حرف خدا و حال آدمها
شناختنامه قرآن 23
سورهی مبارکهی مریم
غرض اصلی این سورهی مبارکه، بشارت دادن و ترساندن است و این غرض از آیات آخر سوره آشکار میگردد «فَاِنّمَا یَسَّرناهُ بلِسانِکَ لِتُبَشِّرَ بهِ المُتقِینَ وَ تُنذِرَ بهِ قَوماً لَدّا» 1
سورهی مبارکه، در ارائه این غرض روشی بدیع دارد. در ابتدا به داستان زکریا، یحیی، مریم، عیسی، ابراهیم، اسحاق، یعقوب، موسی و هارون، اسماعیل و ادریس -كه درود خدا بر پیامبر اسلام و همهی خوبان باد- اشاره كرده و نعمتهای اختصاصی ایشان یعنی ولایت، نبوت، صدق و اخلاص را ذکر میکند. سیره این بزرگان خضوع و خشوع نسبت به پروردگار عالم بود ولی جانشینان آنها از توجه به پروردگارشان اعراض کردند، تابع شهوات شدند و به زودی در گمراهی فرو رفته و مسیر هدایت را گم میکنند مگر این که توبه کرده به سوی پروردگار رجوع کنند.
بخشی از لغزشهای گمراهان و عقاید باطل آنها مانند نفی معاد، عبادت بتها و اعتقاد به فرزند داشتن پروردگار را بیان مینماید و نتیجه این مسیر که همان پیوستن به عذاب خشم الهی است را ذکر میکند.
سورهی مبارکه، مردم را به سه گروه تقسیم میکند:
1- کسانی که خداوند به آنها نعمت بخشیده یعنی انبیاء و برگزیدگان پروردگار و اهل هدایت.
2- کسانی که توبه کرده، ایمان آوردند و عمل صالح انجام دادند و آنها ملحق به اهل نعمت و رشد خواهند بود.
3- گمراهان.
در نهایت پاداش توبه کنندگان و هدایت یافتهگان و عذاب گمراهان و همنشینان آنان، شیاطین و اولیاشان را بیان میکند. 2
«وَ إِذا تُتلی عَلَیهِم آیاتُ الرَحمَنِ خَرّوا سُجّداً وَ بکیاً»3
در این آیهی کریمه پس از ذکر داستان انبیاء بزرگ الهی به یکی از خصوصیات مهم و کلیدی آنان اشاره میشود.
معنای آیه چنین است: کسانی که به آنان نعمت داده شد یعنی انبیاء بزرگ خدا و کسانی که خداوند آنها را برگزیده و هدایت کرد، هنگامی که آیات الهی بر آنان تلاوت میشد و یاد پروردگار بر آنها جاری میگشت در برابر او خاضع و خاشع بودند. 4
1-مریم، 97
2-المیزان، ج14، ص6
3-مریم، 58
4-المیزان، ج 14، ص76