الگویی نه تنها برای زنان

زنان الگو از نظر قرآن (1)

اگر انسان وارسته شد مى‏تواند الگوى دیگر انسانها قرار گیرد.

اگر مرد باشد ، الگوى مردم است نه مردان، و اگر زن باشد باز الگوى مردم است نه زنان.

این مطلب را قرآن كریم به صورت صریح روشن كرده و چهار زن را به عنوان زن نمونه (دو نمونه خوب و دو نمونه بد) ذكر مى‏كند. زن، چه بد و چه خوب نمونه زنان نیست، زن نمونه است.

در این مقاله به بررسی ویژگی های " زن فرعون " به عنوان یکی از نمونه های خوب و شایسته از زنان و مردان می پردازیم و در مقاله ی بعد به بررسی فضائل دیگر اسوه های خوب و بد ، که در قرآن ذکر شده است ، خواهیم پرداخت .

قرآن كریم دو نمونه خوب از زنان را  به عنوان الگو ذكر مى‏كند، زنان با فضیلتى كه خداوند آنها را نمونه ی مردم مؤمن مى‏شمارد و درباره ی آنها چنین مى‏فرماید:

وَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا لِّلَّذِینَ آمَنُوا اِمْرَأَةَ فِرْعَوْنَ إِذْ قَالَتْ رَبِّ ابْنِ لِی عِندَكَ بَیْتًا فِی الْجَنَّةِ و َنَجِّنِی مِن فِرْعَوْنَ وَ عَمَلِهِ وَ نَجِّنِی مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِینَ.(تحریم/ 11) 

براى كسانى كه ایمان آوردند خداوند همسر فرعون را مثل آورده آنگاه كه گفت: پروردگارا پیش خود در بهشت ‏براى من خانه‏اى بساز و مرا از فرعون و كردارش نجات بخش و مرا از دست مردم ستمگر برهان.

ذات اقدس اله در این آیه نیز نمى‏فرماید:

«وَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا لِّلَّذِینَ آمَنُوا اِمْرَأَةَ فِرْعَوْنَ» (تحریم/11)

بلكه مى‏فرماید: نمونه مردم خوب، زن فرعون است.

 یك چنین زنى ، در خانه‏اى زندگى مى‏كرد كه صاحب آن خانه ادعاى:

أَنَا رَبُّكُمُ الْأَعْلَى.(نازعات/ 24)

پروردگار بزرگتر شما منم ،

داشت و شعار:

مَا عَلِمْتُ لَكُم مِّنْ إِلَهٍ غَیْرِی .(قصص/ 38)

براى شما خدایى غیر از خودم نمى‏شناسم ، در سر مى‏پروراند و ادعاى انحصار مى‏نمود. ذات اقدس اله در قرآن كریم به صورت حصر مى‏فرماید:

سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى.(اعلی/ 1)

تسبیح كن نام پروردگار والاى خود را.

كلمه اعلى مفهومى است كه حصر را همراه دارد، بنابراین، دو نفر به عنوان اعلى نمى‏توانند یافت‏شوند، فرعون نیز با گفتن این كلمه داعیه انحصار داشت و این اعلى بودن را ادعا مى‏كرد. او همانطورى كه ادعاى ربوبیت را داشت، مدعى توحید ربوبى هم بود. سخن از ارباب متفرقه نمى‏گفت. او می گفت: نه تنها من خدایم، بلكه من، تنها خدا هستم. به جاى «لا اله الا الله‏» شعار «لا اله الا انا» را سر مى‏داد و در چنین خانه‏اى بانویى نشات گرفت كه نمونه ی مردم متدین است.

علت این كه این بانو نمونه مردم خوب است ‏به خاطر آن است كه در نیایشش به ذات اقدس اله عرض مى‏كند: رَبِّ ابْنِ لِی عِندَكَ بَیْتًا فِی الْجَنَّةِ . (تحریم/ 11)

این زن در كنار خدا، بهشت را مى‏طلبد. دیگران بهشت را مى‏طلبند، و در دعاهایشان از خداوند:

جَنَّاتٍ تَجْرِی مِن تَحْتِهَا الأَنْهَارُ. (بقره/ 25)

بهشت‏هایى كه از زیر آنها نهرها جارى است. درخواست مى‏كنند، اما این بانو اول خدا را مى خواهد و بعد در كنار خدا، خانه طلب مى‏كند. نمى‏گوید «رب ابن لی بیتا فی الجنة‏» و نمى‏گوید «رب ابن لی بیتا عندك فی الجنة‏» بلكه مى‏گوید: رب ابن لی عندك بیتا فی الجنة، اول عند الله را ذكر مى‏كند بعد سخن از بهشت را به میان مى‏آورد. یعنى اگر سخن از:

«الجار ثم الدار».

اول همسایه بعد منزل خود.

است، این بانو هم مى‏گوید: «الله ثم الجنة‏» البته جنتى كه عند الله باشد، با جنتى كه تجری من تحتها الانهار است تفاوت فراوان دارد.

بنابراین بانویى كه تا به این حد عالى مى‏فهمد و در خواسته‏هایش تبرى و تولى داشته و مسائل اجتماعى و فردى را از ذات اقدس اله مسالت مى‏كند، آیا این زن نمونه، تنها نمونه ی زنان است؟ یا به تعبیر قرآن كریم نمونه ی مردم جامعه است؟

در مقاله ی بعد به بررسی شخصیت حضرت مریم (س) در قرآن خواهیم پرداخت .

منبع : برگرفته از كتاب "زن در آینه جلال و جمال" -  نویسنده: آیة الله جوادى آملى – با تلخیص و ساده نویسی