باز گشت به سوی خدا
توبه؛ ضد اصرار بر گناه است، و آن بازگشت از گناهِ گفتار و کردار واندیشه است، و به عبارت دیگر توبه پاک ساختن دل از گناه و بازگشتن از دوری درگاه الهی به نزدیکی است، و به عبارت دیگر ترک گناهان کنونی و عزم بر ترک آنهاد در آینده و تلافی و تدارک تقصیر گذشته است.
عدم اطمینان به پایداری، مانع توبه نیست.
کسی که توبه کرده ولی به خود اعتماد ندارد که بر توبه ثابت بماند و دیگر بار گناه نکند نباید به این سبب از توبه باز ایستد و چنان گمان کند که توبهء او فایده ندارد، که این از فریب شیطان است و از کجا می داند که دیگر بار به آن گناه عود می کند، و شاید پیش از آنکه به گناه بازگردد با توبه از دنیا برود.
و اما بیم از گذشته را باید با قصد و عزم راستین چاره و تدبیر کند، که اگر به این قصد وفا کرد به مطلب خود رسیده و گرنه گناهان سابق او آمرزیده شده و از آنها خلاصی یافته، و به غیر از گناهی که بعد از این توبه مرتکب شده چیزی بر او نیست. و این از فوائد بزرگ است، پس نباید ترس از بازگشت به گناه تو را از توبه بازدارد، که تو با توبهء خود همیشه بین یکی از دو خوبی هستی: یکی بزرگتر: و آن آمرزش گناهان پیشین و عدم بازگشت به گناه در آینده است، و دیگری کوچکتر است: آمرزش گناهان گذشته است، اگر چه مانع از بازگشت به گناه در آینده نباشد. و اگر بعد به گناه عود نماید باز توبه کند، و از پی آن حسنه ای بجا آورد که آن گناه را محو سازد، و از کسانی بشمار آید که عمل شایسته را با عمل بد دیگر آمیخته است.
حسناتی که کفّاره گناهان است یا معلّق است به دل: و آنها عبارت است از ندامت و تضرّع و عجز و فروتنی نمودن به درگاه الهی، و نیّت خیرداشتن برای مسلمین، و قصد و عزم بر طاعات، یا مربوط است به زبان: و اینها عبارت است از اعتراف به ستم و بدی، و کثرت آمرزش طلبی، و یا وابسته است به اعضاء و جوارح: و اینها عبارت است از انواع طاعات و صدقات. و سزوار است که مناسبت بین کار بدی که از کسی سرزده و کار نیکی که برای محو آن در پی بجا می آورد مورد توجه قرار گیرد.
انابت؛ بازگشت از هر چیزی غیر از خداست و رو آوردن به خدای تعالی در دل و در گفتار و کردار، تا پیوسته در فکر و ذکر و طاعت او باشد، و این آخرین درجات توبه و بالاترین مراتب آن است، زیرا توبه بازگشت از گناه به سوی خداست، و انابت بازگشت است به سوی او -سبحانه- از مباحات نیز، پس آن مقامی عالی و جایگاهی بلند است.
و بازگشت و انابهء بنده به سه چیز تمام می شود:
1- اینکه با تمامی باطن خود به او توجه کند تا دلش در فکر او غوطه ور و شیفته گردد.
2- آنکه از یاد او و یاد نعمت ها و داده های او و یاد دوستان و نزدیکان او تهی و غافل نباشد.
3- آنکه بر طاعات و عبادات او با خلوص نیّت مواظبت نماید.
و ...
گزیده ای از کتب علم اخلاق اسلامی در سه جلد، ترجمه کتاب جامع السّعادات تألیف عالم ربانی علامه مولی مهدی نراقی به قلم استاد جلال الدین مجتبوی.
جهت خرید کتاب اخلاق اسلامی کلیک کنید.
جهت خرید کتاب گناهان کبیره کلیک کنید
جهت خرید کتب اسلامی کلیک کنید.
جهت خرید کتب حکمت وعرفان کلیک کنید.
جهت خرید نرم افزار های اسلامی کلیک کنید.
فروشگاه اینترنتی تبیان