بدانيد من فاطمه‏ام
توسط : حامد...
 

بدانيد من فاطمه‏ام

جواد محدثى

نگاهى به كتاب ده جلدى «اعلموا انى فاطمه‏»

از «عبدالحميد المهاجر»

در باره بانوى بزرگوار اسلام، حضرت فاطمه(س) كتابهاى بسيارى نگارش يافته است. اما آنچه در مجموعه عظيم و تحقيقى ده جلدى «اعلموا انى فاطمه‏» با زاويه ديدى نو و محورهايى كاربردى و جديد ديده مى‏شود، كتاب ياد شده را در خور ملاحظه‏اى جدى‏تر مى‏سازد.

نويسنده پرتوان اين كتاب، «عبدالحميد المهاجر» است و ناشر آن «دارالكتاب والعترة‏» در بيروت و هر جلد آن حدودا 760 صفحه است، چاپ اول 1314ق در اين 7600 صفحه‏اى كه در اين مجموعه مواج از نكات قرآنى، حديثى، تاريخى و حقوقى و ... به چشم مى‏خورد، فروغ ذات و صفات انسيه حوراء، حضرت زهرا(س) مشهود است.

نام كتاب برگرفته از جمله‏اى است كه آن حضرت، در خطبه معروف خويش در مسجد مدينه و پس از وفات رسول خدا(ص) بيان كرده است. و راستى چه چيزى جز «فاطمه‏»، مى‏تواند زيباييهاى روحى و كمالات اخلاقى و فضايل وجودى اين سرور زنان جهان را نشان دهد؟

از اين‏رو آن حضرت، در خطبه خويش مى‏فرمايد: «اى مردم! بدانيد كه من «فاطمه‏»ام و پدرم محمد(ص) است، از آغاز تا پايان و در اول و آخر، حق مى‏گويم و آنچه مى‏گويم، غلط نيست و كارم نيز بيهوده نيست! ...» و با اين فراز بلند، خطبه ژرف خويش را آغاز مى‏كند، خطبه‏اى كه دهها شرح، از سوى عالمان دين و محققان بر آن نوشته شده است.

مؤلف بزرگوار، در آغاز كتاب، با گشودن فصلى كوتاه و گويا بر اساس همين جمله كه «بدانيد من فاطمه‏ام‏»، آن را نخستين صدايى مى‏داند كه تخت‏ستمگران را لرزانده است، سپس با اقتباس از رواياتى كه فضايل آن بانو را در بر دارد، متنى زيبا پديد مى‏آورد، از زبان حضرت زهرا، با اين مضامين كه:

«من فاطمه‏ام، آنكه نطفه‏اش در بهشت‏برين تكوين يافته است، منم آنكه وقتى در شكم مادرم جنين بودم سخن مى‏گفتم و چون به دنيا آمدن از من نورى درخشيد و من «شهادتين‏» گفتم. منم آن حورى كه در سيماى بشر آفريده شده‏ام، آنكه نورش پيش از خلقت آدم آفريده شده است، منم مادر دو دسته گل زيبا، حسن و حسين. اى مردم! بدانيد كه منم فاطمه مباركه طاهره زكيه راضيه مرضيه محدثه حوراء، منم صديقه كبرى، با شناخت من به شناخت «شب قدر» مى‏رسيد، منم كه خدا شيعيانم را از آتش دوزخ دور ساخته است، منم آنكه خشم و رضاى من، خشم و رضاى الهى است، منم پاره تن پيامبر، برگزيده جهانيان، پاك شده به اراده خدا، يادگار پيامبر، منم اولين كسى كه به بهشت مى‏رود، منم عابدترين امت، منم كه از نسل من سرور جوانان بهشت پديد مى‏آيد، منم آنكه پيامبر(ص) فرمود: اگر على نبود، تو را همسر و همتايى نبود، منم تلاشگر مجاهد مبارز در راه حق و عدل، منم آنكه جبرئيل به پدرم مژده داد كه نخستين كسم كه به او ملحق مى‏شوم، منم فاطمه ...»

و ماخذ تك تك تعبيرات را از كتب روايى در پاورقى بيان مى‏كند.

كتاب، از خطبه نورانى آن حضرت، فروغ و الهام مى‏گيرد و دريايى از معارف دينى را در زمينه‏هاى گوناگون به خوانندگان عرضه مى‏كند. هر جلد از مجلدات دهگانه اين كتاب، هفت فصل دارد و در هر فصلى مباحثى زنده و قابل مطالعه. جز جلد دهم كه قالبى متفاوت با جلدهاى ديگر دارد و به صورت «حوار» و گفتگو به موضوعاتى همچون: مسائل اهل بيت، حريت، عدالت، طريقه توحيد، صراط مستقيم، صبر، ايمان، ولايت، غدير خم، نماز، رمضان، وضعيت جوانان، مواعظى از پيامبر و اميرالمؤمنين و امام سجاد(ع) پرداخته است.

اينك نگاهى گذرا به برخى از عناوين و فصول آمده در9 جلد كتاب داريم:

«جلد اول‏»: حب فاطمه(س) و اهل بيت، نقش محبت در زندگى، حب فاطمه(س) و آثار و نتايج اين مودت كه اجر رسالت است، ديدگاه حضرت زهرا(س) در باره جامعه و تمدن و وظيفه حاكم اسلامى، حديث كساء، آيه تطهير، شرايط رهبر، پايه‏هاى اساسى دين، عدالت و آزادى بر مبناى سيره پيامبر. دوره شكوفايى تمدن اسلامى و عقب‏ماندگى مسلمانان، مفهوم حيات، مصحف فاطمه، زهراى اطهر و نماز و دعا و روزه و اخلاص و بعد معنوى آن حضرت ...

«جلد دوم‏»: مكارم اخلاق و فضايل او، همچون: ايثار، نيكيها و صدقات، لباس دوختن و عيادت مريض و ...، فلسفه احكامى همچون حرمت دزدى و زنا در سخنان حضرت، تصويرى از سيما و زندگى حضرت خديجه و وفات او و ولادت فاطمه و مقام زهرا و اسماء و القاب وى، تسبيحات حضرت زهرا، وجود نورانى او كه آينه ملكوت‏نماست و...

«جلد سوم‏»: وصيت پيامبر به فاطمه، خانه فاطمه، زينب و فرزندان ديگر آن حضرت، مباهله، خانواده نمونه، سيره فاطمى در تربيت‏حسنين و زينب، وظايف زن در خانواده اسلامى، جايگاه زن در اسلام، نقش شيطان در اغواى بشر از ديدگاه آن حضرت، پيوندهاى خانوادگى و ازدواج و طلاق، تعدد زوجات در دوره‏هاى مختلف پيش از اسلام و در اديان گوناگون، «فضه‏»، خادمه زهرا(س)، فدك به عنوان حق غصب شده اهل بيت و ...

«جلد چهارم‏»: مفاهيم مطرح شده در خطبه حضرت فاطمه، بحث نذر و عهد و صله رحم، حقوق و جايگاه زن در اسلام، حجاب، زن در ميان اقوام و اديان و ادوار تاريخ گوناگون، قوانين فراگير دينى، ولايت تكوينى معصوم، راه حل مشكلات جامعه، رمز پيشرفت در زندگى، بعد معنوى حيات، بكارگيرى نيروى جوانى در مسير سازندگى و خودسازى، طبقات اجتماعى و حقوق مردم همچون همسايه، وظيفه تمدن انسانى، زهرا(س) در صحنه‏هاى مختلف تاريخ اسلام، اسير زن و برخورد مسلمانان با اسرا و ...

«جلد پنجم‏»: فاطمه(س) و راسخين در علم، جايگاه عالمان دينى در جامعه، پيشينه تمدن مسلمانان در زمينه علوم كتاب و تاليف و كتابخانه و معمارى و كشتى‏سازى و دريانوردى و ...، حق و باطل و رسالت‏يارى حق، امامت و حقوق ملل و اقليتها، مسائل اقتصادى و سياسى و پيوند اين دو ...

«جلد ششم‏»: فاطمه(س) و تمدن قلم و نگارش و سخن و نشر علم و فرهنگ، شناخت‏يهود و نقش آنان در تاريخ اسلام، قرآن و آداب تلاوت و جايگاه آن از نگاه فاطمه، بحث نزول قرآن و تاويل آيات، امثال در قرآن، سياست، زهرا(س) صداى عدالت اسلام در دوره نخستين، زهرا و ديدگاه او در باره عمل و تداوم آن، رؤياهاى صادقه فاطمه و ...

«جلد هفتم‏»: خانواده و تربيت و سازندگى نسل شايسته، مقومات شخصيت انسانى، ويژگيهاى اخلاقى همسر فاطمه، تشيع و پيروان على(ع)، نقش شيعه در پديد آوردن علومى همچون: شيمى، طب، رياضيات و صرف، نحو، معانى بيان، شعر و ادب، علوم حديثى و قرآنى، فقه و فلسفه و اخلاق، تاريخ و سيره ... باز هم بحثى از فدك، طب و تعاليم بهداشتى دين، ظهور مهدى(عج) و نجات بشريت و جامعه ايده‏آل، حكومت جهانى مهدى و حماسه رهايى، ... و بحثى پيرامون منبر و خطابه و روش تبليغى و خطابه موفق و بعد محتوايى سخنرانيها و ...

«جلد هشتم‏»: نگاهى ديگر به خطبه حضرت، تمدن اسلامى از ديد خاورشناسان، اهل بيت، سوره كوثر، زهرا(س) سيده زنان عالم، تولد زينب، زهرا و على دو درياى به هم پيوسته، غدير و حق تضييع شده، زهرا در الغدير، ابوطالب و ايمان او، زهرا(س) و بزرگداشت‏شهدا، شهادتگاه و مزار حمزه، زهرا و زيارت قبور شهدا، فاطمه مجموعه فضيلتها، ...

«جلد نهم‏»: ماجراى تعدى به حريم زهرا، روزهاى آخر عمر پيامبر، غمهاى فاطمه، قصائدى كه در باره زهرا گفته‏اند،بقيع محزون، دعاهاى فاطمه، فضايل زهرا، اهميت تربيت كودك، زن در جاهليت قديم و جديد، خانواده و نقش زن در آن، زن در قرآن، منبر آزاد و اهل بيت عصمت، آخرت و برزخ و قبر و قيامت و حساب و كتاب ...

در همه اين محورها، الهام‏گيرى از تعاليم حضرت فاطمه است و آنچه در خطبه نورانى‏اش مربوط است.

در پايان جلد دهم، علاوه بر مباحثى كه پيشتر اشاره شد، كتابشناسى تاليفات مربوط به حضرت زهرا(س) است كه مجموعا 248 اثر خطى و چاپى به زبان عربى را معرفى كرده است.

نگاه نو و تحليلهاى ابتكارى و روزآمد بودن مباحث، سبب شده است كه مؤلف، روى جلد كتاب، علاوه بر نامى كه ياد شد، عنوان «فاطمة الزهراء و الحضارة الاسلامية‏» را نهاده است و به مسائل تمدن اسلامى از زواياى مختلف، پرداخته است. هم قالب، غير تكرارى است، هم زاويه ديد نسبت‏به مباحث.

نويسنده، كتاب خويش را به ساحت‏حضرت فاطمه(س) تقديم داشته و با عنوان «اعتراف سبز»، نجوايى با حضرت زهرا دارد و شرمسار است و عذرخواه، كه دير به در خانه اين بانو آمده است، مى‏بايست پيش از ستاره‏ها به خانه او سر مى‏كشيد و نور و رحمت مى‏طلبيد و مى‏بايست پيش از سپيده، به آستان بوسى دختر پيامبر مى‏شتافت و در پوزش‏خواهى از محضر بانو، مى‏گويد:

«همه سخن زمين، با همه زبانها و لهجه‏ها و با همه جمله‏ها و حرفها و با همه قرائتها و شورها، اى بانوى بزرگوار، در پيشگاه عظمت تو ناتوان مى‏ايستد و به عجز خويش اعتراف مى‏كند كه هرگز نتوانسته آنچه را مى‏خواسته، بنگارد. و چگونه «جزء»، مى‏تواند به حد «كل‏» برسد و چه زمانى «حرف‏»، توانسته است جمله مفيدى شود و كدام زمان، «روز» تبديل به «روزگار» شده است و سنگريزه، «كوه‏» گشته است و قطره، دريا؟!...»

روش غير تقليدى و غير تكرارى، شاخصه‏اى است كه در اين اثر ماندگار مشهور است و مى‏سزد كه سرمشق قلمزنانى ديگر شود كه اگر پيرامون شخصيتهاى دينى و الگوهاى مكتبى مى‏نگارند، با نوآورى و ابتكار، چه در «نگاه‏» و چه در «شيوه‏» و چه در «محتوا» بر جاذبه آثار خويش بيفزايند.

هنوز هم درياى ژرف وجود زهرا (سلام‏الله‏عليها) گوهرهاى فراوانى دارد كه مى‏توان فراچنگ آورد و به شيفتگان «عترت‏»، تقديم داشت.

 

چهارشنبه 13/4/1386 - 22:4
پسندیدم 0
UserName