• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
عضویت در خبرنامه
تفسیر سوره مبارکه دهر (تفسیر نمونه)تفسیر سوره مبارکه انسان قسمت اول
توسط : alifarrokhyali

تفسیر سوره مبارکه انسان

تفسیر نمونه تألیف آیت الله العظمی مکارم شیرازی دامت برکاته

سوره انسان (دهر) این سوره در مدینه نازل شده و 31 آیه دارد.

قسمت اول

محتوای سوره انسان

 

این سوره در عین كوتاهی محتوای عمیق و متنوع و جامعی دارد و از یك نظر می‏توان آن را به پنج بخش تقسیم كرد: در بخش اول از آفرینش انسان و خلقت او از نطفه امشاج (مختلط) و سپس هدایت و آزادی اراده او سخن می‏گوید.

در بخش دوم سخن از پاداش ابرار و نیكان است كه شان نزول خاصی در مورد اهل بیت (علیهم‏السلام‏) دارد كه به آن اشاره خواهد شد.

در بخش سوم دلائل استحقاق این پاداشها را در جمله‏هائی كوتاه و مؤثر بازگو می‏كند.

در بخش چهارم به اهمیت قرآن، و طریق اجرای احكام آن، و راه پرفراز و نشیب خودسازی اشاره شده.

و در بخش پنجم سخن از حاكمیت مشیت الهی (در عین مختار بودن انسان) به میان آمده است.

برای این سوره نامهای متعددی است كه مشهورترین آنها سوره انسان و سوره دهر و سوره هل اتی است كه هر كدام از آنها از یكی از كلمات اوائل سوره گرفته شده است، هر چند در روایاتی كه بعدا در فضیلت سوره می‏خوانیم تنها از هل اتی یاد شده است.

آیا این سوره در مدینه نازل شده است؟

در اینكه سوره هل اتی مدنی یا مكی است؟ در میان مفسران گفتگو است، ولی اجماع علما و مفسران شیعه بر این است كه همه یا حداقل قسمتی از آیات آغاز سوره كه مقام ابرار و اعمال صالح آنها را بیان می‏كند در مدینه نازل شده، كه شان نزول آن یعنی داستان نذر علی (علیه‏السلام‏) و فاطمه زهرا و امام حسن و امام حسین (علیه‏السلام‏) و فضه مشروحا خواهد آمد.

و همچنین مشهور در میان علمای اهل سنت نیز نزول آن در مدینه است، همانگونه كه قرطبی مفسر مشهور اهل تسنن در تفسیرش می‏گوید: و قال الجمهور مدنیة: مشهور علما معتقدند كه در مدینه نازل شده است.

از كسانی كه تمام این سوره یا قسمتی از آیات آن را كه در بالا اشاره شد مدنی می‏دانند علماء زیر را می‏توان نام برد:

1 - حاكم ابو القاسم حسكانی از ابن عباس تعداد آیاتی را كه در مكه و در مدینه نازل شده به ترتیب مشروحا نقل كرده است، و این سوره را جزء سوره‏های مدنی شمرده كه بعد از سوره رحمن، و قبل از سوره طلاق نازل گردیده.

صاحب كتاب ایضاح استاد احمد زاهد نیز همین معنی را از ابن عباس آورده است.

2 - در تاریخ القرآن ابو عبد الله زنجانی از كتاب نظم الدرر و تناسق الایات و السور از جمعی از بزرگان اهل سنت نقل كرده كه سوره انسان را در ردیف سوره‏های مدنی آورده‏اند.

3 - و نیز در همان كتاب از فهرست ابن ندیم از ابن عباس نقل شده كه سوره هل اتی را یازدهمین سوره مدنی می‏شمارد.

4 - در اتقان سیوطی از بیهقی در دلائل النبوة از عكرمه نقل شده كه سوره هل اتی در مدینه نازل شده است.

5 - در در المنثور نیز همین معنی از ابن عباس به طرق مختلف نقل شده.

6 - زمخشری در تفسیر كشاف شان نزول معروف آیات آغاز این سوره را در مورد نذر علی (علیه‏السلام‏) و همسر و فرزندانش نقل كرده است.

7 - گذشته از موارد بالا جمع كثیر دیگری از بزرگان اهل سنت نزول آیات آغاز این سوره را (ان الابرار...) در باره علی (علیه‏السلام‏) و فاطمه زهرا و حسن و حسین (علیهماالسلام‏) نقل كرده‏اند كه شهادتی است بر مدنی بودن آن (زیرا می‏دانیم تولد امام حسن و امام حسین (علیه‏السلام‏) در مدینه بوده است) مانند واحدی در اسباب النزول بغوی در معالم التنزیل سبط بن جوزی در تذكره گنجی شافعی در كفایة الطالب و جمعی دیگر.

این مساله به قدری معروف و مشهور است كه محمد بن ادریس شافعی یكی از ائمه چهار گانه اهل سنت، در شعر معروفش می‏گوید: الی م الی م و حتی متی؟ اعاتب فی حب هذا الفتی! و هل زوجت فاطمه غیره؟ و فی غیره هل اتی هل اتی؟! تا كی تا كی و تا چه زمانی؟ مرا در محبت این جوانمرد سرزنش می‏كنید! مگر فاطمه به غیر او تزویج شد؟ و مگر هل اتی در باره غیر او نازل شده است؟!

اما با این همه بعضی از متعصبان اصرار دارند كه آن را مكی بدانند، و تمام روایات مربوط به نزول آن در مدینه، و همچنین نزول این سوره در باره علی (علیه‏السلام‏) و فاطمه زهرا و حسنین انكار كنند! راستی عجیب است، هر جا آیه و روایتی منتهی به فضائل علی و اهل بیت (علیهم‏السلام‏) می‏شود گروهی داد و فریاد بلند می‏كنند و حساسیت فوق العاده‏ای نشان می‏دهند گوئی اسلام به خطر افتاده! با اینكه ادعا می‏كنند علی (علیه‏السلام‏) را از خلفای راشدین، و از پیشوایان بزرگ اسلام می‏دانند و نسبت به اهل بیت (علیهم‏السلام‏) اظهار علاقه می‏كنند، به اعتقاد ما این عصبیت نتیجه حاكمیت روح اموی بر افكار این گروه است و زائیده تبلیغات آن دوران شوم، خدا همه ما را از اینگونه اشتباهات حفظ كند.

يکشنبه 9/4/1387 - 20:14
5
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
UserName