وضعيت رؤيت پذيري هلال ماه شوال 1430
رؤيت هلال ماه شوال، هميشه براي مردم از رويت هلال ماه رمضان مهم تر بوده است. زيرا نشان دهنده ي عيد سعيد فطر و پايان ماه صيام است.
نزديک به چهار هزاره است که منجمين ورياضيدانان درطول تاريخ، با فعاليت هاي رصدي و محاسباتي سعي در ارائه ي ضابطه اي داشته اند که بتوانند رؤيت پذيري هلال ماه را پيش بيني کنند. مدل ها و روشهاي پيش بيني رؤيت پذيري هلال ماه از زمان بابل باستان شکل گرفتند و در دوره ي اسلامي با دقت و قوت بيشتري به راه خود ادامه دادند.
اکنون با پيشرفتهاي چشمگيري که در تمامي علوم مخصوصاً نجوم صورت گرفته است، ارائه ي اين ضابطه ها با دقت بسيار بيشتري امکان پذير شده است. ولي آنچه بايد بدان توجه نمود اين است که مدار ماه و شاخصه هاي رؤيت پذيري به اندازه اي پيچيده و گوناگون است که همچنان در بعضي موارد پيش بيني رؤيت پذيري هلال با قطعيت ممکن نيست.
از طرف ديگر، منجمين بعد از تجربه هاي بسيار توانسته اند معيارهايي براي رؤيت پذيري هلال ماه بدست بياورند. پيش بيني رؤيت هلال معمولا توسط همين معيار ها انجام مي پذيرد. ولي اين معيار ها هميشه نتايج کاملا منطبق ارائه نمي کنند و ممکن است، پيش بيني هايي ارائه دهند که کمي با هم متفاوت باشند. و اين عامل ديگري است که پيش بيني رؤيت پذيري هلال ماه را پيچيده تر مي کند. ما در اين مقاله از دو معيار مدرن با نام هاي «عوده» و «يالوپ» استفاده مي کنيم.
طبق محاسبات منجمين و با استفاده از معيارهاي مختلف پيش بينيِ رؤيت پذيري، اين هلال در شامگاه شنبه 29 رمضان، مطابق با 28 شهريور ماه 1388 از تمام نقاط ايران چه با ابزار رصدي و چه بدون آن، قابل رؤيت نخواهد بود.
در مرحله ي بعدي وجود فتواهاي متفاوت، مسأله ي پيش بيني آغاز هلال ماههاي قمري را بيش از پيش پيچيده مي سازد. ولي خوشبختانه هلال ماه شوال امسال از آن هلال هايي است که به راحتي مي توان راجع به رؤيت پذيري آن در ايران حکم کرد.
وضعيت هلال ماه شوال 1430
طبق محاسبات منجمين و با استفاده از معيارهاي مختلف پيش بينيِ رؤيت پذيري، اين هلال در شامگاه شنبه 29 رمضان، مطابق با 28 شهريور ماه 1388 از تمام نقاط ايران چه با ابزار رصدي و چه بدون آن قابل رؤيت نخواهد بود. نه تنها در ايران بلکه در عراق و عربستان و افغانستان و پاکستان، همچنين قسمتي از شمال افريقا و امريکاي شمالي (کلاً نيمکره شمالي) هلال چه با چشم غيرمسلح و چه مسلح قابل رؤيت نيست. ولي در کشورهاي نيمکره جنوبي در افريقاي جنوبي و امريکاي جنوبي با تلسکوپ يا بدون آن،احتمال رؤيت هلال ماه وجود دارد.
علت اينکه با قطعيت مي توانيم راجع به هلال شوال امسال حکم کنيم اين است که اين هلال تنها سه دقيقه بعد از غروب خورشيد، غروب مي کند. در نتيجه هيچ فرصتي براي رؤيت آن وجود ندارد. زيرا همانطور که مي دانيم بايد حداقل 15 دقيقه از غروب خورشيد گذشته باشد، تا آسمان براي رؤيت هلال به اندازه کافي تاريک گردد.
ولي نکته اي که بايد بدان توجه داشت، امکان رؤيت هلال در روز با تلسکوپ مي باشد، چرا که اين هلال داراي ضخامتي نسبتاً بالا (حدود 1 درصد) مي باشد. اخيراً با توجه به پيشرفتهاي تکنولوژيک در ساخت و نشانه روي تلسکوپها، مي توان بعضي از هلال هاي نو را که بعد از غروب خورشيد قابل رؤيت نيستند، در هنگام بعد از ظهر، با تلسکوپ رؤيت کرد. و باتوجه به بعضي از فتواهاي داده شده توسط علما، رؤيت چنين هلالي با تلسکوپ در روز، مي تواند نويد دهنده ي آغاز ماه قمري بعدي باشد، ولي اين بستگي به مرجع تقليد هر شخص دارد.
با اين اوصافت بر اساس هر دو معيار «عوده» و «يالوپ» هلال ماه شوال امسال در 29 رمضان در ايران و کشورهاي اطراف در نيمکره ي شمالي، قابل رؤيت نخواهدبود.
از طرف ديگر هر دوي اين معيارها خبر از رؤيت پذير بودن هلال ماه در غروب روز يکشنبه 29 شهريور ماه 1388 با چشم غيرمسلح مي دهند. بنابراين مي توان اين هلال را از تمام نقاط ايران در غروب يکشنبه مشاهده کرد.
... نکته اي که بايد بدان توجه داشت، امکان رؤيت هلال در روز با تلسکوپ مي باشد. اخيراً با توجه به پيشرفتهاي تکنولوژيک در ساخت و نشانه روي تلسکوپها، مي توان بعضي از هلال هاي نو را که بعد از غروب خورشيد قابل رؤيت نيستند، در هنگام بعد از ظهر، با تلسکوپ رؤيت کرد.
آغاز ماه شوال
در نتيجه با وجود فتواهاي متفاوت در اين زمينه، آغاز ماه شوال به راحتي و قطعيت امکان پيش بيني ندارد. چرا که از طرفي هلال ماه در غروب 29 رمضان در ايران و تقريباً تمام نيمکره ي شمالي قابل رؤيت نيست، ولي امکان رؤيت آن با تلسکوپ در روز وجود دارد. بنابراين بر اساس مراجعي که رؤيت در روز را ملاک آغاز ماه مي دانند، ممکن است روز يکشنبه 29 شهريور ماه 88 عيد فطر باشد. ولي بر اساس فتواي مراجعي که رؤيت در روز را قبول ندارند، روز دوشنبه 30 شهريور ماه بايد علي الاصول عيد فطر باشد.
نقشه هاي رؤيت پذيري هلال ماه شوال
در اينجا نقشه هايي درباره ي پيش بيني رؤيت هلال بر اساس دو معيار با نام هاي «عوده» و «يالوپ» در شامگاه 9 و 10 مهر ماه، ارائه مي گردد.
نقشه رؤيت پذيري هلال شوال 1430 بر اساس معيار «عوده»
نقشه ي رؤيت پذيري هلال ماه شوال، در شامگاه 29 رمضان، 28 شهريور 1388، بر اساس معيار «عوده» در مقابل ديده مي شود. در اين تصوير رنگ قرمز نشان دهنده ي عدم امکان رؤيت به هيچ وجه مي باشد. رنگ سفيد غير قابل رؤيت، رنگ آبي رؤيت با چشم مسلح، رنگ صورتي رؤيت با چشم غير مسلح و رنگ سبز نشاندهنده ي امکان رؤيت هلال به آساني مي باشد. همانطور که در تصوير ديده مي شود، ايران در بخش سفيد رنگ قرار گرفته است.
ولي در نقشه سمت راست که رؤيت پذيري هلال، در شامگاه 29 شهريور 88 را نشان مي دهد، همانطور که ديده مي شود، ايران در بخش سبز رنگ قرار گرفته است.
بر اساس مراجعي که رؤيت در روز را ملاک آغاز ماه مي دانند، ممکن است روز يکشنبه 29 شهريور ماه88 عيد فطر باشد. ولي بر اساس فتواي مراجعي که رؤيت در روز را قبول ندارند، روز دوشنبه 30 شهريور ماه بايد علي الاصول عيد فطر باشد.
نقشه رؤيت پذيري هلال رمضان 1430 بر اساس معيار «يالوپ»
نقشه ي رؤيت پذيري هلال ماه در شامگاه 29 رمضان، 28 شهريور 1388، بر اساس معيار «يالوپ» در مقابل ديده مي شود.
راهنماي نقشه:
A قرمز: قابل رؤيت با چشم غير مسلح
B نارنجي: قابل رؤيت با چشم غير مسلح در شرايط خوب رصدي
C کرم: قابل رؤيت با تلسکوپ
D زرد: قابل رؤيت با تلسکوپ در شرايط خوب رصدي
E زرد روشن: حد رؤيت
بقيه ي قسمتها که رنگ آميزي ندارد، غير قابل رؤيت است و همانطور که ديده مي شود، ايران، در قسمت غير قابل رؤيت قرار گرفته است.
نقشه ي رؤيت پذيري هلال ماه در شامگاه 29 شهريور 88، بر اساس معيار «يالوپ» نشان مي دهد که ايران در بخش
قرمز رنگ قرار گرفته است.
منابع:
http://www.icoproject.org/
http://www.phys.uu.nl/~vgent/islam/islam_lunvis.htm
تأليف و ترجمه:
ا.م.گميني