کد: 145483

پرسش

به زودی پاسخ شما آماده خواهد شد

پاسخ

کسوف خورشید زمانی صورت می‌گیرد که ماه از میان خورشید و زمین عبور نماید و در نتیجه مانع رسیدن نور آفتاب به زمین گردد. خسوف زمانی رخ می‌دهد که ماه از میان سایه‌ی زمین عبور کند. در این صورت نور خورشید به آن نمی‌رسد. یک انطباق عجیبی است که خورشید و ماه در آسمان به یک اندازه به نظر می‌رسند. در حالی که، در واقع قطر خورشید چهارصد بار بزرگ‌تر از قطر ماه است، اما خورشید هم در فاصله‌ای چهار صد برابر فاصله‌ی ماه با زمین قرار دارد. از آن جا که خورشید و ماه به یک اندازه به نظر می‌رسند گاه چنان اتفاق می‌افتد که ماه سطح مرئی خورشید را کاملاً می‌پوشاند که در این صورت می‌گوییم که کسوف کامل صورت گرفته است.
در خلال خورشید گرفتگی سایه‌ی ماه روی زمین می‌افتد. سایه‌ی ماه شمال دو بخش است. یک بخش تاریک و تمام سایه در مرکز و یک بخش نیم‌سایه که روشن‌تر است. بخش تمام سایه قسمت کوچکی از سطح زمین را می‌پوشاند و تنها در محدوده‌ی همین قسمت است که خورشید گرفتگی کامل قابل مشاهده است و کسوف جزئی در بخش بزرگی از نیم‌سایه دیده می‌شود. مقصود از کسوف جزئی آن است که تنها بخشی از خورشید به وسیله‌ی ماه پوشانده شده است. از آن جایی که ماه در مداری بیضی شکل به دور زمین می‌گردد و در بعضی مواقع بیش از هر وقت دیگر از زمین فراتر می‌رود، اندازه‌ی آن در آسمان متغیر است. زمانی که ماه در دورترین نقطه از زمین قرار دارد اگر کسوف رخ بدهد ماه نمی‌تواند تمام قرص خورشید را در پشت خود بپوشاند.در این صورت، ناظران کسوف که در سایه‌ی مرکزی یا تمام سایه قرار دارند حلقه‌ی نازکی از نور خورشید در اطراف قرص تیره‌ی ماه را مشاهده خواهند کرد. این نوع کسوف مشهور به کسوف حلقوی است. در همان حال که ماه از برابر خورشید عبور می‌کند سایه‌ی آن در سطح زمین با سرعت حرکت می‌کند. به این معنی که اگر شما در یک نقطه‌ی معینی از زمین در سر راه کسوف قرار گیرید برای بیش از هفت دقیقه قادر به دیدن کسوف کامل نخواهید بود (کسوف کاملی که در سال 1971 م. اتفاق افتاد طولانی‌ترین کسوف بود.)
در خلال ماه گرفتگی یا خسوف، سایه‌ی زمین بر روی قرص ماه می‌افتد و چون زمین و همچنین سایه‌ی آن بسیار بزرگ‌تر از ماه می‌باشد، شانس ماه گرفتگی کامل بیش‌تر از خورشید گرفتگی کامل است.
چون از بالا به مدار حرکت زمین به دور خورشید و مدار حرکت ماه به دور زمین بنگریم به اشتاه گمان می‌کنیم که خسوف باشید ماهی یک بار اتفاق بیافتد. خطای این دید وقای آشکار می‌شود که از پهلو نگاه کنیم. آن گاه روشن می‌شود که این سه جرم در حقیقت بر یک خط واقع نیستند. و مدار حرکت ماه به دور زمین با مدار حرکت زمین به دور خورشید زاویه‌ای را می‌سازد.
برای آنکه خسوف واقع شود باید دو شرط مه مزیر هم زمان با یکدیگر برقرار باشند :
1ـ خورشید، زمین و ماهة همان طور که از بالا به نظر می‌رسند بر خطی مستقیم واقع باشند. یعنی ماه به حالت بدر از زمین دیده شود. این واقعه ماهی یک بار رخ می‌دهد.
2ـ ماه در حرمت مداریش به دور زمین در حال عبور از دایره البروج (مدار حرکت ظاهری خورشید به دور زمین) یعنی در یکی از عقده‌ها باشد.
کسوف از چندین لحاظ مهم با خسوف فرق دارد :
1ـ کسوف فقط می‌تواند به هنگام ماه نو واقع شود و خسوف تنها به هنگام بدر.
2ـ همه‌ی خسوف‌ها را خواه جزئی و خواه کلی می‌توان در آن واحد از هر نقطه‌ی نیمکره‌ای از زمین که به جانب ماه است، مشاهده کرد. ولی در مورد کسوف بدین صورت نمی‌باشد.
3ـ مدت دوام یک خسوف کلی در حدود 2 ساعت است، ولی حداکثر مدت دوام یک کسوف کلی، در هر نقطه از سرح زمین 7 دقیقه و 30 ثانیه است.
منابع :
186 پرسش و پاسخ نجومی ـ انتشارات آستان قدس رضوی
نجوم به زبان ساده ـ مایر دگانی
موفق باشید

مشاور : آقای سرمدي | پرسش : شنبه 31/2/1384 | پاسخ : چهارشنبه 4/3/1384 | | | 0 سال | نجوم | تعداد مشاهده: 19 بار

تگ ها :

UserName
x