قرآن و عدالت

سوره الرحمن آيه  9 

 وَأَقِيمُوا الْوَزْنَ بِالْقِسْطِ وَلَا تُخْسِرُوا الْمِيزَانَ 

ترجمه فارسی

 وزن کردن را به عدالت رعايت کنيد و کم فروشی مکنيد

 تفسير آيه

اينكه فرمود: و وضع الميزان مراد از ميزان همان چيزي است كه به وسيله آن هر چيزي را مي سنجند و اندازه گيري مي كنند اعم از اينكه ميزان براي عقيده باشد يا فعل و يا قول و از مصاديق آن ميزاني است كه اشياي سنگين را به وسيله آن وزن مي كنند، چيزي كه هست ميزان هر چيزي به حسب خود آن چيز است ، ( مثلا ميزان حرارت ، چيزي است و ميزان طول چيزي ديگر، ميزان كاه چيزي است و ميزان طلا چيزي ديگر و ميزاني كه با آن عقايد و اخلاق و گفتار و كردارها را مي سنجند چيزي ديگر است ) و در آيه مورد بحث منظور از ميزان همان معنايي است كه در آيه لقد ارسلنا رسلنا بالبينات و انزلنا معهم الكتاب و الميزان ليقوم الناس بالقسط منظور است . و از ظاهر آن بر مي آيد كه منظور از آن هر چيزي است كه به وسيله آن حق از باطل و راست از دروغ و عدل از ظلم و فضيلت از رذيلت تميز داده شود، چون شان رسول همين است كه از ناحيه پروردگارش چنين ميزاني بياورد . بعضي گفته اند: مراد از ميزان ، عدالت است ، و معناي جمله اين است كه : خداوند عدالت را در بين شما برقرار كرد تا مساوات را ميان اشياء برقرار سازيد، و هر چيزي را در جاي خودش بكار بسته ، حق هر چيزي را به آن بدهيد. بعضي  ديگر گفته اند: مراد از ميزان همين ترازوي معمولي است كه وزنها را با آن معين مي كنند، ولي معناي اول وسيعتر و عموميتر است . الا تطغوا في الميزان و اقيموا الوزن بالقسط و لا تخسروا الميزان ظاهرا مراد از ميزان در اين آيه غير از ميزان در آيه قبلي است ، در آنجا گفتيم منظور مطلق هر چيزي است كه وسيله سنجش باشد، ولي در اين آيه منظور خصوص ترازوهاي معمولي است ، كه سنگيني ها را با آن مي سنجند، و بنابراين اينكه فرمود: الا تطغوا... در حقيقت خواسته است از يك حكم كلي يعني حكم و وضع الميزان حكمي جزئي بيرون بكشد، و معنايش اين است كه لازمه اينكه ما با وضع ميزان حق و عدل را در بين شما تقدير كرديم ، اين است كه در سنجش اجناس خود نيز رعايت درستي ترازو و سنجش را بكنيد . و اما بنابر آن تفسيري كه در جمله قبلي مي گفت : منظور از وضع ميزان همان ترازوي معمولي است ، اين آيه شريفه بيانگر همان وضع ميزان مي شود، و چنين معنا مي دهد: اينكه در آيه قبلي گفتيم خداوند ميان شما ميزان وضع كرده معنايش اين است كه شما بايد در كشيدن و سنجيدن سنگيني ها رعايت عدالت را بكنيد، و در آن طغيان روا مداريد، ( كه وقتي جنسي را مي خريد با سنگي سنگينتر بكشيد، و چون مي فروشيد با سنگي سبكتر بفروشيد ) و به هر حال چه آن معنا منظور باشد، و چه اين ، ظاهر كلمه ان در جمله ان لا تطغوا اين است كه تفسيري باشد، و جمله لا تطغوا نهي از طغيان در وزن كردن است ، و جمله و اقيموا الوزن بالقسط امري است كه به آن نهي عطف شده ، و كلمه قسط به معناي عدل است ، و جمله و لا تخسروا الميزان نيز نهي ديگري است كه به آن امر عطف شده ، و نهي قبلي يعني جمله لا تطغوا را بيان و تاكيد مي كند، و كلمه اخسار كه مصدر فعل لا تخسروا است در مورد سنجيدن به معناي كم فروختن و زياد خريدن است ، به نحوي كه باعث خسارت فروشنده يا خريدار شود. بعضي  از مفسرين حرف لا را در جمله لا تطغوا نافيه ، و حرف ان را ناصبه گرفته اند، و تقدير كلام را لئلا تطغوا - براي اينكه طغيان نكنيد دانسته اند. آنگاه به ايشان اشكال شده كه چگونه ممكن است جمله انشايي عطف بر جمله خبري شود و با اينكه در اينجا خبر مي دهد از اينكه خداي تعالي چنين و چنان كرد تا شما طغيان نكنيد، چگونه ممكن است يكباره بگويد: وزن را به عدالت بپا داريد ؟

سه شنبه 8/3/1386 - 14:27
پسندیدم 0
UserName