خواهشمندم این مکتوب محرمانه بماند!!
نامه قوام السلطنه به وزیر مختار بریتانیا در تهران، پس از دستگیری و زندانی شدن او توسط کلنل محمدتقی خان پسیان.
فدایت شوم، بعد از عرض ارادت و تأسف از این که از سعادت ملاقات محروم هستم، زحمت افزا می شوم. قریب 50 روز است بدون هیچ گونه تقصیر و گناه، خودم در حبس، و کسان و بستگانم قسمتی در مشهد محبوس و قسمتی متفرق. تمام اموال و علاقه حتی اثاثیه منزل که همراه بوده است ضبط و غارت شده. یقین دارم کلنل پریدکس شرح حال و گزارشات مرا در ایام حبس کاملاً به عرض عالی نرساند. زیرا از داخله محبس و طرز فشار و سختی مأمورین البته بی اطلاع بوده است. اجمالاً از بی شرفی و بی احترامی آن چه ممکن بود نسبت به من و خانواده من فروگذار نشد، و فعلاً بعد از تحمل صدمات و مشقات، یک هفته است وارد طهران و در عشرت آباد محبوس هستم و با کمال حیرتی که از این پیشامد دارم این مختصر را به جناب مستطاب عالی عرض می کنم، هرچند ممکن است بفرمایید.
خواهشمندم این مکتوب در خدمت عالی محرمانه بماند و هر اقدامی می فرمایید مستقیماً از طرف خودتان باشد، زیرا در صورتی که معلوم شود در این حال با جناب عالی مکاتبه کرده ام بیشتر بر فشار مأمورین و گرفتاری من افزوده خواهد شد
مداخله در امور داخلی ایران نخواهید فرمود، لیکن نظر به دوستی و روابط صادقانه و صمیمانه که در این سه سال با مأمورین دولت فخیمه داشته و در هیچ موقع از حفظ منافع آن دولت کوتاهی نکرده ام، و از طرف دیگر تصور هم نمی کنم اقدام جناب مستطاب عالی در این مورد حمل بر مداخله شود. زیرا آن چه بدون جهت و دلیل بر من وارد شده است، جز بر اشتباه و عدم تحقیق محلی (حمل) نمی تواند کرد و در این صورت اقدام جناب عالی برای رفع اشتباه است نه برای مداخله. این است با کمال امیدواری از مراتب شفقت و خیرخواهی جناب مستطاب عالی مسئلت می کنم اقدام موثری در اصلاح و جبران این احوال که اساس زندگانی مرا بکلی از هم پاشیده است بفرمایید که زودتر به منزل خود رفته با توجه و مساعدت عالی ترتیبی در زندگانی من داده شده تا بلکه بتوانم با خانواده و بستگانم از ایران مهاجرت نمایم و از این احسان و شفقت جناب مستطاب عالی مادام العمر رهین امتنان و تشکر باشم.
خواهشمندم این مکتوب در خدمت عالی محرمانه بماند و هر اقدامی می فرمایید مستقیماً از طرف خودتان باشد، زیرا در صورتی که معلوم شود در این حال با جناب عالی مکاتبه کرده ام بیشتر بر فشار مأمورین و گرفتاری من افزوده خواهد شد. با ارادت سرشار احترامات فایقه را تقدیم می دارم.
قوام السطلنه
(اواسط ماه مه 1921)
منبع: کتاب قصه ها و غصه ها(جلد دوم)
تنظیم برای تبیان: عطاالله باباپور