تولد دوغول و یک کوتوله!
در مقاله ی قبل خواندیم که منظومه ی شمسی در مراحل اولیه ی شکل گیری اش، چه حال و روزی داشته است. ولی سیارات خارجی منظومه ی شمسی چگونه شکل گرفته اند؟
نپتون و اورانوس
شبه سیارات دور دست منظومه ی شمسی از این مواد یخ زده و مقادیر کمی سیلیکات ساخته شده اند. سیلکات از مهمترین اجزای سازنده ی سنگها روی زمین است. اورانوس و نپتون در این مناطق شکل گرفته اند، ولی حدود 10 برابر بیشتر از دیگر سیارات طول کشید تا این دو سیاره به خاطر چگالی کم این منطقه از سحابی، شکل بگیرند. زمانی که هسته ی سنگی و یخی آنها به اندازه ی کافی رشد کرد، بادخورشیدی بقیه ی سحابی را به بیرون هل داد و در نتیجه ، آنها بیشتر از این رشد نکردند و کوچکتر از زحل و مشتری ماندند.
پلوتو
فراتر از نپتون، شبه سیارات بزرگ هرگز شکل نگرفتند. پلوتو، که دیگر جزو سیارات محسوب نمی شود، نیز بسیار کوچک و عقیم مانده است، با قطری حدود 2250 کیلومتر، فقط کمی بزرگتر از دو برابر بزرگترین سیارک منظومه ی شمسی، سِرِس، است، با جرمی کمتر از یک پنجم ماه. پلوتو در مداری سیر می کند که بیشتر از دیگر سیارات خروج از مرکز و انحراف دارد. مدار پلوتو به قدری بیضی است که در حدود 20 سال از دوره ی 248 ساله ی خود، نزدیک تر از نپتون به خورشید می شود. پلوتو در واقع نمی تواند یک سیاره قلمداد شود، چرا که تنها یک باقی مانده ی بزرگ از لحظات اولیه ی شکل گیری منظومه ی شمسی است. پلوتو را می توان تنها عضوی بزرگاز مجموعه ی هزاران جسمی دانست که در فراتر از مدار پلوتو قرار دارند، و با نام کمربند کویی پر معروف شده اند.
در مقاله ی بعدی بیشتر راجع به کمربند کویی پر خواهید خواند.
منبع:
D.R.Altschuler, Children of the stars, 2002, pp 56-61
ترجمه:
ا.م.گمینی