تلسکوپ

تلسکوپ وسيله اي است براي ديدن اجرام آسماني با فاصله ي زياد به طور واضح. در تلسکوپ پرتوهاي موازي نور که از يک فاصله بسيار دور مانند ستاره مي آيند همگرا مي شوند که به وسيله يک عدسي ديگر مي توان تصوير آن نقطه را مشاهده کرد.

پيشينه تلسکوپ برميگردد به شهر ميدلبورگ هلند، زماني که يک عينک ساز  روزي به طور اتفاقي متوجه شد که اگر يک عدسي را در فاصله اي دور از چشم و عدسي ديگر را در فاصله نزديک چشم قرار دهد و از بين آنها به جسمي که در فاصله اي دور قرار دارد نگاه کند آن جسم بزرگتر ديده مي شود.

هر تلسکوپ داراي سه ويژگي مهم است:

1- بزرگ نمودن زاويه ظاهري ديده شدن جسم 2- افزايش مقدار نوري که از جسم وارد چشم انسان مي شود.

3- افزايش قدرت تفکيک تصوير نقاط نوراني تشکيل دهنده جسم.

هر تلسکوپ داراي اجزايي مي باشد که در زير به اجزاي تشکيل دهنده يک تلسکوپ نيوتني ( بازتابي ) به دليل رايج تر بودن آن اشاره مي کنيم.

وسايل ضروري براي تلسکوپ نيوتني:

1- آيينه اصلي: وظيفه اين قطعه جمع کردن نور از اجرام آسماني و بازتاب آن مي باشد. مي توانيد آن را خودتان بتراشيد و يا خريداري نماييد.

2- نگهدارنده آيينه اصلي : اين قطعه آيينه اصلي را در خود مهار مي کند و با پيچ هايي که در پشت آن نصب شده مي توان تلسکوپ را همخط نمود.

3- آيينه ثانويه: کار اصلي اين قطعه انعکاس نور بازتاب شده از آيينه اصلي، به کنار لوله است .

4- نگهدارنده آيينه ثانويه : اين قطعه آيينه ثانويه را در خود مهار مي کند و با پيچ هايي که در پشت آن نصب شده مي توان تلسکوپ را همخط نمود.

5- چشمي: همان طور که از نام آن مشخص است وظيفه اين وسيله جمع آوري پرتو هاي نور منعکس شده و ارسال آن به چشم است .

6- تنظيم کننده چشمي : با اين قطعه مي توان چشمي را عقب جلو کرد و با آن واضح ترين تصوير را براي چشم خود بدست آورد.

7- لوله: تمامي قطعاتي که در بالا ذکر شد در لوله قرار مي گيرد .

8- مقر: وظيفه نگهداري و مهار لوله را بر عهده دارد و مي توان با آن جهت لوله را تنظيم نمود ؛ مقر مي تواند از نوع سمت ارتفاعي يا استوايي باشد.

9- پايه: مقر به همراه لوله بر روي پايه ثابت مي شود. يک پايه خوب بايد محکم و بدون لرزش باشد .

وسايل اختياري براي يک تلسکوپ:

1- دوربين جوينده و و نگهدارنده آن : يک دوربين کوچک که به موازات لوله تلسکوپ نصب شده است ، جستجوي اجرام را بسيار ساده مي کند.

2- نگهدارنده دوربين عکاسي : اين وسيله دوربين عکاسي را به تنظيم کننده وصل مي کند و با آن مي توان به عکاسي از اجرام آسماني پرداخت . بسته به نوع دوربين نگهدارنده هاي مختلفي استفاده مي شوند.

3- درپوش لوله: وسيله است که بر سر لوله تلسکوپ قرار مي گيرد و مانع ورود گرد و خاک به درون تلسکوپ مي شود.

4- فيلترها: فيلترهايي که به چشمي يا سر لوله تلسکوپ وصل و براي مقاصد مختلفي استفاده مي شوند. مثلا : فيلتر ماه،فيلتر خورشيدي،فيلتر سحابي و…

بعد از بيان وسايل مورد استفاده در تلسکوپ ها ( ضروري و غير ضروري ) قصد داريم با انواع تلسکوپ ها آشنا شويم.

تلسکوپ ها عمدتا به سه گروه تلسکوپ هاي شکستي، بازتابي و شکستي- بازتابي تقسيم بندي مي شوند.

تلسکوپ هاي شکستي:

اين تلسکوپ ها تشکيل شده است از يک عدسي همگرا که کار جمع آوري نور را بر عهده دارد. مخترع اصلي اين تلسکوپ ها گاليله مي باشد به همين دليل به اين تلسکوپ ها، تلسکوپ هاي گاليله اي نيز مي گويند.

مزاياي استفاده از اين تلسکوپ ها از کيفيت و ميدان ديد بالاي تصوير است و معايب آن قيمت بالا و سنگين بودنش است.

تلسکوپ هاي بازتابي:

اين تلسکوپ ها تشکيل شده است از يک آيينه مقعر که همچون تلسکوپ شکستي وظيفه جمع آوري نور را بر عهده دارد. مخترع اصلي اين تلسکوپ ها نيوتن مي باشد به همين دليل به اين تلسکوپ ها، تلسکوپ هاي نيوتني نيز مي گويند. به دليل سادگي ساخت اين نوع تلسکوپ ها اکثر منجمين آماتور از اين نوع تلسکوپ بهره مي برند.

مزيت عمده استفاده از اين تلسکوپ ها قيمت پايين آنها و عيب عمده اين تلسکوپ ها ميدان ديد کم و مشکل بودن ساخت آيينه مقعر سهموي است.

تلسکوپ هاي شکستي_بازتابي:

اين تلسکوپ ها در واقع همان تلسکوپ هاي بازتابي مي باشند با اين تفاوت که در ساخت اين گونه تلسکوپ ها وسايلي به کار برده اند تا بتوان آيينه کروي را طوري بکار برد که به آيينه سهموي احتياجي نباشد .

مزيت عمده استفاده از اين تلسکوپ ها ديد بالا و کوتاه بودن طول لوله تلسکوپ مي باشد و عيب عمده اين تلسکوپ ها قيمت بالا و عدم امکان ساخت تيغه تصحيح کننده براي آماتورها مي باشد.

اگر با خواندن مطالب بالا علاقه مند به خريد يک تلسکوپ شده ايد حتما ادامه اين مطلب را بخوانيد.

بزرگنمايي واقعي تلسکوپ چقدر است؟

برعکس  تبليغات نادرست بزرگنمايي مهمترين خصوصيت يک تلسکوپ نيست. براي بدست آوردن تصويري واضح به طور واقعي بايد به ازاي هر 5/2 سانتي متر، قطر شيئي تلسکوپ نبايد بيش از 50 برابر بزرگنمايي به دست آورد.

بزرگنمايي تلسکوپ عبارت است از نسبت فاصله کانوني شيئي به چشمي.

مشخصه اصلي يک تلسکوپ چيست؟

مشخصه اصلي يک تلسکوپ گشودگي آن است. به هر ميزان قطر گشودگي تلسکوپ بيشتر باشد نور بيشتري را جمع آوري مي کند و تصوير واضح و روشنتري به دست مي دهد. در اين صورت مي توان اجرام کم نوري مثل سحابي ها و کهکشان ها را ديد.

نسبت کانوني يا عدد f عبارت است از : فاصله کانوني / قطرعدسي

بهترين فاصله کانوني براي يک تلسکوپ چه مقدار است؟

البته فاصله کانوني مهمترين مشخصه يک تلسکوپ نيست. تلسکوپ هاي با فاصله کانوني کم داراي بزرگنمايي اندک هستند اما ديد زياد دارند و برعکس تلسکوپ هايي با فاصله کانوني زياد داراي بزرگنمايي زياد هستند اما ديد کمي دلرند. به همين خاطر از تلسکوپ هايي با فاصله کانوني کم براي مشاهده کهکشان هاي نزديک استفاده مي شود و از تلسکوپ هايي با فاصله کانوني زياد براي مشاهده سيارات استفاده مي شود.

تهيه:

محمدرضا زينعلي و  روح الله گل محمدي

تنظيم براي تبيان:

ا.م.گميني