت ها از وقت يك گردشگر را به خود اختصاص دهد.روزگارى شاردن، بازرگان و سياح فرانسوى، جلفا را بزرگ ترين محله اصفهان برشمرده و هر يك از طول و عرض آن را يك فرسنگ نوشته است. بر اساس نوشته هاى اين جهانگرد اروپايى، جلفا از ۲قسمت يكى جلفاى قديم و ديگرى جلفاى نو تشكيل مى شده كه جلفاى نو به دليل كوچه هاى بزرگ تر و مشجر از نظر زيبايى به محله قديم آن برترى داشته است. شاردن از ۵ كوچه بزرگ، ۲ كاروانسرا يك ميدان، يازده كليسا و تعدادى حمام در جلفا ياد مى كند كه بايد يادآور شد اين توصيف مربوط به چند قرن پيش است و چهره امروزى جلفا به كلى با اين توصيف تفاوت دارد. با اين حال آثار باستانى موجود در جلفا هنوز باقى هستند و از جاذبه هاى آن به شمار ميروند.پترودولاو اله، جهانگرد ايتاليايى هم از ۳ محله در اصفهان نام مى برد مى نويسد كه با پيوستن محلات جديد به اصفهان از روم و قسطنطنيه آن زمان هم بزرگتر بوده است. پيترودولاواله ۳ محله بزرگ اصفهان را چنين ميشناساند. يكى از آنها تبريز نو نام دارد كه سكنه اش را آن عدهاى از اهالى تبريز كه به اصفهان كوچ كرده اند تشكيل مى دهند محله ديگر به نام جلفاست كه سكنه آن را مهاجرين جلفا تشكيل داده اند و همه آنها ارمنى، مسيحى و پروتمند هستند و در سومين محله زرتشتيان ساكنند. محور تاريخى فرهنگى گردشگرى جلفا از خيابان توحيد و كوچه نمازخانه مريم شروع شده و از طريق ميدان جلفا و كوچه كليساى وانك به خيابان حكيم نظامى و خاقانى مى رسد و پس از عبور از خيابان خاقانى از طريق كوچه چهارسوق و محور مادى شايج و نايج به كوچه سنگتراش ها و محله تبريزى ها مى رسد. اين محور از يك سو به علت دربرداشتن ۲۵ خانه تاريخى و ۱۳ كليساى ارزشمند قديمى كه از جمله شاخص ترين آنها مى توان به كليساى مريم، بيت اللحم و وانك اشاره كرد و از سويى ديگر به علت سازگارى و قرابت فرهنگى با گردشگران خارجى ويژگى هاى مطلوبى را براى جذب گردشگر نيز فراهم نساخته است .* جلفا و كليساهايشدر بين كليساهاى جلفا كليساى بدخهم (بيت اللحم) كه در دوره شاه عباس اول در سال ۱۰۳۷ هجرى بنا شده است و كليساى وانك، از همه مشهورتر است . خليفه گرى جلفا با همه تأسيسات خود از سوى شوراى خليفه گرى ارامنه ايران و هندوستان اداره مى شود كه خليفه مقيم جلفا رياست آن را به عهده دارد. كتابخانه كليساى وانك حدود ۱۰ هزار جلد كتاب دارد، در برخى از كليساها و ديرهاى جلفا شمارى از شهداى ارمنى در حمله افغان مدفون هستند و همچنين در قبرستان قديمى ارامنه در دامنه كوه « صفه» شمارى از شخصيت هـــاى ارمنى و اروپـــايى دفن شده اند اما به غير از اين ۲كليسا، كليساى ديگرى به نام مريم (يا خواجه عابد) كه در ميدان جلفا واقع شده و در سال ۱۰۲۱ هجرى بنا شده شهرت دارد. اين كليسا در همان محلى ساخته شده است كه نخستين كليساى جلفا يعنى كليساى هاكوپ (كليساى يعقوب مقدس) در سال (۱۰۱۶ هجرى قمرى مطابق با ۱۰۶۷ ميلادى) در محل آن بنا شده بوده است.در جنب كليساى وانك يا «آمنا پركيج»، موزه جالب كوچكى بر اهميت كليساى مزبور افزوده است. اين موزه قديمى ترين كتابى را كه در اصفهان به چاپ رسيده است در اختيار دارد و فرامين سلاطين ايران مجموعه جالبى است كه در موزه ديده مى شود. به غـير از ۴ كلـيساى مشهـور، در جلفا ۹ كليساى ديگر نيز وجود دارد مانند: كلـيساى گورك يا كلـيساى غريب، استپانوس ، يوحنا، كاتارينه يا دير كاترينا، نيكو غايـوس، گريگور، ميناس، سركيس، و كليساى نرسس غير از اين كليساها، ارامنه كاتوليك و پروتستان هم در محله سنگتراش ها و محله هاكوپ جان كه براى خود كليساى مخصوص دارند.* خانه مارتا پيترزدر جلفا منازل قديمى عهد صفوى نيز وجود دارد.يكى از معروف ترين اين خانه ها خانه قديمى مارتاپيترز معروف به خانه جايى از بناهاى تاريخى و با ارزش دوره صفويه است كه با توجه به مدارك موجود و بررسى هاى انجام شده در آن روزگار وسعت زمين و ساختمان هاى آن بيش از مساحت فعلى بوده است. اين خانه كه در تقاطع خيابان حكيم نظامى و كوچه كليساى وانك قرار دارد متشكل از بخش هاى مختلفى است كه شامل چند ساختمان جدا از يكديگر در جبهه هاى مختلف است. ساختمان اصلى خانه را بخش تابستانى جنوبى آن تشكيل مى دهد. ساختمان زمستانى شمالى آن كه بخش بسيارى از آن در تعريض كوچه كليسا منهدم شده از بقاياى اصلى خانه به شمار مى رفته است. خانه مارتاپيترز كه در زمان صفويه به محل سكونت و زندگى جانى كشيش يكى از روحانيان كليساهاى اصفهان بوده است در حال حاضر، در اختيار دانشگاه فارابى است و به دليل استقرار بر سر راه كليساى وانك و قرار گرفتن در مركز شهر مورد بازديد گردشگران خارجى قرار مى گيرد. خانه مايل ست نيز كه بر روى مادى ساخته شده يكى ديگر از خانه هاى تاريخى محور جلفاست كه هم اكنون مأمن و مسكن خانواده هايى از قشرهاى كم درآمد ارمنى است در شرايطى كه نياز به مرمت و نگهدارى دارد. مدرسه فرانسوى ها، كاتارينيان و كودكستان جلفا نيز از ديگر بناهاى ارزشمند جلفاست . دراين ميان مدرسه فرانسوى ها با وجود اين كه جزو طرح هاى مطالعاتى و اجرايى سازمان نوسازى و بهسازى شهردارى اصفهان قرار دارد وبا وجود ويژگى هاى ارزشمند معمارى و وسعت زياد آن هنوز مرمت آن كامل نشده و كاربرى خاصى پيدا نكرده است .
سه شنبه 27/6/1386 - 23:18
پسندیدم 0
UserName