فکر سلامت پرستاران هم باشید
مخاطرات شغلی پرستاران
امروز 10 اردیبهشت 1388 مطابق با 5 جمادی الاول ، روز ولادت حضرت زینب (سلام الله علیها) و روز پرستار می باشد. به همین مناسبت مطلب زیر را برای شما خوانندگان گرامی تهیه کرده ایم.
آخرین باری را كه با بیمارستان یا اورژانس سر و كار پیدا كردید، یادتان هست؟ خودتان بیمار بودید، یا یكی از افراد خانواده یا دوست تان ؟ بیشتر ما در چنین شرایطی، دغدغه مان فقط و فقط بهبود حال و رفع درد و گرفتاری است و كمتر پیش می آید به كسانی كه به ما خدمت می دهند، توجه كنیم یا خودمان را لحظه ای جای آن ها بگذاریم. ما فقط از آن ها انتظار داریم، انتظار خدمت، انتظار رسیدگی، انتظار این كه كارشان را به بهترین نحو انجام دهند. اما این بار می خواهیم به آن ها فكر كنیم و ببینیم چه عوامل زیانآوری سلامت پرستاران را به خطر می اندازد و چطور می توان این عوامل را كاهش داد یا كنترل كرد؟
خیلیها معتقدند، از آنجا كه پرستاران بیشترین ارتباط را با بیماران دارند، بنابراین توجه به سلامت این قشر باعث ارتقای خدمات درمانی و بهبود وضعیت جسمی بیماران می شود.
پرستاران در شش نقش
پرستار فردی است با تحصیلات دانشگاهی در رشته پرستاری در مقاطع كاردانی، كارشناسی، كارشناسی ارشد و دكترا كه در هر پست و مقام و محیطی قادر است نقش شش گانه خود را در مواجهه با مددجویان ایفا كند.
1- نقش مراقبتی
به بیمار كمك می كند تا آن دسته از كارهایی را كه در حال سلامت به تنهایی قادر به انجام آنها بوده، ولی اكنون قادر به انجامشان نیست، به مرحله عمل درآورد، مانند غذا خوردن.
2- نقش درمانی
گرچه درمان به عهده پزشكان است، ولی پرستار با مشاهده ی دقیق وضعیت بیمار و با داشتن مهارتها و گذراندن وقت زیاد بر بستر بیمار و بررسی عكس العمل بیمار نسبت به درمان، نقش مهمی در كمك به برنامه درمانی، یا تغییر و اصلاح آن دارد.
3- نقش حفاظتی
كمك به بیمار برای مصونیت وی از عوامل محیطی مثل عفونت، آتشسوزی، افتادن و ... .
4- نقش آموزشی
آموزش و راهنمایی بیمار یكی از مسئولیت های مهم پرستار است، مثل آموزش درباره ی مراقبت های لازم در منزل یا اقدامات بهداشتی.
5- نقش هماهنگی
هماهنگی كار تیم پرستاری در رابطه با برنامه ریزی كار بهیاران و كمك بهیاران و سایر پرسنل خدماتی، و هماهنگ كردن كار گروه های دیگر در رابطه با تیم درمان، مثل مشاوره ی تغذیه، مددكاری، آزمایشگاه، فیزیوتراپی، رادیولوژی.
6- نقش حمایتی
پرستار كسی است كه بیش از افراد دیگر با بیمار در ارتباط بوده و خواسته های او را به روشنی می داند و به همین جهت می تواند مدافع و حامی او باشد و واسطه خوبی برای ارتباط بیمار با نهادهای مختلف درمانی به حساب می آید، مثل مركز مبارزه با
سل.
به طور كلی حیطه خدمات پرستاری، تنها بیمارستان نیست، بلكه پرستار وارد اجتماع شده و در محل های مختلفی مانند كلینیك ها، مدارس، سازمان های بهداشتی، كارخانه ها، منازل، مطب ها، مهد كودك ها، خانه سالمندان و وسایل حمل و نقل عمومی مانند كشتی و هواپیما و قطار فعالیت می كند.
وقتی پرستار بیمار می شود
بررسی ها نشان می دهد پرستاران شاغل از اختلالات اسكلتی-عضلانی رنج می برند. نتایج مطالعهای كه در دانشگاه علوم پزشكی ایران انجام شد، نشان داد اغلب پرستاران شاغل در مراكز درمانی و بیمارستانی به دلیل حجم بالای كار و كمبود پرسنل پرستار، از اختلالات اسكلتی عضلانی رنج می برند.
در این تحقیق، علل، میزان و شیوع اختلالات اسكلتی- عضلانی در 615 پرستار با حداقل یك سال سابقه كار مورد بررسی قرار گرفت. در پایان این مطالعه مشخص شد، بیشترین درصد اختلالات عضلانی استخوانی به ترتیب با 65 درصد مربوط به اختلالات زانو ، 56 درصد مربوط به اختلالات گردن، 54 درصد اختلال شانه، 55 درصد اختلال و درد كمر، 45 درصد درد مچ دست و 41 درصد اختلال مفصل ران است.
پرستاران ایرانی در طول هفته، 14 ساعت بیشتر از استانداردهای جهانی كار می كنند. پرستاران شاغل از اختلالات اسكلتی-عضلانی رنج می برند.
هر چند شاخص توده بدنی (سلامت وزن بدن)، سابقه اختلال عضلانی و انجام کارهایی مانند كمك به بیمار در بلند شدن، از عوامل تاثیرگذار در بروز این اختلالات است، اما نتایج این مطالعه نشان می دهد عوامل اصلی در شیوع اختلالات عضلانی- استخوانی در میان پرستاران، كمبود تعداد پرستار، حجم كاری زیاد و ناكافی بودن مرخصی های استحقاقی و استعلاجی برای این گروه زحمت كش در مراكز درمانی و بیمارستانی است.
چقدر كار؟
به گفته مسعود فلاحی ، رییس انجمن علمی پرستاری كشور، پرستاران ایرانی در هفته 14 ساعت بیشتر از استاندارد جهانی كار می كنند.
بر اساس استانداردهای جهانی، هر پرستار باید 30 ساعت در هفته كار كند، در حالی كه در ایران، پرستاران 44 ساعت در هفته كار می كنند. علاوه بر بالا بودن ساعات كاری، كم بودن تعداد پرستاران نسبت به تعداد بیماران نیز باعث افزایش فشار روانی در بین این قشر زحمتكش می شود.
رییس اتحادیه كاركنان بیمارستان ها و مراكز درمانی كشور در جشن تقدیر از پرستاران شهر، معیشت، سختی كار، كمبود نیروی انسانی، ساعت كاری زیاد و بیكاری را از مشكلات شغلی پرستاران دانست. مهندس نیازی افزود: ضریب استاندارد پرستار برای هر تخت بیمارستانی 1/0 است، ولی در حال حاضر این ضریب در ایران 7/0 است كه این موضوع باعث می شود پرستاران فشار كاری زیادی را تحمل كنند.
15 توصیه برای حفظ سلامتی پرستاران
1- پوشیدن كفش مناسب پرستاری با كفی مناسب
2- قراردادن اجسام تیز در ظروف و محفظه ای مخصوص هنگام حمل و نگهداری
3- نصب سیستم اتصال به زمین، تست و تعمیر تجهیزات معیوب یا مشكوك به وسیله افراد با تجربه
4- اجرای دستورالعمل های ایمنی و بازرسی دورهای تجهیزات پزشكی الكتریكی
5- تمیز نگه داشتن تمام مسیرها و محل های عبور
6- پوشیدن لباس مناسب هنگام تماس با پرتوها، اجرای دستورالعمل های ایمنی برای كاهش تماس با پرتوها
7- نصب دستگاه تهویه هوا در اتاق بیماران برای كاهش خطرات گازها، بخارات و گرد و غبار
8- نصب شیر مخصوص شستشوی چشم
9- افراد حساس به لاتكس طبیعی باید از دستكش های بدون لاتكس استفاده كنند و مراقب تماس با تجهیزات حاوی لاتكس باشند.
10- كنترل و احتیاط های لازم برای پیشگیری از عفونت ناشی از تماس با خون، مایعات و بافت های عفونی بدن
11- استفاده منظم از وسایل محافظتی (مانند دستكش، عینك و روپوش)
12- شستن دست و سایر قسمت های پوست بعد از تماس با خون یا مایعات بدن
13- پیروی از دستورالعمل مناسب هنگام استفاده، حمل و نگهداری سوزن ها و اجسام تیز و برنده
14- كمك گرفتن از دیگران هنگام بلند كردن و جابهجا كردن بیماران سنگین، رعایت نكات بهداشتی و یادگیری اصول صحیح حمل بیماران سنگین
15- فراهم كردن مشاوره و درمان برای كاركنانی كه در شرایط روحی بدی كار می كنند و ممكن است دچار استرس و مشكلات روحی شوند.
هما سعادت
هفته نامه سلامت - سال 86
*مطالب مرتبط:
روز پرستار گرامی باد
ارزش پرستار از دیدگاه اسلام
تاریخچه پرستاری
گزیدهای از بیانات رهبر معظم انقلاب در مورد پرستاران