اثرات دود خودروها بر سلامت
سوزش چشم، تنگی نفس ، خسخس سینه، خستگی، سردرد، سرفه و حالت تهوع، از علایم و نشانههای آلودگی هواست.
ازن، دیاکسیدکربن، اکسیدهای گوگرد و نیتروژن، سرب، ذرات معلق و ترکیبات سمی مانند بنزن و فرمالدئید موادی هستند که در اثر سوخت خودرو ایجاد شده و هوا را آلوده میکنند. بررسیها نشان داده است که تماس با مقادیر بالای ازن، گوگرد و اکسید نیتروژن با بیماریهای ریوی و مرگ زودرس ارتباط دارد.
ذرات معلق موجود در هوا وارد جریان خون میشوند و عملکرد عروق را کاهش میدهند. این ذرات ممکن است با آلزایمر هم ارتباط داشته باشد. آلودگی هوا بر سیستم عروقی و گردش خون هم اثر میگذارد به طوری که در انگلستان از هر 50 حمله قلبی یکی با آلودگی هوا ارتباط دارد.
ترکیبات موجود در دود خودروها:
ازن
ازن بهطور مستقیم در اثر سوخت خودرو وارد هوا نمیشود، اما وقتی گازهای هیدروکربنه در حضور نور خورشید با دیاکسید نیتروژن ترکیب میشوند، ازن ساخته میشود.
این ترکیب ممکن است در سیستم تنفسی و مسیرهای هوایی تغییرات خطرناکی ایجاد کند و سبب سرفه، درد و خسخس سینه و کاهش توانایی ریه شود. حتی افراد سالم هم به این ماده حساسند (این نوع ازن با ازن لایه بالایی جو که پرتوهای مضر خورشید را جذب میکند، متفاوت است).
دیاکسید گوگرد
این ماده در اثر احتراق سوختهای حاوی گوگرد ایجاد میشود. استنشاق دی اکسید گوگرد راههای هوایی را ملتهب میکند و در کودکان و افراد مبتلا به آسم ایجاد مشکل میکند.
اکسیدهای نیتروژن
اکسیدهای نیتروژن در اثر سوخت بنزین ایجاد میشوند. این ترکیبات در تولید ازن نقش دارند. اثرات مضر ترکیبات نیتروژنی بر سیستم تنفسی، مشابه اثرات ازن و دی اکسید گوگرد است.
پژوهشگران هشدار دادهاند که سالمندان و کودکان بیش از دیگران از آلودگی هوا آسیب میبینند. پژوهشگران هلندی با بررسی 632 کودک 7 تا 11 ساله دریافتند ناراحتیهای تنفسی در کودکان با افزایش آلودگی هوا تشدید میشود.
سرب
مسمومیت با سرب توانایی ذهنی را کاهش میدهد و به سیستم عصبی و سایر اندامها آسیب میرساند. حتی بلع یا استنشاق مقادیر کم سرب ممکن است خطرناک باشد، چون این ترکیب با مقادیر کم هم در بدن تجمع پیدا میکند.
ترکیبات سرب در گازوییل کمتر از بنزین است، به همین خاطر استفاده از سیستم و نقل عمومی در کاهش میزان سرب هوا موثر است.
دیاکسیدکربن
37 درصد از دی اکسید کربنی که در هر سال تولید میشود، در نتیجه فعالیتهای بشر است.
بررسیها نشان داده است حدود 30 درصد دیاکسیدکربن در نتیجه حمل و نقل جادهای ایجاد میشود. دیاکسیدکربن از ترکیباتی است که در گرم شدن زمین نقش دارد.
شاید باور نکنید، اما یک خودرو در هر سال دو برابر وزنش دیاکسیدکربن تولید میکند.
ذرات معلق
ذرات معلق شامل ذرات ریز میکروسکوپی و قطرات بسیار کوچک مایعات هستند که به خاطر اندازه کوچکشان در بینی و قسمت فوقانی دستگاه تنفس تهنشین نمیشوند و در سیستم دفاعی بدن به دام نمیافتند. تماس با این ذرات معلق میتواند سبب خسخس و تنگی نفس و علایم مشابه در افراد مبتلا به آسم یا افرادی که سیستم تنفسی حساس دارند، شود.
آلایندههای سمیهوا
برخی مواد آلاینده ناشی از سوخت خودرو مانند بنزن و فرمالدئید سمیاند و اثر سرطانزاییشان شناخته شده است.
این ترکیبات حتی در مقادیر کم خطرناک هستند و ممکن است موجب تغییرات ژنتیکی، نقایص مادرزادی و سایر بیماریهای خطرناک شوند.
این ترکیبات میتوانند به طور مستقیم بلعیده شوند یا به وسیله ذرات کوچک گرد و غبار به ریهها وارد شوند.
چطور خطر را کاهش دهیم؟
حال سوال این است که چطور میتوان مخاطرات بهداشتی آلایندههای خودرو را کاهش داد؟
استفاده کمتر از خودروی شخصی، استفاده از وسایل نقلیه عمومی، همچنین استفاده از دوچرخه و یا پیادهروی در صورت امکان، از مواردی است که در کاهش آلودگی هوا موثر است. فراموش نکنید که تردد کمتر خودرو در سطح شهر یعنی آلودگی کمتر هوا.
راه دیگر کاهش آلودگی هوا، تعمیر بهموقع خودرو است. این کار علاوه بر کاهش آلایندهها، طول عمر مفید موتور خودرو را هم بیشتر میکند.
فرزانه فولادبند
هفته نامه سلامت
*مطالب مرتبط:
فیلترهای هوا علیه آلودگی هوا
روزهای آلودگی هوا بیشتر مایعات بنوشید
آلودگی هوا همچنان قربانی می گیرد
افزایش شدید آلودگی هوا ی تهران و راه كارهای تغذیه ای
بررسی نقش موثر تغذیه در کاهش عوارض ناشی از آلودگی هوا
آلودگى هوا و اثرات احتمالى آن بر سلامتى