قضاوت‌هاي ارزشي آنچه را که در تصميم مهم است، مشخص مي‌کنند
توسط : Saratan X

ارزش‌ها در واقع همان اصول ارزيابي هستند که از آنها براي ارزيابي پيامدهاي بالفعل و بالقوه اقدام و عدم اقدام، گزينه‌هاي پيشنهادي و تصميم‌ها استفاده مي شود. ارزش‌ها از جنس معيارها، سنجه‌ها و اهداف هستند و شامل اصول اخلاقي، رهنمودها، اولويت‌ها، مطلوب‌ها و غيره مي‌شوند.

از آنجا که در هر تصميم‌گيري ارزش‌ها اهميت بنيادي دارند و گزينه‌ها فقط ابزاري براي تحقق ارزش ها هستند، هنگام تفکر بايد نخست بر ارزش‌ها تمرکز کرد و نه بر گزينه‌هائي که احتمالا اين ارزش‌ها را محقق مي‌سازند.

کيني معتقد است که تفکر ارزشي اساسا از دو فعاليت تشکيل مي‌شود: نخست درباره چيستي خواسته‌ها تصميم گيري مي‌شود و سپس چگونگي تحقق آنها مشخص مي‌شود.

برخي مواقع مي‌توان ارزش‌هاي مربوط به تصميم را حس کرد، ولي شايد بيان آنها مشکل باشد. حتي در موقعيت‌هاي پ‍يچيده فرد يا گروه اصلا نمي داند که چه مي خواهد. بنابراين براي افزايش هر چه بيشتر احتمال تحقق خواسته‌ها، دانستن و آگاهي کامل از خواسته‌ها مهم و شايد اساسي باشد.

تفکر درباره ارزش‌ها طبيعتا فهرستي ابتدائي از ارزش‌هاي خودآگاه فراهم مي‌کند و ارزش‌هاي ناخودآگاه و ضمني را نيز به خودآگاه و صريح تبديل مي‌کند. پس از تبيين همه ارزش‌ها، اعم از خودآگاه و ناخودآگاه، اهداف پنهان آشکار مي‌شوند، اهدافي که پيش از اين براي تصميم گيرنده ناشناخته بودند.

ارزش‌هاي مربوط به يک موقعيت تصميم نشان مي‌دهند که چه اطلاعاتي مهم هستند. پس از تعيين ارزش‌ها بايد فقط آن دسته از اطلاعات مربوط به گزينه‌ها را جمع‌آوري کرد که بتوانند براي قضاوت بين گزينه‌ها برحسب تحقق ارزش‌ها مفيد باشند. اگر اهداف به دقت تبيين و کمّي شوند آنگاه محاسبه و تعيين کارائي بالقوه جمع‌آوري اطلاعات بسيار سر راست مي‌شود. سازمان‌هاي بسيار زيادي را مي‌توان نام برد که مبالغ هنگفت و زماني بسيار طولاني صرف جمع‌آوري اطلاعاتي کرده‌اند که هيچ کاربردي نداشته‌است. اين در حالي است که اطلاعات تنها در صورتي ارزش دارند که با ابداع گزينه‌هاي بهتر يا انتخاب‌ عقلاني‌تر، تصميم‌گيرنده را به سمت پيامدهاي بهتر هدايت کنند.

مزيت ديگر تفکر ارزشي، ايجاد زباني مشترک براي تحقق اهداف در هر زمينه تصميم ويژه است. در حالي که در تفکر گزينه‌اي افراد با زمينه‌هاي تخصصي متفاوت از اصطلاحات فني مختلف استفاده مي‌کنند که تنها براي خودشان قابل فهم است، در تفکر ارزشي با ايجاد يک زبان مشترک ارتباطات و تفاهم بين کارشناسان با تخصص‌هاي مختلف تسهيل مي‌شود.

قضاوت‌هاي ارزشي آنچه را که در مساله تصميم مهم است، مشخص مي‌کنند. اين قضاوت‌ها هستند که هنگام گفتگو درباره مزايا و معايب گزينه‌ها بايد مورد بحث قرار گيرند. در اکثر مسائل عام‌المنفعه بسياري از مردم نظرات بسيار خوبي درباره ابعاد ارزشي مساله دارند، ولي چون بحث درباره جزئيات مربوط به پيامدهاي گزينه‌هاي مختلف مستلزم آشنائي با مفاهيم پيچيده و فني رشته‌هاي تخصصي است، نمي‌توانند در تصميم‌گيري مشارکت داشته باشند. به عبارت‌ ديگر اگر از ارزش‌ها سخني به ميان نيايد، بسياري از مردم را نمي‌توان در تصميم‌گيري مشارکت داد و ديگران نيز سهم اندکي خواهند يافت.

شنبه 16/4/1386 - 13:47
پسندیدم 0
UserName