زندگينامه حضرت فاطمه زهرا
توسط : حامد...
 

زندگينامه حضرت فاطمه زهرا

 

 

زندگينامه چهارده معصوم عليهم السلام ص‏37

 

آية الله مظاهری

 

اسم آن خانم، فاطمه است و برای آن بزرگوار هشت لقب ذكر كرده‏اند: صديقه، راضيه، مرضيه، زهرا، بتول، عذرا، مباركه و طاهره (1) . از بعضی روايات استفاده می‏شود كه زكيه و محدثه از القاب آن خانم است و كنيه او ام ابيها است. (2)

 

عمر آن بزرگوار تقريبا هجده سال است. در روز جمعه بيستم جمادی الثانی سال دوم بعثت‏به دنيا آمد (3) و سال يازدهم از هجرت، سوم جمادی الثانی (4) به دست گردانندگان سقيفه بنی ساعده شهيد شد.

 

شخصيت‏حضرت زهرا را با اين بحث كوتاه نمی‏توان معرفی كرد و آنچه در اينجا آورده می‏شود، قطره‏ای از دريای فضيلت آن صديقه شهيده است.

 

شخصيت اسلامی از دو راه يافت می‏شود: از راه نسب و از راه حسب و فضايل نفسانی. شخصيت نسبی كه اسلام آن را پذيرفته است، تحت تاثير عوامل مختلفی است: قانون وراثت، تغذيه از راه مشروع، تاثير محيط، تاثير همسر و رفيق، اولاد صالح و غيره در تشكيل چنين شخصيتی نقش دارند. زهرا سلام الله عليها از نظر قانون وراثت، پدری چون رسول گرامی دارد كه به گفته سعدی همه مراتب انسانيت را به كمالاتش پيموده است. همه تاريكی‏ها به جمالش روشن شده است و همه صفات او در انتهای خوبی است:

 

بلغ العلی بكماله كشف الدجی بجماله حسنت جميع خصاله صلوا عليه و آله

 

مادری چون خديجه دارد كه بايد گفت اسلام مرهون زحمات آن بزرگوار است. مادری كه سه سال، مسلمانان محصور در شعب ابی طالب را اداره كرد و همه اموال خود را در اين راه خرج كرد. مادری كه چندين سال در مكه با آن مصيبتهای كمر شكن ساخت، و دوش بدوش رسول اكرم، اسلام را ياری فرمود و در اين راه سنگها به بدن مباركش فرود آمد، بی حرمتيها به او وارد شد، شماتتها در اين راه ديد و هرچه اين اتفاقات بيشتر می‏شد، صبر و استقامت او زيادتر می‏گشت.

 

و اما از نظر قانون تاثير غذا: مورخين نوشته‏اند كه وقتی اراده حق تعالی به خلقت زهرا سلام الله عليها تعلق گرفت، پيامبر گرامی مامور شد كه چهل شبانه روز در كوه حرا به رياضت دينی پردازد. (5)

 

حضرت خديجه در خانه خود، از مردم گوشه گرفته و به عبادت مشغول بود و پيامبر گرامی در كوه حرا، پس از آن مدت فرمان آمد كه پيامبر به خانه بازگردد. از عالم ملكوت برای آنان غذا آوردند. سپس نور زهرا به حضرت خديجه منتقل شد.

 

از نظر تاثير محيط، زهرا علاوه بر آنكه در دامن مادری فداكار، با گذشت و با استقامت، و در دامن پدری چون پيامبر گرامی پرورش يافت، محيط زندگی او محيط پر تلاطمی بود. مكه با آن مصيبتها و حوادث ناگوار، محيط پرورش او بود. در شعب ابی طالب با آن حوادثی زندگی كرد كه اميرالمومنين در نهج البلاغه آنجا را برای معاويه چنين توصيف می‏كند: «شما ما را سه سال در ميان آفتاب زندانی كرديد، به طوری كه بچه‏های ما از گرسنگی و تشنگی مردند، بزرگان ما پوست گذاردند، صدای آه و ناله زنها و بچه‏ها بلند بود...» روشن است‏بچه‏ای كه در اين چنين محيطی پرورش يابد; مخصوصا اگر مربی‏ای چون پيامبر گرامی داشته باشد، استقامت او، صبر او و سعه صدر او زياد خواهد بود:

 

ناز پرورده تنعم نبرد راه به دوست عاشقی شيوه رندان بلاكش باشد

 

زهرا سلام الله عليها از نظر همسر و مصاحب، و از نظر اولاد صالح نيز، فوق العاده است. شوهری چون اميرالمومنين دارد كه بيش از سيصد آيه از قرآن شريف درباره او نازل شده. (6)

 

شوهری كه از نظر تاريخ، قطعی است كه اسلام مرهون او است. شوهری كه به اقرار خود اهل تسنن، عمر بيش از هفتاد مرتبه در مواقع مختلفه گفته: لولا علی لهلك عمر. (7)

 

فرزندانی چون حسن، حسين، زينب و كلثوم دارد كه اگر نبودند، قطعا اسلام نبود و به گفته امام حسين و علی الاسلام السلام (8) زهرا از نظر فرزند، ام الائمه است، سر مستودع است، مادر عصاره عالم خلقت، حضرت بقية الله عجل الله تعالی فرجه الشريف است.

 

و اما از نظر فضايل انسانيت، چه می‏توان گفت در حق كسی كه پيامبر گرامی (ص) كرارا درباره‏اش فرموده است: ان الله اصطفيك و طهرك و اصطفيك علی نساء العالمين. (9)

 

همانا خداوند تو را برگزيده و پاكيزه و معصوم گردانيده و تو را بر همه زنها رجحان داده است.

 

اگر برای فضيلت زهرا چيزی جز سوره كوثر نبود، زهرا را بس بود كه بگويد نزد خداوند افضل و برتر از عالميانم.

 

انا اعطيناك الكوثر فصل لربك و انحر ان شانئك هو الابتر. (10)

 

همانا كوثر را بر تو ارزانی داشتيم، پس برای پروردگارت نماز گزار و قربانی كن، به درستی كه بدخواه تو دنباله بريده است.

 

زهرا از نظر ايمان، راضيه و مرضيه است:

 

«يا ايتها النفس المطمئنة ارجعی الی ربك راضية مرضية فادخلی فی عبادی و ادخلی جنتي‏». (11)

 

«ای نفس مطمئنه! - كه به مقام شهود رسيده‏ای - بيا به سوی پروردگارت خشنود شده، و داخل در زمره بندگان من شو و داخل شو در بهشت من.» ما بايد بدانيم كه القاب چهارده معصوم، كنيه‏های آنان و اسماء آنان بی سبب نيست. همه آنها سر دارد. معنی ندارد زهرا، صديقه; زكيه; طاهره; محدثه و ... نباشد و به اين‏گونه لقبها متصف شود. اگر جبرئيل نيايد و با او محادثه نكند و به او محدثه بگويند، دروغ است: تعالی الله عما يقول غير العارفين فی حقهم، و معنی ندارد كسی محدثه باشد و ايمانش به مرتبه شهود نرسيده باشد.

 

زهرا از نظر علم دارای مصحف است.

از نظر روايات، كتابهايی نزد ائمه طاهرين است كه از جمله آن كتابها مصحف فاطمه سلام الله عليها است.

 

اين كتاب را ائمه به آن افتخار می‏كرده‏اند و می‏گفتند: علم ما كان و يكون و ما هو كائن در آن است; و به خط اميرالمؤمنين و املای حضرت زهرا سلام الله عليهما می‏باشد. (12)

 

زهرا از نظر زهد

شبی كه زهرا به خانه اميرالمومنين می‏رفت، اميرالمومنين فرش خانه‏اش را از شن تهيه كرد و رسول اكرم جهازيه‏ای برای زهرا سلام الله عليها تهيه فرمود كه همه آن جهازيه شصت و سه درهم می‏شد.

 

جهازيه عبارت بود از:

 

1- عبا 2- مقنعه 3- پيراهن 4- حصير 5- پرده 6- لحاف 7- دستك 8- بالش 9- آفتابه 10- آب خوری 11- كوزه 12- كاسه 13- آسيای دستی 14- مشك آب 15- حوله 16- پوست گوسفند.

 

پيامبر گرامی چون جهازيه را ديد از چشمهای مباركش اشك جاری شد و فرمود: «خدايا اين جهازيه را كه غالب آن از گل است مبارك كن!» (13) زهرا به خانه شوهر می‏رود و در وسط راه پيراهنی را كه از جمله جهازيه او است، به فقير می‏دهد و با همان پيراهن كهنه‏ای كه داشت‏به خانه اميرالمؤمنين رهسپار می‏شود. (14)

 

شب عروسی پايان گرفت و صبح، پيامبر گرامی به ديدن زهرا آمد و هديه آورد. هديه پيامبر گرامی اين بود: علی فاطمة خدمت ما دون الباب و علی علی خدمت ما خلفه.

 

كارهای داخل خانه برای فاطمه است و كارهای خارج از خانه برای علی.

 

زهرا از اين هديه، ازاين تقسيم كار به قدری خشنود شد كه فرمود:

 

ما يعلم الا الله ما داخلنی من السرور (15)

 

جز خداوند كسی نمی‏داند كه از اين تقسيم كار چقدر خشنودم.

 

عبادت زهرا

در روايات آمده است كه زهرا به قدری روی پا ايستاد و عبادت كرد كه پاهای او متورم شد (16) امام حسن عليه السلام می‏گويد، مادرم از اول شب تا صبح عبادت می‏كرد و هرگاه از نماز فارغ می‏شد، به ديگران دعا می‏كرد. از او پرسيدم كه چرا به ما دعا نكرديد؟ فرمود: عزيز من اول ديگران، سپس ما - الجار ثم الدار. - (17)

 

تسبيح حضرت زهرا سلام الله عليها بسيار با فضيلت است. امام صادق عليه السلام فرموده:

 

«تسبيح جده‏ام زهرا سلام الله عليها نزد من از هزار ركعت نماز بهتر است‏» . (18)

 

می‏گويند: زهرا برای كمك، خادمه‏ای لازم داشت و گرفتن خادم و خادمه در آن زمان رايج و بلكه لازم بود. چون زهرا سلام الله عليها بر رسول الله وارد شد قبل از آنكه در اين مورد چيزی بگويد، پيامبر فرمود: زهرا جان می‏خواهی چيزی به تو ياد دهم كه بهتر از دنيا و آنچه در آن است‏باشد؟ و تسبيح مشهور را به او ياد داد.

 

زهرا سلام الله عليها با خوشحالی تمام به خانه بازگشت و به اميرالمومنين عرض كرد با دعايی كه از پدرم صلوات الله عليه گرفته‏ام، خير دنيا نصيب من شده است.

 

سخاوت و ايثار زهرا

مفسرين شيعه و سنی اتفاق دارند كه روزی زهرا سلام الله عليها با اطرافيانش روزه بودند. در هنگام افطار فقيری رسيد و از آنها چيزی خواست. زهرا، شوهرش، بچه‏هايش و خادمه‏اش افطار خود را به آن گدا دادند. زهرا برای افطار روز بعد نانی تهيه كرد. يتيمی آمد، زهرا نان را به يتيم داد در مرتبه سوم نانی تهيه نمود اسيری آمد و افطار خود را به او داد و بالاخره هر سه شب را بدون افطار صبح كرد و آيه شريفه نازل شد «و يطعمون الطعام علی حبه مسكينا و يتيما و اسيرا. انما نطعمكم لوجه الله لا نريد منكم جزاءا و لا شكورا!» (19) «و اطعام كردند طعامی را كه دوست داشتند به مسكين و يتيم و اسير جز اين نيست كه اين كار را فقط برای خدا می‏كنيم و از شما جز او سپاسی نمی‏خواهيم‏» . (20)

 

در خاتمه به تفسير كنيه و اسم ايشان می‏پردازيم.

برای القاب زهرا، تفسيرها، تاويلها و گفتگوها چندان است كه در اين نوشته مجال بازگو كردن همه آن نيست فقط به طور فشرده به تفسير كنيه و اسم ايشان می‏پردازيم.

 

زهرا را ام ابيها گفته‏اند و اين كنيه را كه افتخاری بر آن حضرت است، پيامبر گرامی به ايشان داده است. (21)

 

ام ابيها به معنای «مادر پدرش‏» ; يعنی زهرا مادر پدر خويش است. اين كنيه معانی مختلفی دارد اما بهترين معنی همان است كه پيامبر (ص) به اين كنيه داد يعنی: «زهرا علت غايی جهان هستی است.» و اگر كسی ادعا كند كه واسطه فيض عالم هستی نيز هست، ادعای او بدون دليل به گزاف نيست.

 

واما فاطمه، فاطمه را فاطمه گفته‏اند و اين تسميه اسراری دارد و همه آن اسرار از روايات بهره‏مند است:

 

1- سميت فاطمة فاطمة لانها فطمت من الشر (22)

 

فاطمه، فاطمه ناميده شده است; چرا كه از شر بريده و جدا است.

 

اين جمله اشاره به عصمت زهرا سلام الله عليها است; زيرا مسلما معصومه است و آيه «انما يريد الله ليذهب عنكم الرجس اهل البيت و يطهركم تطهيرا» (23) درباره او است. (24)

 

2- سميت فاطمة لانها فطمت عن الطمث. (25)

 

فاطمه را فاطمه گويد زيرا بريده است از خونی كه زنها می‏بينند. اين تفسير اشاره به طهارت ظاهری زهرا سلام الله عليها است; زيرا از نظر روايات، چنانچه زهرا مطهره بود از نظر معنی، طاهره بود از خون حيض، نفاس و استحاضه.

 

3- سميت فاطمة فاطمة لانها فطمت عن الخلق فاطمه را فاطمه گفتند، برای اينكه بريده شده بود از خلق.

 

اين تفسير اشاره به مقام فنا و لقای زهرای مرضيه است. كسی كه در دل او هيچ كس جز خدا نبود دل او فقط مشغول به خدا است.

 

4- سميت فاطمة فاطمة لان الخلق فطموا عن كنه معرفتها.

 

فاطمه، فاطمه نام گرفت; زيرا مردم از معرفت او بريده شده‏اند و قدرت بر شناخت‏حقيقت او ندارند و اين تفسير اشاره به همان مقامی دارد كه به واسطه آن مقام ام ابيها ناميده شده است.

 

5- سميت فاطمة فاطمة لانها فطمت هی و شيعتها عن النار. (26)

 

فاطمه را فاطمه گفتند; چون شيعيان خود را از آتش می‏رهاند و نجات می‏دهد. اين تفسير اشاره به شفاعت اوست.

 

6- سميت فاطمة فاطمة لان اعدائها فطموا عن حبها

 

فاطمه را فاطمه گفتند، چون دشمنان او بريده می‏شوند ازمحبت او، و روشن است كه كسی كه محبت اهل بيت را ندارد به رو در آتش انداخته می‏شود.

 

در حق فاطمه چه توان گفت كه پيامبر گرامی صلی الله عليه و اله و سلم چون بر زهرا سلام الله عليها وارد می‏شد يا زهرا سلام الله عليها بر او وارد می‏شد، چهره زهرا سلام الله عليها و دست زهرا سلام الله عليها را می‏بوسيد و او را استقبال می‏كرد و به جای خود می‏نشانيد. (27)

 

و می‏فرمود: من بوی بهشت را از سينه زهرا استشمام می‏كنم، ولی همين زهرا سلام الله عليها به قدری برای ديگران متواضع است كه وقتی اميرالمؤمنين عليه السلام از او اجاره می‏خواهد كه كسانی بر خانه زهرا سلام الله عليها وارد شوند، زهرا با آنكه ازاين ملاقات سخت‏بيزار است; (28) اما چون علی عليه السلام می‏خواهد آن بانوی متواضع درمقابل شوهر می‏گويد: خانه، خانه تو و من هم كنيز تو هستم. (29)

 

زنی می‏آيد و از زهرا سلام الله عليها مساله‏ای سوال می‏كند اما چون بيماری فراموشی دارد، ده بار برمی‏گردد و مساله را سوال می‏كند در بار دهم از زهرا سلام الله عليها عذر خواهی می‏كند و زهرا در جواب می‏فرمايد: «در هر بار، پروردگار عالم به من پاداشهای زيادی عنايت می‏كند پس تكرار سوال تو عذر ندارد» . (30)

 

زهرا سلام الله عليها وقتی پدر بزرگوارش فضه خادمه را به او داد به دستور پدر كارهای خانه را قسمت كرد: يك روز زهرا سلام الله عليها كارها را انجام می‏داد و روز ديگر نوبت فضه بود. (31)

 

نبايد فراموش شود و بانوان بايد بدانند كه زهرا سلام الله عليها و همه اهل بيت عليهم السلام سرمشق زندگی ما هستند، همه بايد از پيامبر گرامی و خاندان او سرمشق بگيرند.

 

قرآن چنين دستور می‏دهد:

 

لقد كان لكم فی رسول الله اسوة حسنة لمن كان يرجوا الله و اليوم الاخر... (32)

 

به تحقيق كه رسول خدا سرمشق است‏برای كسانی كه اميد به خدا و روز جزا دارند.

 

ما اگر سعادت دو جهان را بخواهيم بايد پيرو رسول اكرم و اهل بيت گرامی او باشيم. بانوان اسلامی وقتی به سعادت می‏رسند كه در عفت، ايثار، فداكاری، مردم داری، شوهر داری، خانه داری وتربيت اولاد، پيرو زهرا سلام الله عليها باشند.

 

صاحب وسايل الشيعه در جلد دوم وسايل قضيه‏ای از زهرا سلام الله عليها نقل می‏كند كه همه مخصوصا بانوان اسلامی بايد به آن توجه داشته باشند.

 

مضمون همه روايات چنين است: «فضه خادمه در روزهای آخر عمر زهرا، سلام الله عليها او را مهموم و مغموم يافت. علت را پرسيد زهرا گفت: «چون جنازه مرا بلند می‏كنند حجم بدن من نمايان است و نامحرم حجم بدن مرا می‏بيند.» فضه می‏گويد شكل عماری را برای زهرا رسم كردم و گفتم: در عجم رسم است افراد باشخصيت را در عماری می‏گذارند. زهرا شاد شد، تبسم نمود و وصيت كرد كه جنازه او را در عماری بگذارند.

 

همه می‏دانيم كه وصيت مؤكد كرد كه اميرالمؤمنين عليه السلام او را شب غسل دهد و كفن و دفن كند و كسی را هم خبر نكند. (33)

 

پی‏نوشت‏ها:

 

1- مناقب ج 3، ص 133 و 133- بحار الانوار ج 43 ص 16

 

2- مناقب ج 3، ص 133 و 133- بحار الانوار ج 43 ص 16

 

3- شيخ مفيد (ره) در حدائق الرياض، مصباح كفعمی (ره) 4- دلائل الامة طبری شيعی از امام صادق عليه السلام نقل كرده است.

 

5- بحار الانوار ج 6- بيت الاحزان محدث قمی (ره)، ص 5

 

6- خطيب بغدادی در تاريخ خود ج 6 ص 221 و ابن حجر در صواعق ص 76، شبلنجی در نورالابصار ص 73 از ابن عسكر از ابن عباس: در كتاب خدای تعالی برای هيچ فردی، آنقدر كه در فضيلت علی عليه السلام نازل شده، آيه نازل نشده است.

 

7- سنن بيهقی ج 7 ص 442، رياض النضره ج 2 ص 196

 

8- مقتل خوارزمی ج 1 ص 184- لهوف ص 20

 

9- مناقب ابن شهر آشوب ج 3- امالی صدوق سوره كوثر.

 

10- سوره كوثر.

 

11- فجر آيات 27 تا 30.

 

12- اصول كافی ج 1 بصائر الدرجات.

 

13- امالی شيخ طوسی / 5 ج 1، ص 39

 

14- صفوری شافعی در نزهة المجالس ج 2 ص 226.

 

15- قرب الاسناد - منتهی الامال ج 1.

 

16- بحار ج 43 ص 84- منتهی الامال ص 161.

 

17- كشف الغمه ج 2 س 25 و 26- بحار ج 43 ص 81 و 82.

 

18- وسائل الشيعه ج 4 باب 9 ص 1024.

 

19- سوره دهر/ (انسان) آيه 7 و 8.

 

20- امالی صدوق ص 212- 216- تفسير كشاف تاليف جار الله زمخشری.

 

21- مقاتل الطالبين، كشف الغمه

 

22- مناقب ابن شهر آشوب ج 3 ص 230.

 

23- احزاب/43.

 

24- سيوطی در المنثور ج 5 ص 198 زمخشری در كشاف ج 1 س 193 و . . .

 

25- مناقب ابن شهر آشوب ج 3 ص 330.

 

26- بحار الانوار ج 10.

 

27- الامامة و السياسة ج 1 ص 14 علل الشرايع صدوق /5.

 

28- ترمذی و ابن عبد ربه در عقد الفريد ج 2 ص 3 مناقب ابن شهر آشوب ج 3.

 

29- علل الشرايع.

 

30- بحار الانوار كتاب العلم.

 

31- بحار ج 43 ص 28- بيت الاحزان ص 20.

 

32- احزاب آيه‏21.

 

33- روضه الواعظين.

 

 

سه شنبه 12/4/1386 - 17:56
پسندیدم 0
UserName