عصر تبليغات و تلقينات

استوديو فيلم‌سازي «ديسني» از پروژه ساخت چهارمين قسمت از سري فيلم‌هاي پرفروش «دزدان دريايي كارائيب» خبر داد. كمپاني ديسني اعلام كرد، چهار پروژه‌ جديد فيلم‌سازي را اجرا خواهد كرد كه ساخت «دزدان دريايي كارائيب 4» مهم‌ترين آنها خواهد بود.

در قسمت چهارم اين فيلم نيز «جاني دپ» در نقش كاپيتان «جك اسپارو» ايفاي نقش خواهد داشت.

شنيدن چنين اخباري در دنياي قشنگي که صنعت سرگرمي، در تمامي ابعاد آن ايفاي نقش مي کند، چندان بعيد و دور از ذهن به نظر نمي رسد. اين يک سناريوي تکراري است که دائما با آن مواجه هستيم. امروز فيلم جديدي اکران مي شود و فردا بايد منتظر بمانيم تا قسمت دوم آن ساخته شود و اين داستان ادامه دارد. بايد دائما با شخصيت ها و عملکرد و نگرش

آنان، در تماس باشيم. بازي هاي کامپيوتري فيلم هاي مشهور سينماي هاليوود ساخته مي شوند و در دسترس  فرزندان ما قرار مي گيرند. آنچه مهم است، اجرايي کردن پروژه يکسان انديشي است. که البته اگر از کودکي اعمال شود، نتيجه بهتر و سريع تري را به دنبال خواهد داشت. تربيت نسل کودکاني سرگرم که هر جا بروند، دستگاه کوچک بازيهاي رايانه اي خود را به همراه دارند تا در فراغتشان، لحظه اي را بدون حضور توليدات صنعت سرگرمي، سپري نکنند. گفته مي شود که اصلي ترين قلمرو براي سرکوب آدميان در جامعه مدرن، قلمرو اوقات فراغت است. لحظاتي که افراد ظاهرا بايد به فراغت، راحتي و تفريح، آنرا سپري کنند اما جذابيت هاي خوش خط و خال، افراد را به همان سمت و سويي مي کشاند، که به اهداف مورد نظرش، نزديکتر باشد. اينجاست که تربيت آغاز مي شود. زماني که تمامي گاردها باز است و ورود به ذهن و روح افراد، آزاد است. فضاي جذاب سرگرمي ها، که گويا اذهان آدميان در آن، به خوابي دلچسب فرو رفته است.

آري! عصر امروز دوراني است که تبليغات به همراه تلقينات، ما را رها نمي کند. آموزش و تلقين دائما در مقابل ديدگان ما قرار دارد تا به ما بگويد، چه بخوريم، چه بخريم، کجا برويم و چگونه برويم...هرچند همه اين تلقين ها ظاهري شيک و مودبانه دارند و از اختيار و قدرت انتخاب سخن مي گويند، اما به نظر مي رسد واقعيت چيز ديگري است.

تبليغات تلقيني بسيار زيرکانه و متنوع طراحي مي شوند. فيلم ها و محصولات مختلف تلويزيوني هر کدام ژانر مخصوص به خود را دارند. مثلا ژانر ادبي و عشقي، ژانر جنگي و يا ژانر قهرماني. در واقع مقصود اين است که صنعت سرگرمي به

تمامي روحيات و علايق توجه دارد و خلاء هاي موجود را براي تمامي افراد پر مي کند. به نظر مي رسد تمامي تلاشش براي اين است که نقطه هاي خالي باقي نمانند. پس آنچه توليد مي شود، مجموعه اي است رنگارنگ و متنوع که با طبع هر مخاطبي، سازگار باشد و از آن لذت برد.

صنعت سرگرمي در واقع در حال ساختن زندان هايي متنوع براي مخاطبان خويش است. هر کسي زندان خود را دارد. هرکسي به چيزي وابسته و دل خوش است. ممکن است تمام زندگي يک فرد خودروي او باشد. پس دائما به فکر آن است و هر آنچه با آن مرتبط است، او را به سمت خود مي کشاند. فرد ديگر از خوردني هاي متنوع در فضاهايي متنوع تر لذت مي برد. پس براي تجربه لذت بردن از صرف شام در بلندترين برج پايتخت، لذت مي برد و براي کسب اين لذت حاضر است مبلغ هنگفت و عجيبي را پرداخت کند. به اين ترتيب با توجه به علايق افراطي افراد، از هر کدام اين علايق، زنداني براي افراد ساخته مي شود که دائما در بند آن هستند، به گونه اي که انگار راه فراري وجود ندارد.

در اين برنامه از پيش تعيين شده، هدف آنست که هر کس زندان خويش را دوست بدارد و دائما در درون آن غوطه ور باشد. وقتي سرگرمي و لذت با اين غوطه وري همراه باشد، غفلتي لذت بخش را به همراه خواهد داشت. به اين ترتيب تفريح بهتر از تفکر است. وقتي تفريح در حد وسيعي وجود دارد، البته فرصت کمتري براي انديشيدن باقي مي ماند.

حتي گروه هايي به وجود مي آيند که در ستيز با انديشه هستند. مثل رپ و هوي متال. که البته مصرف قرص هاي روان گردان آنها را کامل تر مي کند.

بهتر است از بحث اصلي دور نشويم. يعني آنچه مقصود اين مقاله است. پرداختن به اين موضوع که آثار سينمايي چطور مي توانند در شکل دهي نگرش مخاطبان خويش، موثر باشند. هدف، بررسي يک محصول معروف ديگر از کمپاني هاليوود است. فيلم سينمايي دزدان دريايي کارائيب که تا کنون سومين قسمت آن نيز ساخته شده و فروش بسيار بالايي داشته است. حال سخن از ساخت قسمت چهارم است. در ادامه همين مبحث، در مقاله بعدي به نقد و تحليل اين اثر سينمايي مي پردازيم.

ادامه دارد...

فاطمه ناظم زاده/گروه جامعه و سياست