غریزه هم مفید است؟
خداوند که میداند بیشتر مردم در برابر شهوت و غضب و غریزه جنسی آسیبپذیر هستند چرا این غرایز را در وجود انسان قرار داده تا گناه کنند؟ نخستباید دانست زندگی در هر مجموعه نظاممندی تابعی از هدفمندیها و ابزارهای لازم برای رسیدن به آن اهداف است . پس از بیان این واقعیتبه خوبی قابل درک است که زندگی در دنیا و برآوردن نیازهای مختلف جسمی و روحی انسان و چگونگی روابط با دوستان و مقابله با دشمنان و ... نیازمند نیروها و ابزارهایی ویژه است; از جمله نیروی شهوت، غضب، خیال و عقل و هر کدام در گردش سیکل زندگی شخص و روابط با دیگران نقش خاصی ایفا میکنند .البته چه بسا از نیروی شهوت و غضب سوءاستفادههای فراوانی شود و فتنهها و آشوبها بر پا گردد; اما میتوان گفت برای شکلگیری خوبان و آشکار شدن چهره زیباییها لازم است هزینههای آن نیز پرداختشود; چنان که برای استحصال چند مثقال طلای زرین لازم است چندین تن سنگهای معدن در سوز و گداز کوره برافروخته شوند و برای دستیابی به یک رگه الماس باید میلیونها سال فسیلها تحت فشارهای مختلف قرار گیرند .
برای شکلگیری خوبان و آشکار شدن چهره زیباییها لازم است هزینههای آن نیز پرداختشود.
جامعه انسانی نیز از این قاعده کلی در نظام دنیا مستثنا نیست . از این رو برای به فعلیت رسیدن خوبان و پیدایش اولیای خدا باید همگان در آن همه فراز و نشیب دنیا قرار گیرند; هر کس در جایگاه خودش و به مقدار تلاش خودش نقشی ایفا میکند و در برابر آن از دستمزدهای مادی و لذتهای روحی ومعنوی در دنیا و آخرت بهرهمند میشود . این همان تجلی «حکمت» خداوند است که هندسه کلان نظام دنیا را بر آن بنیان نهاده است . البته بر اساس عدالتخود هر کس را به اندازه استعداد و امکاناتش مورد سؤال قرارمیدهد . تا این جا با نگاهی کلان از آغاز تا فرجام درباره وضعیت زندگی در دنیا پاسخی کوتاه مطرح شد و از این راه اصل وجود غرایز در انسان که دو چهره زشت و زیبا دارند، توجیه منطقی پیدا کرد . البته بسیاری از انسانها گرفتار چهره زشت آن شدهاند و در این باره نقطه ضعف دارند; اما این هزینه هایی است که باید برای شکلگیری نظام زندگی دنیا و هدفمندی آن پرداختشود . از سوی دیگر، با چشم انداز شخصی و اجتماعی به غریزه جنسی باید گفت، سرکشی، فروکشی یا کنترل این غریزه، هر کدام وابسته به زمینهها و عواملی است که فاکتورهای مهم آن، اراده انسان و برنامهریزی شخصی او (از قبیل خواب و خوراک و خیال . .). است و همچنین به برنامهریزیهای کلان فرهنگی، اجتماعی جامعه وابسته است .
دوستان جوان و پاکدل!
1 . این که «خداوند انسان را از ناحیه غریزه جنسی و دیگر غرایز آسیبپذیر آفریده» تعبیر دقیقی نیست . خداوند انسان را با دو دسته کنش و واکنش نیرومند (معنوی و مادی) آفریده است و این خود انسان است که میتواند با تکیه بر اراده نیرومندی که خداوند به او داده است، حکم هر یک از آنها را بر دیگری غلبه دهد و به پیروی یا سرپیچی از هر کدام اقدام کند . بنابراین، آسیبپذیری انسان تابع و اراده او است . آنچه مستقیما به کار خدا مربوط میشود، قرار دادن چنین غریزه نیرومندی است نه آسیبپذیری انسان .
2 . شاید گفته شود سؤال اصلی همین بود که چرا خداوند چنین نیرو و توانمندی دو سویه را در انسان قرار داده آیا نمیشد تنها توانایی بر خوبیها را داشته باشیم؟ در پاسخ باید گفت معنای قدرت و توانمندی همین است که انسان در دو جهت مخالف امکان فعالیت داشته باشد . در غیر این صورت، قدرت و توانمندی معنا ندارد .
اثبات قابلیت و لیاقتبرای هر چیز آن گاه معنا دارد که او توانایی بر انجام زشتی و قدرت رهایی از انجام مسؤولیت داشته باشد .
3 . نکته مهمتر آن که ظرفیت وجودی ما ساخته و پرداخته نمیشود مگر آن که در کنار عقل و قلب، دارای نیروی شهوت و غضب نیز باشیم تا لیاقت راهیابی به بهشت را پیدا کنیم و یا با نگونبختی جهنم را برای خود بسازیم; زیرا بهشت و جهنم ما باید با گذر از این دنیا ساخته شود و شکل گیرد . دنیا بستر «شدن» ها است و آخرت استقرار در «شده» ها . این گونه نیست که «درجات بهشتی» یا «درکات جهنمی» ما از قبل ساخته شده باشد . باید آن را بسازیم و ساخته شدن آن به وجود نیروهای شهوت و غضب در کنار عقل و قلب وابسته است .
4 . چهره زیباییها آنگاه آشکارتر میشود که در کنار زشتیها قرار گیرد و هنر مردان خدا آن گاه بیشتر جلوهگر میشود که با سست عنصران و آلودگان به شهوت مقایسه شوند و در برابر حق ستیزان قرار گیرند .
5 . در پایان شاید گفته شود با وجود این که اکثر انسانها در برابر غرایز جنسی و خشم نقطه ضعف دارند، آیا سزاوار بود خداوند این غرایز را در انسان قرار دهد؟! در پاسخ باید یادآور شد، زمینههای فساد فراوان است و دغدغه آن بسیاری از جوانان را آزرده میکند; اما باید دانست که خروش شهوت و برافروختگی غضب، در برابر عزم و اراده جوانان و جوان دلان نه تنها قابل فروکشی است; بلکه حتی با یک بار ایستادگی در برابر شهوت میتوان چون یوسف به مقامات دستیافت و از رسواییها دور ماند و خاطره خوش آن تجربه نورانی را در زندگی ماندگار ساخت .
در این مسیر لطف خداوند و امدادهای غیبی او نیز همیشه همراه و راه گشا است; «و الذین جاهدوا فینا لنهدینهم سبلنا و ان ا لله لمع المحسنین; و کسانی که در راه ما کوشیدهاند به یقین راههای خود را بر آنان مینماییم و در حقیقتخدا با نیکوکاران است .»
سایت حوزه
تنظیم برای تبیان: کهتری
مقالات مرتبط
آشفتگی میل ها و غرایز(2)
تربیت جنسى ، خجالتی پر ضرر
ازدواج موقت بحث داغ این روزها
شادی دنیا و خوشی عقبا
باز هم قصه ی دلدادگی
فریب غرایز را نخوریم
این نکته از بلوغ بدان وبس
بلوغ دخترانه