لرستان
توسط : hermaneshgh

موقعيت جغرافيايي لرستان

استان لرستان در غرب ايران بين 46 درجه و 51 تا 50 درجه و 3 دقيقه طول شرقي از  نصف النهار گرينويچ و 32 درجه و 37 دقيقه تا 34 درجه و 22 دقيقه و وسعت آن حدود 28559 کيلومتر مربع است.

اين استان، از شمال به استان هاي مركزي و همدان، ازجنوب به استان خوزستان، از شرق به استان اصفهان و از غرب به استان هاي كرمانشاه و ايلام محدود است.

اشترانكوه با 4050 متر ارتفاع بلندترين نقطه استان لرستان است. پست ترين نقطه آن  در جنوبي ترين ناحيه استان واقع شده و حدود 500 متر از سطح درياي آزاد ارتفاع دارد .

بر اساس آخرين تقسيمات كشوري در سال 1375، استان لرستان، داراي 9 شهرستان، 10 شهر، 20 بخش، 81 دهستان و 2842 آبادي داراي سكنه بوده و مركز آن شهر خرم  آباد است.

شهرستان هاي استان عبارتند از:خرم آباد، بروجرد، اليگودرز، دورود، ازنا، كوهدشت، دلفان، سلسله و پلدختر.

آب و هوای لرستان

درياچه گهر لرستان


استان لرستان داراي آب و هواي متنوعي است. اين تنوع از شمال به جنوب و از شرق به غرب كاملا محسوس مي باشد.

زمستان هنگامي كه در شمال لرستان برف و كولاك ادامه دارد قسمتهاي جنوبي آن داراي هوايي مطبوع و باراني است. بخشهاي غربي مانند سفيدكوه نسبت به قسمتهاي شرقي، يعني دورود و اليگودرز، نزولات جوي بيشتري دارد.

تنوع آب و هوايي در شهر هاي استان بوضوح مشاهده مي شود بطوري كه خرم آباد از اعتدال زمستاني و گرماي تابستاني، بروجرد از سرماي زمستاني و اعتدال تابستاني، و اليگودرز از آب وهواي بسيار سرد در زمستان و معتدل در تابستان برخوردار است. علل تنوع آب وهواي لرستان عبارتند از:

1_ موقعيت رشته كوههاي زاگرس نسبت به جهت وزش بادهاي مرطوب غربي

2_ ارتفاع نسبتا زياد اين منطقه از سطح دريا

3_ فشردگي كوهها

4_ واقع شدن در عرض جغرافيايي متوسط

5 _ اثر بادهاي گرم جنوبي ايران بطوري كه اختلاف بين حداكثر و حداقل مطلق دما به بيش از 80 درجه سانتيگراد رسيده است. حداكثر دماي ثبت شده 4/47 و حداقل دماي مطلق ثبت شده  35-  است.

بطور كلي در استان لرستان سه ناحيه مشخص آب و هوايي ديده ميشود:

1_ ناحيه سرد كوهستاني كه زمستانهاي پر برف و بسيار سرد و تابستانهاي معتدل دارد. اين ناحيه در قسمتهاي شمال، شمال غربي و مشرق لرستان قرار دارد. تعداد روزهاي يخبندان در برخي از نقاط اين ناحيه به بيش از 70 روز مي رسد. در اين ناحيه با ريزش اولين برف زمستان طولاني شروع مي شود و فصل بهار و پاييز در اين ناحيه كوتاه است. مناطق بروجرد، دورود، ازنا، اليگودرز، نورآ باد، و الشتر كه بيش از 1400 متر ارتفاع دارند داراي اين آب وهوا هستند.

2_ ناحيه متعدل مركزي كه حد واسط ناحيه كوهستاني شمال، شمال شرق و ناحيه پست جنوبي استان است. به علت ارتفاع كمتر، ريزش هاي جوي زمستاني و بهارۀ آن به صورت باران بوده و بندرت يخبندان روي ميدهد. بهار در اين ناحيه از اوايل اسفند شروع شده و در ارديبهشت ماه بعلت افزايش گرما، تابستان زودتر شروع ميگردد. خرم آباد و اطراف آن داراي اين نوع آب و هوا ميباشد.

3_ناحيه گرم جنوبي استان كه حداقل ارتفاع را داراست و به علت تاثير بادهاي گرم خوزستان و كم بودن عرض جغرافيايي و نبودن ارتفاعات بلند حداكثر دما را در تابستان دارا ميباشد. مقدار باران در اين ناحيه به حداقل خود مي رسد. پلدختر و پاپي داراي اين نوع آب وهوا است كه فصل برداشت محصولات كشاورزي آن چند ماه زودتر از ساير  نواحي استان شروع ميشود.

ميزان بارش سالانه در استان لرستان به طور متوسط بين 400 تا 450 ميلي متر در نوسان است.

استان لرستان به لحاظ اقليم و هواشناسي يك استان چهار فصل است. هنگامي كه در فصل زمستان شمال لرستان را برف و كولاك و سرماي شديد در بر مي گيرد قسمت هاي جنوبي آن از هواي مطبوع و باراني برخوردار است و هنگامي كه نواحي جنوبي آن داراي هواي گرم مي باشد نواحي شمال استان از آب و هواي معتدل برخوردارند.

خرم آباد داراي زمستاني معتدل و تابستانی گرم است و بروجرد زمستاني سرد و تابستاني معتدل دارد. اليگودرز، نورآباد، الشتر نيز داراي زمستانهاي سرد و تابستانهاي معتدل ميباشند.

زبان مردم لرستان

اشترانكوه لرستان


مردم لرستان به دو زبان لري و لكي صحبت مي كنند كه اولي زبان اكثر شعبات قوم لر مي باشد و دومي در بين برخي از طوايف لرستان بخصوص مناطق شمالي لرستان (مناطق الشتر _ كوهدشت _ نور آباد ) رايج است.

بر اساس مطالعات زبان شناسي، زبانهاي لري و لكي جزو زبانهاي هندو _ اروپايي بشمار مي آيند.

زبانهاي ايراني شامل زبانهاي ايراني شرقي و زبانهاي ايراني غربي مي باشد. لكي و لري جزو زبانهاي ايراني غربي محسوب مي شوند.

بسياري از واژه هاي لري اغلب ريشه هاي باستاني دارند و به احتمال تعداد زيادي از اين واژه ها مربوط به زبانهاي كاسي و عيلامي مي باشد. گفته مي شود زبان پارسي در زمان امپراتوريهاي هخامنشي، اشكاني و ساساني در لرستان گسترش يافته است.

در بين زبانهاي جنوب غربي ايران، زبان (گويش) لري بزرگترين رابطه را با زبان فارسي دارد كه هر دوي آنها دنباله پارسي ميانه، زبان پارتيان قرن هشتم بعد از ميلاد هستند، و همانگونه كه مي دانيم پارسي ميانه، زبان پارتيان و ساسانيان بود كه به تدريج تغيير شكل داده و به صورت زبان فارسي نزديك است كه بعضي معتقدند اين زبان در گذشته  نه چندان دور از فارسي منشعب شده است.

دين و مذهب

پيش از اسلام آيينها و مذاهب مختلفي در لرستان رايج بود. اولين نشانه هاي آليز  زروان كه گفته مي شود دين زرتشت از آن نشأت گرفته در لرستان ديده مي شود.

بعدها آيين مهر پرستي در كنار دين زرتشتي در لرستان پديد آمد. همچنين پرستش بانو آناهيتا الهه آبها نيز در لرستان شايع بود. پس از ورود اسلام، مردم لرستان نيز  همچون ساير اقوام ايران به اين دين آسماني گرايش پيدا كردند. از قرن هشتم هجري  به بعد بتدريج مردم لرستان آيين تشيع را پذيرفتند و هم اكنون لرستان يكي از مناطق مهم شيعه نشين ايران بشمار مي آيد.

پوشاك

بطور كلي مي توان گفت كه پوشاك مردمان لر در هر منطقه با كمي تغييرات جزئي از يك ساختار اصلي تشكيل شده است. اين تغييرات جزئي بستگي به عواملي چون همجوار بودن با شهرهاي ديگر، آمد و شدهاي روستائي و كوچ كردن دارد. بعنوان مثال لباس عشاير كوچ رو با عشاير ساكن روستائي در بكار بردن رنگ، زيورآلات و نوع و جنس آن فرق بسيار دارد. از طرفي پوشاك آنان تركيبي است از پوشاك مردمان ايل قشقايي و ايل بختياري و ايل هاي لرستان.

براي شناسائي اين تفاوت ها لازم است كه مناطق مختلف مسكوني دسته بندي و بررسي شوند، اما بررسي پوشاك تيره هاي مختلف منطقه بزرگي که از شمال غربي  تا جنوب شرقي ايران، تيره ها و ايل مختلف لر با فرهنگ ها و آئين هاي خاص خود  را دربر می گيرد، كار آساني نيست. بطور اجمالي مي توان گفت كه پوشاك لرهاي   بخش شمالي بر اثر همجواري يادآور پوشاك كردهاي كرمانشاهان است و ساكنان جنوب و جنوبي تر لرستان چون بختياري ها و بويراحمديها با پوشاك لرهاي ساكن مناطق مياني لرستان شباهت كامل دارد. آنچه كه در اين فصل بصورت اختصار بررسي مي شود، پوشاك مناطق مياني لرستان مي باشد.

 

پوشاك زنان لر:

پوشاك زنان لر بنا به موقعيت اجتماعي، اقتصادي و از طرفي شرايط سني از ويژگيهاي مشخصي برخوردار است. پوشاك زنان جوان لر با پارچه هاي الوان در رنگها و طرح هاي شاد با سربندهاي زيبا و رنگي مي باشد. (كه البته اين تنوع رنگي همراه با تزئينات آن به وضعيت اقتصادي خانواده بستگي دارد). زنان مسن تر پارچه هائي به رنگ تيره و طرحي ساده و سربندي سياه و سفيد را ترجيح مي دهند.

روسريهاي زنان لر كه در زبان محلي به آن "گل و ني" مي گويند، زيبائي خاصي به سر زنان لر مي دهد. اين روسريها كه معمولاً ابريشمي مي باشد و در طرح ها و رنگهاي مختلف به كار مي روند و با گره زيبائي به دور سر پيچيده،  و گوشه هاي آن هم به صورت آويزان بر پشت سر قرار مي گيرد.

پيراهن زنان لر داراي برشي ساده، بلند و گشاد  با طرح هاي گلدار و رنگهاي الوان است. شلوار پوشاك زنان لر از لحاظ تركيب و جنس پارچه دو قسمتي و دو رنگي است. معمولاً از دمپا تا حدود بالاي زانو، پارچه ساده با نقشبندي و نواردوزي و قسمت بالاتر به رنگ ديگر و گلدار مي باشد. قسمت هاي ديگري بر روي پيراهن زنان قرار مي گيرد از جمله "كلنجه" (كت مخملي) كه در جلوي بدن بسته نمي شود، بقيه و لبه هاي دم آستين و دور شكاف آن يراقدوزي و نواردوزي شده است.

"سرداري" كه پوششي است بلند تا به پشت پا، جلوي آن بدون دگمه است با آستيني تا آرنج كه اغلب از جنس مخمل با الوان مشكي، سبز و قرمز تهيه مي شود. دور آستين و دامن آن به پهناي دو تا سه انگشت يراقدوزي و نواردوزي شده است.

"كت" كه نيم تنه را مي پوشاند، نواردوزي ندارد و با دكمه در جلو بسته مي شود. "جليقه" كه هميشه باز است و دكمه ندارد و در قسمت جلوي آن يراقدوزي و سكه دوزي شده است.

پوشاك مردان لر

مردان لر داراي پوشش ساده اي مي باشند. جنبه هاي تزئينی آن كمتر مي باشد. شلوار آنان به طرح و هيبت شلوارهاي كردي است. پيراهن آنان با برش ساده و اغلب به رنگ سفيد و گاه رنگين مي باشد. قسمت ديگر آن (ستره) است كه در طرح هاي گلدار و شاد براي مراسم شادي و جشن و طرح هاي ساده با رنگهاي كم مايه در انجام مراسم تشريفاتي و عزا بكار مي آيد. كلاه نمدي، شال و گيوه نيز از خصوصيات ويژه لباس مردان لري مي باشد.

جاذبه هاي تاريخي و باستاني لرستان

استان لرستان به لحاظ دارا بودن جاذبه هاي مختلف گردشگري از مناطق پربار كشور ميباشد. تاريخ كهن اين سرزمين و يادمانهاي بجاي مانده از آن مانند قلعه ها، پل ها، سنگ نوشته ها، غارهاي مسكوني پيش از تاريخ، غارهاي منقوش و . . . همگي جزء بهترين جاذبه هاي توريستي به شمار مي روند.

اهم قابليت هاي توسعه لرستان:

آبشار بيشه دورود لرستان


1. تنوع وسيع آب و هوايي و شرايط جوي مناسب زمينه مساعد سرمايه گذاري در بخشهاي كشاورزي صنعت و دامپروري را فراهم نموده است.

2.بالا بودن ميزان بارندگي با ميانگين 606 ميلي متر در سال كه در ارتفاعات بصورت ريزش برف بوده و باعث پر آب شدن جريانهاي آب سطحي و غني بودن سفره هاي آب زير زميني خواهد شد.

3. غني بودن سفره هاي آب زير زميني و آبهاي سطحي.

4. وجود رودخانه ها، سرابها، تالابها، چشمه سارها كه زمينه ساز توسعه كشاورزي و صنايع كارخانه اي، گردشگري مي باشد.

5. استقرار استان در كنار قطبهاي صنعتي اصفهان، اهواز، اراك و كرمانشاه با آمادگي جذب واحدهاي مكمل و سرريز، و ايجاد ارتباط عمومي پايين دست و بالا دست با قطبهاي موصوف.

6.وجود 312100 هكتار دشت حاصلخيز در استان، همچنين وجود 800 هكتار اراضي كشاورزي در استان در حاليكه حدود 30 0/0 وسعت استان به كشاورزي اختصاص دارد. تنها 10 در صد كل مساحت اراضي كشور به كشاورزي اختصاص دارد .

7. واقع بودن استان در حوزه هاي آبخيز سدهاي مهم كشور (دز و كرخه).

8.زمينه بسيار مساعد ايجاد و احداث سدها و تاسيسات مهار آبها از نقطه نظر توپولوژي و شرايط فني.

9. وجود منابع غني نفت و گاز در گستره جنوبي استان بطوريكه روزانه 5 هزار بشكه نفت از منابع استان استخراج و به استانهاي مجاور انتقال مي يابد.

10.  قرار گرفتن تعدادي از شهرها و بخش هاي استان در مسير راه آهن استان.

11.  وجود جاذبه هاي تاريخي فراوان در استان.

12. جوان بودن جمعيت.

13. وجود غناي ميراث فرهنگي.

14.برخورداري از گنجينة عظيم تاريخي و فرهنگي و مذهبي.

چهارشنبه 24/5/1386 - 9:19
پسندیدم 0
UserName