یا مهریه یا نفقه!؟
هر چند بر اساس قانون موضوعه کشورمان ایران که بر پایه فقه امامیه پایهگذاری شده است تلاش گردیده حقوق مختلف اشخاص بهویژه زنان مورد عنایت قرار گیرد و ضمانت اجراهای گونهگونی نیز برای هر یک از این حقوق در نظر گرفته شده است لکن در برخی مصادیق میتوان مسائلی را یافت که قانون به خوبی از فقه شیعه متابعت نکرده است و در نتیجه حقوق زنان به خوبی ادا نمیشود و یکی از این موارد که موضوع این مطلب است همین گفته را تصدیق میکند، شاید مورد توجه واقع شود.
رابطه مهریه با نفقه چیست؟
هر چند یکی از شرایط دریافت نفقه به عنوان یکی از حقوق مشروع زوجه این است که ناشزه نباشد یعنی وظایف زناشویی خود را کاملاً ایفا نماید لکن چنانکه میدانیم گاه زوجه حق دارد به دلیل اینکه زوج حق دیگر او را که عبارت است از مهریه، پرداخت نمیکند از ایفای وظایفی که در مقابل شوهر دارد خودداری کند.
به عبارت سادهتر زوجه حق دارد و میتواند اگر زوج (شوهر) از پرداخت مهریه استنکاف میورزد، او هم تمکین نکرده و وظایف خود را در مقابل شوهر انجام ندهد و این حق زوجه هم در فقه امامیه و هم در قانون موضوعه ایران مورد تصریح قرار گرفته است (بنگریده ماده 1085 قانون مدنی) بنابراین خودداری زن در این مواقع نباید مانع دریافت نفقهاش شود و شوهری که در این موارد نفقه زوجه را نمیپردازد باید مجازات شود چرا که حق همسر خود را نمیپردازد و همسر او یعنی زوجه هیچ گناهی مرتکب نشده زیرا برای کار خود دلیل قانونی و شرعی دارد و این حق او میباشد.
لکن چنانکه در مقالات گذشته توسط بخش حقوق سایت تبیان تقدیم گردید قانونگذار ایرانی بر خلاف فقه امامیه تنها مجازات مرتکب را در برخی از حالات ترک عمدی نفقه مجاز شمرده است و شرط مجازات شوهر در موضوع مورد بحث در این مقاله وجود ندارد!!
به بیان ساده همانطور که در رأی وحدت رویه هیأت عمومی دیوان عالی کشور در سال 1387 مقرر گردید قانون گذار ایرانی نخواسته و نمیخواهد مجازات کند شوهری را که نه نفقه زوجه را میپردازد و نه مهریه او را!
و این به دلیل عدم متابقت کامل قانون جزایی از فقه امامیه است که باید هر چه زودتر رفع شود.
هر چند یکی از شرایط دریافت نفقه به عنوان یکی از حقوق مشروع زوجه این است که ناشزه نباشد یعنی وظایف زناشویی خود را کاملاً ایفا نماید لکن چنانکه میدانیم گاه زوجه حق دارد به دلیل اینکه زوج حق دیگر او را که عبارت است از مهریه، پرداخت نمیکند از ایفای وظایفی که در مقابل شوهر دارد خودداری کند.
نتیجه بحث:
با وجود پایهریزی بسیاری از مواد قانونی حقوق موضوعه ایران براساس فقه امامیه، لکن عدم توجه کافی فقه شیعه گاه سبب خلاء و ناکارآمدی قانون گردیده که یکی از این موارد، موضوعی است که این مقاله بدان اشاره گردید و آن عدم مجازات شوهری است که نه مهریه همسر خود را میپردازد و نه نفقه او را تنها به بهانهی عدم تمکین زن هر چند کار زن موجه و مشروع باشد و براساس شرع مقدس صورت گرفته باشد.
تذکر پایانی:
یادآوری این نکته ضروری است که آنچه در این مقاله به عنوان حق زن نسبت به عدم ایفای وظایف در مقابل شوهر، به دلیل خودداری زوج از پرداخت مهریه بیان شد مشروط به این است که زوجه قبلاً این حق خود را با گفتار یا بطور عملی (یعنی تمکین کردن پیش از دریافت مهریه) ساقط نکرده باشد.
تبیان _ زهرائی(کارشناس ارشد حقوق)
تنظیم :داوودی
مقالات مرتبط :
طلاق یا ازدواج؟ کدام آسانتر؟!
ازدواج قبل از بلوغ!
مشکلات قضایی در خانواده
مردان و زنان ، بهره ای یکسان