کیک زرد چیست؟
کیک زرد یا Yellowcake که به نام اورانیا (Urania) هم شناخته میشود در واقع خاک معدنی اورانیوم است که پس از گذراندن مراحل تصفیه و پردازشهای لازم از سنگ معدنی آن تهیه میشود.
تهیه این ماده به منزله رسیدن به بخش میانی مراحل مختلف تصفیه سنگ معدن اورانیوم است و باید توجه داشت که فاصله بسیار زیادی برای استفاده در بمب اتمی دارد.
روش تهیه کیک زرد کاملاً به نوع سنگ معدن به دست آمده بستگی دارد، اما بهطور معمول با آسیاب کردن و پردازشهای شیمیایی بر روی سنگ معدن اورانیوم، پودر زبر و زردرنگی به دست میآید که قابلیت حل شدن در آب را ندارد و حدود 80 درصد غلظت اکسید اورانیوم آن خواهد بود. این پودر در دمایی معادل 2878 درجه سانتیگراد ذوب میشود.
روش تهیه کیک زرد
ابتدا سنگ معدن با دستگاه های مخصوصی خرد و آسیاب می شود، پس از آن برای جداسازی اورانیم و بالابردن خلوص خاک سنگ، آن را در حمامی از اسید سولفوریک، آلکالاین و یا پراکسید میخوابانند؛ این عمل برای به دست آوردن اورانیوم خالص تر صورت میشود.
سپس این محصول به دست آمده را خشک و فیلتر میکنند و نتیجه آن چیزی خواهد شد که به «کیک زرد» معروف است.
امروزه روشهای جدیدی برای تهیه این پودر اورانیوم وجود دارد که محصول آنها بیش از آن که زرد باشد به قهوهای و سیاه نزدیک است، در واقع رنگ ماده به دست آمده به میزان وجود ناخالصیها در این پودر بستگی دارد.
نهادن این نام بر روی این محصول به گذشته بر میگردد که کیفیت روشهای خالصسازی سنگ معدن مناسب نبود و ماده به دست آمده، زرد رنگ بود.
مواد تشکیلدهنده کیک زرد:
بخش اصلی کیک زرد (معادل 70-90 درصد وزنی) شامل اکسیدهای اورانیوم با فرمول شیمیایی U3O8 و یا سایر اکسیدهاست و بقیه آن از دیگر موادی تشکیل شدهاست که مهمترین آنها عبارتند از:
هیدراکسید اورانیوم با فرمول شیمایی UO2(OH)2 یا UO2)2(OH)2) که در صنایع ساخت شیشه و سرامیک استفاده میشود. این ماده تشعشع رادیواکتیو دارد و باید با شرایط خاصی نگهداری و حمل شود.
سولفات اورانیوم با فرمول شیمیایی (U02S04) که مادهای بیبو با رنگ زرد لیموییاست.
اکسید اورانیوم زرد (یا اورانیت سدیم) با فرمول شیمیایی Na2O (UO3)2.6H2O که مادهای با رنگ زرد - نارنجی است.
پراکسید اورانیوم با فرمول شیمیایی UO4·nH2O با رنگ زرد کمرنگ.
یکی از کاربردهای کیک زرد، تهیه هگزا فلوراید اورانیوم است. این گاز در وضع عادی حدود هفت صدم درصد شامل ایزوتوپ 235 و بقیه آن ایزوتوپ 238 است. در مرحله غنیسازی درصد U-235 به حدود 5.3 یا حتی بیشتر افزایش داده میشود.
کاربردهای کیک زرد
کیک زرد عموماً برای تهیه سوخت رآکتورهای هستهای به کار برده میشود، در واقع این ماده است که پس از پردازشهایی به UO2 تبدیل و برای استفاده در میلههای سوختی به کار برده میشود.
این ماده همچنین میتواند برای غنیسازی به گاز هگزا فلوراید اورانیوم یا UF6 تبدیل شود، چون در این صورت میتوان چگالی ایزوتوپهای اورانیوم 235 را در آن افزایش داد.
در هر صورت کیک زرد در اغلب کشورهایی که معادن طبیعی اورانیوم دارند تهیه میشود و تولید این ماده مشکل خاصی ندارد و بهطور متوسط سالیانه 64 هزار تن از این ماده در جهان تولید میشود.
کانادا، یکی از تولیدکنندگان این ماده است، این کشور معادنی دارد که خلوص سنگ اورانیوم آنها به 20 درصد هم میرسد.
در آسیا نیز کشوری مانند قزاقستان صنایع بزرگ تولید این پودر را دارد. قیمت این پودر در بازارهای بین المللی، هر کیلوگرم حدود 25 دلار است.
منبع:همشهری آنلاین