• Nombre de visites :
  • 3940
  • 29/10/2012
  • Date :

Kur'an’da estetikle ilgili ayetler -2

kuran’da estetikle ilgili ayetler

Tabiata ait ayetlere 'Tabiat Ayetleri' denir. Müfessirler, göğün güzelliği ve diğer doğa olayları hakkında 750'den fazla ayet olduğunu söylemekteler. Aşağıda onlardan birkaç örnek getiriyoruz:

1- 'Bakmazlar mı üstlerindeki göğe? Onu nasıl kurduk ve bezedik; bir yarığı da yok.'[11] 2- 'Şüphe yok ki biz, yakın göğü ziynetlerle bezedik.'[12]

3- 'Dünya göğünü kandillerle donattık.'[13]

4- 'Andolsun gökte burçlar kıldık ve onu seyredenler için süsledik.'[14]

Duha/1, Müddessir/34, Kehf/86, Neml/60, Hac/5, Kaf/7-11 vs. konuyla ilgili ayetlerdir.

c) Manevi ve Ahlaki Güzellik: İslamın estetik temelleriyle batının genel hümanist ekolleri arasındaki fark, İslamın güzellik alanını doğal ve maddi güzellikten öteye götürüp manevi ve ahlaki güzelliği de yer vermesidir. Kur'an buyuruyor:

'Allah, inancı size sevdirdi ve onu gönüllerinizde bezedi.'[15]

Sabır ve affetmekte güzellik olarak tanıtılmıştır:

'Artık güzel bir sabırla sabret.'[16]

Güzelce affetmek:

'Güzel bir bağışlama ile bağışla onları.'[17]

Güzel boşama:

'Ey Peygamber, eşlerine söyle: Dünya yaşayışını ve ziynetini diliyorsanız hadi gelin, size nikah paralarınızı vereyim de güzellikle bırakayım sizi.'[18]

Müzemmil/73 ve Ahzap/19 da bu konudaki ayetlerdendir.

Kur'an'ın Estetik İlkeleri

Kur'an'a baktığımız zaman maddi alemin özelliklerinden olan güzellikten bahsedildiğini görmekteyiz:

1. Hedef Sahibi Olmak: Kur'an hedef sahibi olmaya önem vermiştir. Çünkü davetinin temeli hidayet ve muhatabının ilahi ve manevi mesajlara gönül vermesine dayalıdır. Estetik ve sanatkarlık sırf madiyatla ve maddiyatın hüneriyle açıklanmaz. Mesela Kur'an'ın kıssalarının hüner boyutundan bahsedip, içerikleri güzel ibarelerle belirginleştikten sonra onun güzelliği, hikayelerinde ve edebi ve sanatsal yönlerinin estetiğinde olduğu manasına gelmez. Aksine bunları zikretmekten amaç insanın hidayeti ve Allah'ın sonsuz güç ve kudretine vurgu yapmaktır.[19]

2. Uyumluluk ve Ölçü: Yaratılış düzeni hassas bir matematik hesabı üzerine kurulmuştur. Bunu şu ayetlerden çıkarabiliriz:

'Hiç şüphesiz, biz her şeyi belli bir ölçüye göre yarattık.'[20]

'O'nun katında her şey belli bir ölçü iledir.'[21]

'Her şeyi yaratmıştır ve mukadderatı takdir etmiştir.'[22]

'Gerçekten de Allah, her şeye bir ölçü tayin etmiştir.'[23]

'Öyle Rab ki yarattı da biçim verdi. Takdir etti, böylece yol gösterdi.'[24]

3. Güzel ve Düzgün Bir Yerleşim Planı: Bu düzenli olmanın veya tertibin göstergelerinden olup Kur'an'da çeşitli şekillerde zikredilmiştir:

'Yeryüzünü, enine boyuna döşedik, orada metin dağlar yarattık ve her şeyden ölçüsü belirlenmiş ürünler bitirdik.'[25]

'Saf saf dizilmiş tahtlar üzerinde yaslanmışlardır.'[26]

'Sıra sıra konmuş yastıklar'[27]

'Onların yüksek köşkleri vardır, bu  köşklerin üstünde de altından ırmaklar akan yüksek köşkler bina edilmiştir.'[28]

4. Çeşitlilik ve Zıtlık: Yaratılış aleminde vahdet ve birlik olmasının yanı sıra hayrete düşüren bir çeşitlilikte hakimdir. Türlü canlı ve cansızlarla doludur:

'Yeryüzünde birbirine komşu bölgeler, üzüm bağları, ekinler, bir kökten ve ayrı ayrı köklerden yetişmiş hurmalıklar var ki hepsi de bir suyla sulanmada, fakat lezzet bakımından bir kısmını, öbürlerinden üstün etmedeyiz. Şüphe yok ki akıl edenlere, bunlarda da deliller var.'[29]

5. Renklerin Çeştililiği: Bazı ayetler çeşitli renklerden bahsetmektedir. Kur'an yeşil rengin nimet, hoşluk ve cennet rengi olduğunu buyurmaktadır:

'Üstlerinde, incecik yeşil ipek ve kalın dokunmuş elbiseler vardır, gümüş bilezikler takınırlar ve Rableri, onlara tertemiz şarap içirir.'[30]

Sarı rengin insanı mutlu ettiğini buyurur:

'Bakanlara sevinç ve neşe veren rengi sapsarı, lekesiz bir buzağıdır.'[31]

Nah/13, Fatır/27-28, Zümer/21'de renklerden bahseden ayetlerdendir.

6. Kusurlardan Arınmak: Kur'an Mülk suresinde göğün güzelliklerini anlatırken kusursuzluğu ilahi yaratılışın alametlerinden biri olduğuna dikkat çekiyor:

'O ki birbiri üstünde olarak yedi kat göğü yaratmıştır; rahmanın yaratışında hiçbir uygunsuzluk/kusur göremezsin; artık çevir gözünü de bak, bir yarık, bir çatlak görebilir misin?'[32]

Kusursuzluğa başka ayetlerde de değinilmiştir.


[11] -Kaf/6

[12] -Saffat/6

[13] -Fussilet/12

[14] -Hicr/16

[15] -Hucurat/7

[16] -Mearic/5

[17] -Hicr/85           

[18] -Ahzap/28

[19] -Eyazi, Seyyid Muhammed Ali, Usul ve Mebani-i Zibai Şinasi-i Kur'an-ı Kerim, 'tibyan' sitesi.

[20] -Kamer/49

[21] -Rad/8

[22] -Furkan/2

[23] -Talak/3

[24] -A'la/2-3.

[25] -Hicr/19

[26] -Tur/20

[27] -Ğaşiye/15

[28] -Zümer/20

[29] -Rad/4

[30] -İnsan/21

[31] -Bakara/69

[32] -Mülk/3

Kur'an’da estetikle ilgili ayetler -1

Kur’an-ı Kerim nasıl nazil olmuştur? -1

  • Yazdır

    Arkadaşlarına gönder

    Yorumlar (0)