با حلوا ارده بيشتر آشنا شويد
عادت به خوردن صبحانه اي کامل، يكي از اركان اصلي تغذيه سالم است. علاوه بر اين رعايت تنوع در اين وعده نيز حايز اهميت است؛ به طوري كه توصيه مي شود هر روز مواد غذايي متفاوتي را براي صبحانه تان انتخاب و امتحان كنيد؛ يك روز عدسي، يك روز نان و پنير و گردو، روز ديگر كره و عسل و حلوا ارده. حتما اين را مي دانيد که حلوا ارده به حلوا شكري نيز شهرت دارد ولي آيا اين را مي دانستيد كه ارزش تغذيه اي حلوا شکري چقدر است؟ بهتر است چند بار در هفته ميل شود؟ و چه كساني بايد آن را وارد برنامه غذايي شان كنند؟
تاريخچه حلوا ارده(حلورده) به دوران صفويه برمي گردد. اولين بار شاهعباس از شيخبهايي خواست تا يک فرمول غذايي بسازد که کم حجم بوده و براي استفاده سربازان مناسب باشد. او نيز غذايي متشکل از کنجد آسياب شده و شيره کشمش پيشنهاد کرد و اين نمونه مقدماتي از حلوا ارده امروزي بود. وطن اصلي كنجد هندوستان است كه از آنجا به نقاط ديگر دنيا راه يافته است. در ايران نيز مقداري كنجد توليد مي شود كه بيشتر آن به مصرف تهيه روغن و حلوا ارده مي رسد. پايه توليد حلوا ارده مادهاي به نام ارده يا کنجد آسياب شده است. ارده حاوى پروتئين، چربى و مقدارى فيبر است بنا براين حلواشکري خوراکي است که از کنجد کوبيده( ارده) و شکر تشكيل شده و از خوراکي هاي مقوي و پرکالري و کم حجم محسوب مي شود.
شيريني حلورده در قديم عصاره کشمش بود اما بعد ها با آمدن شکر به بازار، حلوا شکري جاي حلوا ارده را گرفت. از آنجا كه جزء اصلي اين ماده غذايي كنجد است، غذايي مقوي و پُرخاصيت و البته پُركالري به شمار ميآيد. بياييد با هم از اصلي ترين و مقوي ترين ماده تشکيل دهنده حلورده يعني کنجد صحبت كنيم.
شاهدانهاي به نام کنجد
کنجد يكي از قديمي ترين دانه هايي است که در بين دانهها جزو سرشارترين منابع روغنى محسوب مى شود. دانههاى كنجد به رنگهاى سفيد، خاكسترى و سياه هستند و نوع سفيدش از همه مرغوب تر است. اين دانه منبع غنى از پروتئين بوده و ارزش غذايى بالايى دارد. هر قاشق غذاخوري آن تأمين كننده 14 درصد از نياز روزانه به كلسيم است. به علاوه با مصرف 50 گرم از آن 25 درصد از نياز روزانه به اسيد فوليك نيز رفع خواهد شد. اين دانه منبع گياهي آهن نيز محسوب مي شود. به اين دليل خوردن آن به رفع خستگي به خصوص در آن هايي كه به كم خوني فقر آهن دچار هستند، توصيه شده و بهتر است با منابع افزايش دهنده جذب آهن مانند انواع سبزيجات تازه و آب پرتقال ميل شود.
طرز تهيه روغن کنجد
براي تهيه ي روغن اين دانه، معمولا كنجدها را مي شويند. سپس دانه ها را آسياب كرده و در آب مي ريزند تا پوست آن ها روي آب بيايد. بعد از گرفتن پوست، دانه ها را خشك كرده و در آب جوش مي ريزند و خمير مي كنند. اين خمير را تحت فشار قرار مي دهند تا روغن آن جدا شود. اين روغن را روغن سرد مي نامند و از تفاله باقي مانده تحت اثر فشار و گرما روغني به دست مي آيد كه به نام روغن گرم معروف است كه البته ارزش غذايي روغن سرد را ندارد. اگر مي خواهيد از روغن كنجد استفاده كنيد، دقت داشته باشيد كه روغن سرد باشد زيرا در اثر حرارت دادن، روغن كنجد خواص خود را از دست مي دهد.
ديابتي ها احتياط کنند
حتما مايع نسبتا غليظي كه چرب است و رنگ كرم تيره دارد را ديده ايد، اين همان ارده است. اين مايع خود به تنهايي يک ماده غذايي کامل براي هر وعده غذايي به ويژه صبحانه است. ارده فاقد هرگونه افزودني اعم از شيميايي و غيرشيميايي است و به عبارتي صددرصد طبيعي است. ماده اصلي و تنها ماده تشکيل دهنده آن کنجد است.
ارده را به طرق مختلفي مي توان مصرف کرد. مي توان آن را به صورت خالص و بدون هيچ گونه افزودني با نان ميل کرد و يا مواد شيريني از قبيل عسل، شيره انواع ميوهها مثل خرما، انگور و يا مربا به آن اضافه کرد.
افرادي كه از رژيم غذايي خاصي تبعيت مي كنند يا ديابت دارند بايد در مورد مصرف آن احتياط كنند. اما دانش آموزان و آن هايي كه به كالري بيشتري نيازمند هستند مي توانند از نان هاي آغشته به آن در ميان وعده هاي صبح و عصرشان بخورند.
اصول نگهداري از حلوا ارده
حلوا ارده را بايد در محلي خنک و دور از تابش مستقيم نور خورشيد نگهداري کرد. تاريخ مصرف حلوا ارده را به دقت بخوانيد. به دليل اين که حلوا ارده داراي کنجد مي باشد که سرشار از اسيدهاي چرب اشباع نشده است، خيلي زود در مجاورت با هواي گرم و تحت تاثير نور و گرما، چربي هاي آن با اکسيژن ترکيب شده و طعم بدي پيدا مي کند بنابراين بايد در جاي خشک و خنک نگهداري شود.
در صورتي که در محل مناسبي مثل يخچال نگهداري شود، مدت زمان بيشتري قابل استفاده است. در صورتي که پس از مدتي شاهد وجود مقداري روغن روي حلو اارده بوديد، جاي هيچ نگراني نيست چرا که اين ويژگي ذاتي حلوا ارده است. اين ماده روغني، همان روغن کنجد معروف بوده که سرشار از ويتامين است. شما مي توانيد قبل از مصرف آن را مخلوط کرده و يا روغن آن را جدا کرده و به عنوان روغن مايع مصرف كنيد.
ارده نيز مانند حلوا ارده بايد در محلي خنک و دور از نور مستقيم خورشيد نگهداري شود.
مژگان كريمي
*مطالب مرتبط:
کنجد ؛ دانه اي مفيد براي تقويت بدن
خواص کنجد (sesame)
بخش تغذيه و سلامت تبيان