رعایت ادب عاشقی(در تفسیر سوره حمد)

خداوند متعال در جمیع اوقات و همه حالات حاضر و ناظر است و غایب نیست بلكه نسبت به انسان نزدیكتر از رگ گردن است چنانكه مى فرماید: و نحن اقرب الیه من حبل الورید؛ «و ما از رگ گردن به شما نزدیک تریم.» (1)

                                              دست او طوق گردن جانت       سر بر آورده از گریبانت

                                             به تو نزدیكتر ز حبل ورید           تو در افتاده در ضلال بعید

ما نماز می گزاریم تا با او گفتگو کنیم. امّا در آغاز با شخص سوّمی باب صحبت باز می شود. با قرائت سوره حمد،سپاس خدایی را می گوییم که گویا مخاطب مستقیم ما نیست: الحمد لله رب العالمین؛ حمد مخصوص خدایی است که پروردگار جهانیان است. بعد صفاتی از  او را متذکر می شویم: الرحمان الرحیم، مالک یوم الدین؛ خدای بخشنده و مهربان که صاحب اختیار روز جزاست. (2) یعنی گفتگوی با خدا به طریق غیبت در نماز جارى شده است. چرا؟!!!

سرّ امر در آن است که می گویند: طرق العشق كلها آداب؛ یعنی در مسیر عشق باید آداب خاص آن را رعایت کرد. رعایت قانون ادب، شعار عاشقان است. باید آهسته آهسته در این مسیر به پیش رفت تا پای نلغزد.

چنانچه گفته اند:

                            نگاه دار ادب در طریق راز و نیاز                  كه گفته اند طریقت تمام آداب است

پس در ابتدا با توجّه به مقام و بزرگی خداوند کلام این چنین آغاز می شود. امّا کم کم شوق مكالمه و لذت گفتگوی صمیمانه با خداوند زیاد مى شود تا آن كه كلام به صورتی كه حق بود در ابتداء جارى شود، جارى می گردد.(3) یعنی سیاق کلام از غیبت به حضور تغییر می یابد: ایاک نعبد و ایاک نستعین؛ خدایا فقط تو را عبادت می کنیم و فقط از تو یاری می جوییم. اهدنا الصراط المستقیم؛ ما را به راه راست هدایت فرما.(4) صمیمیت و نزدیکی به محبوب لحظه به لحظه بیشتر می شود. خداوند در حدیثی قدسى می فرماید: أنا جلیس من ذكرنى. یعنى : ((من همنشین آنم كه مرا یاد مى كند)).

تا آن که در پایان نماز عاشق و شیفته محرم اسرار شود و با سلامی اذن ورود به محضر محبوب را پیدا کند: السّلام علیکم 

و رحمة الله و برکاته؛ سلام و رحمت خداوند بر شما.

                                                                                                                                            نمازتان پر سلام!

پی نوشت ها

1- سوره ی مبارکه ی ق آیه ی 16.

2- سوره ی مبارکه ی حمد آیات 3-1.

3- شیخ بهایی، تفسیر سوره حمد.

4- سوره ی مبارکه ی حمد آیات 5-4.

                                                                                                                                           ن- رادفر

                                                                                                                              کارشناس فلسفه اسلامی