سنگ كليه
توسط : naserrezaee

سنگ‌هاي كليوي:

سنگهاي ادراري در هر قسمت از سيستم اداري تكامل مي‌يابند، اما اين سنگها در كليه‌ها شايع تر مي‌باشند.

سنگهاي كليوي عبارت از كريستاله شدن مواد معدني در اطراف ماتريكس‌هاي آبي مانند چرك- خون و يا بافتهاي از كار افتاده، مي‌باشد. 

تركيبات معدني سنگهاي كليوي متفاوت است. بيشتر اين سنگها شامل نمكهاي كلسيم (اگزالات- فسفات) و يا فسفات منيزيم آمونيوم مي‌باشند. بقيه اين سنگها، سنگهاي سيستيني يا اسيد اوريكي مي‌باشند. هيچ علامت مشخصي براي بيش از نصف سنگهاي كليوي شناخته نشده است. يك فاكتور مشخص ايجاد سنگ، وجود UTI  مي‌باشد. عفونتها، وجود مواد آلي را در اطراف مواد معدني افزايش داده، و قليايي بودن ادرار را زياد مي‌كنند (از طريق ايجاد يون آمونيوم) . اين عمل رسوب سنگهاي فسفات كلسيم و فسفات منيزيم آمونيوم را زياد مي‌كند. ركود ادرار نيز تشكيل مواد آلي و معدني را تحريك مي‌كند.

پاتوفيزيولوژي:

از آنجائيكه بيشتر سنگها، سنگهاي اگزالاتي مي‌باشند، هر عاملي كه به هيپركلسيوري منجر گردد، يك عامل مستعد كننده سنگهاي كليوي مي‌باشد. به دلايل ناشناخته پاتولوژيك،هيپركلسيوري از افزايش بازجذب كلسيم از روده ناشي شده و باعث كاهش بازجذب كلسيم از توبولها مي‌شود. اين افراد هيپركلسمي ندارند، زيرا كلسيم از ادرار آنها دفع مي‌گردد. گاهي هيپركلسيوري همراه با هيپركلسمي (افزايش بازجذب كلسيم) مي‌باشد، كه به علت حركت نكردن به مدت طولاني (كاهش كلسيم استخوان)، مسموميت با ويتامين D (افزايش جذب كلسيم از روده را باعث مي‌گردد) هيپوتيروئيديسم، ميلوم متعدد، بيماري پاژه يا سرطان (از دست دادن كلسيم استخوان)، سندروم كوشينگ يا جذب طولاني كورتيكواستروئيد (كاهش كلسيم استخوان) و اسيدوز توبولي كليوي (باعث افزايش كلسيم ثانوي در جواب به تشكيل يون آمونيوم مي‌گردد)، مي‌باشد. افزايش اسيد اوريك در ادرار به سنگهاي اسيد اوريكي منجر مي‌گردد، كه اين حالت در بيماري نقرس و همچنين در سرطان خون و افرادي كه شيميوتراپي مي‌گردند، مشاهده مي‌شود. سنگهاي سيستيني از يك نقص ژنتيكي منشأ مي‌گيرند. هم اسيد اوريك و هم سيستين در ادرار اسيدي مشاهده مي‌شوند.

 

 

 

 

(جدول 8-48)

 جدول 8-48 تشكيل سنگ كليوي و فاكتورهاي كمكي

فاكتورهائي كه در تشكيل سنگ دخيل هستند

تركيب سنگ

هايپركلسمي و يا هايپركلسيوري كه در نتيجه‌ي: هايپرتيروئيديسم، مسموميت با ويتامين D ، مولتيپل ميلوما، نداشتن حركت و فعاليت، بيماري شديد استخوان و بيماري اسيدوز توبولر كليوي و استفاده طولاني از استروئيد، مي‌باشد.

مواد غذايي غني از پورين، نقرس و سيستوزي كه در نتيجه اختلالات ژنتيكي يا اختلال در متابوليسم اسيدآمينه مي‌باشد.

(اگزالات، فسفات) كلسيم

 

 

 

اسيد اوريك

سيستين

پيشگيري:

با اقداماتي كه انجام مي‌گيرد، شانس ايجاد سنگهاي كليوي در اشخاصي كه بيشتر مستعد مي‌باشند، كاهش مي‌يابد. آب خوردن به قدر كافي (در حدود 2500 ميلي ليتر در روز،مگر آنكه بيشتر از اين مقدار منع شده باشد) نه تنها به جلوگيري از ركود ادرار كمك مي‌كند، بلكه از تشكيل سنگهاي كليوي و ايجاد عفونت ممانعت به عمل مي‌آورد. افرادي كه فقط در رختخواب مي‌مانند، بايد تشويق شوند كه بطور مداوم حركت و فعاليت داشته باشند، و بازوها و ساق پا را تا جائيكه ممكن باشد، حركت دهند. از ركود ادراري از طريق راست نشستن در يك صندلي، و يا تغيير وضعيت قرارگيري بيمار بستري مي‌توان جلوگيري به عمل آورد. حتي با وزش، در صورت نشستن در روي يك صندلي مثل فلج ناقص و يا فلج تمام بدن غالباً سنگ كليه پيشروي مي‌كند. افرادي كه سوند دارند، نياز به تكنيكهاي ضد عفوني كننده خيلي دقيقي براي جلوگيري از عفونت دارند و به هيدريشن مناسب و سوند خوب، براي تخليه مواد معدني كه مي‌تواند در نوك سوند رسوب كند، نيازمند مي‌باشند. تشكيل سنگ كليوي اغلب بوسيله PH ادرار كنترل مي‌گردد. جدول 9-48 يك سري خلاصه از عواملي كه سنگ كليوي ايجاد مي‌كنند را، ذكر مي‌كند . افرادي كه بيشتر در معرض خطر سنگهاي اگزالات كلسيم،فسفات كلسيم يا فسفات منيزيم آمونيومي مي‌باشند، بايد بر روي يك رژيم غذايي اسيدي قرار بگيرند و يا ادرار انها را اسيدي كرد. شستشوي سوند با محلول اسيد سيتريك و يا همي اسيدرين (رناسيدين) به ايجاد يك محيط اسيدي كمك مي‌كند و در نتيجه رسوب كلسيم و فسفات كاهش مي‌يابد. افرادي كه خطر پيشرفت سنگهاي اسيد اوريكي و سيستيني در آنها بالا مي‌باشد را، تحت درمان با مواد قليايي قرار مي‌دهيم. سيستين در يك ادرار قليايي قابل حل مي‌باشد.

جدول 9-48 خلاصه‌اي از بيماري سنگ كليوي:

PH ادرار

تغييرات تغذيه‌اي

شيمي سنگ

اسيدي

(mg400) كاهش كلسيم

كلسيم

اسيدي

(gr2/1-1) كاهش فسفات

فسفات

اسيدي

كاهش اگزالات

اگزالات

اسيدي

كاهش فسفات

(gr2/1-1)    

استرووايت

قليايي

كاهش مصرف پورين‌ها

اسيد اوريك

قليايي

كاهش مصرف متيونين

سيستين

تظاهرات باليني:

درد كوليكي اولين نشانه‌ي حاد سنگ كليوي است. محل درد بستگي به محل سنگ كليوي دارد. اگر سنگ در لگنچه كليه باشد، درد به علت هيدرونفروز به وجود آمده و بيشتر دردي مبهم و ثابت است كه اصولاً در زاويه دنده‌اي مهره‌اي ايجاد مي‌گردد. از آنجائيكه سنگ در حالب حركت مي‌كند، درد آزار دهنده و سخت بوده و متناوب است. اين درد بوسيله‌ي اسپاسم حالب و آنوكسي ديواره‌ي حالب به خاطر فشار سنگ ايجاد مي‌شود. اين درد ناحيه قدامي حالب تا ناحيه‌ي بالاي عانه را دربرمي‌گيرد و به ناحيه‌ي تناسلي خارجي انتشار مي‌يابد. تهوع و استفراغ اغلب همراه با كوليك كليوي مي‌باشد.

بيماران معمولاً 2يا3 حمله حاد كوليكي، قبل از آنكه سنگ قابل عبور باشد، دارند. از آنجائيكه سنگ حالب در يك جاي باريك آن قرار مي‌گيرد، باعث انسداد موقتي مي‌گردد. حالب در محل اتصال حالب- لگنچه و حالب مثانه تنگتر مي‌باشد و جائيكه قابل عبور مي‌باشد، ستيغ ايلياك تا لگنچه مي‌باشد. اگر سنگ بوسيله‌ي حركات پريستالتيك قابل عبور باشد، بيمار درد احساس خواهد كرد. اگر سنگ لبه‌ي خشن و تيز داشته باشد، كه اين بخصوص خاصيت بسياري از سنگها كه در طول مدت زمان طولاني پيشرفت مي‌كنند، مي‌باشد. سنگهاي بي‌نهايت كوچك وو صاف بدون هرگونه علامتي(Asymptomatic) ، عبور مي‌نمايند.

 

پنج شنبه 14/4/1386 - 16:46
پسندیدم 0
UserName