انحصارگري‌ در تفسير اسلام‌

انحصارگري‌ در تفسير اسلام‌

در اينكه‌ اسلام‌ در لغت‌ به‌ معناي‌ تسليم‌ و خضوع‌ است‌، ترديدي‌ وجودندارد. لكن‌ نكته‌ اساسي‌، توجه‌ به‌ معناي‌ استعمالي‌ آن‌ در قرآن‌ مجيد است‌. باتأمل‌ در مجموعه‌ آياتي‌ كه‌ در آنها واژگان‌ اسلام‌ و هم‌خانواده‌هاي‌ آن‌ به‌ كاررفته‌ است‌، مي‌توان‌ سه‌ معناي‌ ذيل‌ را استنتاج‌ كرد:

أ ـ معناي‌ تكويني‌: اولين‌ معناي‌ اسلام‌ در قرآن‌، تسليم‌ به‌ معناي‌ انقياد وتأثر جبري‌ و تكويني‌ موجودات‌ از امر الهي‌ است‌. مانند آيه‌ ذيل‌:

«وَ لَه‌ُ اَسْلَم‌َ مَن‌ْ فِي‌ السَّموات‌ِ وَ الاَْرْض‌ِ طَوْعاً وَ كَرْهاً وَ اءِلَيْه‌ِ يُرْجَعُون‌َ».

تسليم‌ و اسلام‌ تمامي‌ اهل‌ آسمان‌ها و زمين‌ به‌ معناي‌ انقياد و فرمانبرداري‌تكويني‌ آنان‌ از امر الهي‌ است‌. گواه‌ آن‌ قيد «كرهاً» است‌؛ زيرا تسليم‌ اجباري‌ واز روي‌ كراهت‌ با معناي‌ خضوع‌ ناسازگار است‌.

ب‌ ـ تسليم‌ و خضوع‌ در برابر خدا: در آيات‌ متعدد، مقصود از اسلام‌ وهم‌خانواده‌هاي‌ آن‌، همان‌ تسليم‌ و خضوع‌ در برابر خداوند است‌ كه‌ گوهراديان‌ الهي‌ را تشكيل‌ مي‌دهد. پيامبران‌ پيش‌ از حضرت‌ محمد(ص)،اسلامي‌ را كه‌ در لسان‌ خود به‌ كار مي‌بردند، نوعاً معناي‌ خضوع‌ و تسليم‌ دربرابر آفريدگار هستي‌ است‌.

ج‌ ـ آيين‌ خاص‌ اسلام‌: در برخي‌ از آيات‌ قرآن‌ مقصود از اسلام‌، مطلق‌اديان‌ آسماني‌ و تسليم‌ در برابر خدا نيست‌، بلكه‌ مراد شريعت‌ خاص‌ حضرت‌محمد(ص) است‌. مانند:

«وَاَتْمَمْت‌ُ عَلَيْكُم‌ْ نِعْمَتِي‌ وَ رَضيت‌ُ لَكُم‌ُالاْءِسْلام‌َ دينًا».

آيه‌ فوق‌ كه‌ در جريان‌ عيد غدير خم‌ و معرفي‌ جانشين‌ پيغمبر(ص)نازل‌ شده‌ است‌، از آيين‌ حضرت‌ محمد(ص) به‌ «دين‌ اسلام‌» تعبيرمي‌كند.

«قُل‌ْ لِلَّذين‌َ اُوتُوا الْكِتاب‌َ وَ الاُْمِيّيّن‌َ ءَاَسْلَمْتُم‌ْ فَاءِن‌ْ اَسْلَمُوا فَقَدْ اهْتَدَوا».

آيه‌ مزبور خطاب‌ به‌ يهوديان‌ و مسيحيان‌ (كه‌ به‌ اعتراف‌ پلوراليست‌هاداراي‌ اسلام‌ واقعي‌اند) و مشركان‌ مي‌فرمايد كه‌ اسلام‌ آوريد تا درهاي‌ هدايت‌به‌ سوي‌ شما بازگردد. روشن‌ است‌ كه‌ استناد واژه‌ اسلام‌ در اين‌ آيه‌، صرف‌تسليم‌ به‌ خدا نيست‌؛ زيرا آنان‌ به‌ زعم‌ خود و پلوراليست‌ها تسليم‌ هستند، بلكه‌مقصود پذيرفتن‌ آيين‌ اسلام‌ است‌. علاوه‌ بر اين‌ در ده‌ها آيه‌ ديگر واژه‌ اسلام‌در مفهوم‌ شريعت‌ اسلام‌ استعمال‌ شده‌ است‌.

تكثر و اختلاف‌ معاني‌ اسلام‌ در قرآن‌، ما را به‌ اين‌ نكته‌ رهنمون‌ مي‌كند كه‌در تفسير آن‌، مطابق‌ اصول‌ و قواعد زباني‌ و تفسيري‌، نبايد انحصارگرا بود ودر همه‌ موارد اسلام‌ را در معناي‌ مطلق‌ تسليم‌ يا آيين‌ خاص‌ تفسير و استعمال‌كرد، بلكه‌ بايد تفسير آن‌ را با مداقه‌ در معنا و صدر و ذيل‌ آيه‌ و شواهد ديگربه‌دست‌ آورد، ولي‌ متأسفانه‌ نكته‌ و اصل‌ فوق‌ ناديده‌ انگاشته‌ شده‌ و طرفداران‌پلوراليزم‌ در تفسير آيات‌ قرآن‌ به‌ انحصار رو آوردند و تنها به‌ يك‌ بخش‌ آيه‌يا خود آيه‌ بسنده‌ كرده‌ و بدون‌ ملاحظه‌ آيات‌ و قراين‌ ديگر به‌ معناي‌ لغوي‌ آن‌تمسك‌ جستند كه‌ در نكات‌ بعد به‌ بدان‌ مي‌پردازيم‌.

سه شنبه 14/1/1386 - 10:20
پسندیدم 0
UserName