کد: 310908

پرسش

چرا به پیامبر گرامی (امی) میگفتند؟ آیا اینكه پیامبر گرامی هنگام بعثت به حضرت جبرائیل فرمودند خواندن نمیدانم كذب است یا خیر؟

پاسخ

درباره مفهوم "أمى" سه احتمال معروف وجود دارد: نخست اینكه به معنى درس نخوانده است، دوم اینكه به معنى كسى است كه در سرزمین مكه تولد یافته و از مكه برخاسته است، سوم به معنى كسى است كه از میان امت و توده مردم قیام كرده است؛ ولى معروفتر از همه تفسیر اول است كه با موارد استعمال این كلمه نیز سازگارتر مى باشد.
در اینكه پیامبر اسلام(صلى اللّه علیه و آله و سلّم) به مكتب نرفت و خط ننوشت، در میان مورخان بحثى نیست و قرآن نیز صریحا در آیه 48 سوره عنكبوت درباره وضع پیامبر(صلى اللّه علیه و آله و سلّم) قبل از بعثت مى فرماید: «و ما كنت تتلوا من قبله من كتاب و لا تخطه بیمینك اذا لارتاب المبطلون » یعنی پیش از این نه كتابى مى خواندى و نه با دست خود چیزى مى نوشتى تا موجب تردید دشمنانى كه مى خواهند سخنان تو را ابطال كنند گردد.
اصولا در محیط حجاز به اندازه اى باسواد كم بود كه افراد باسواد كاملا معروف و شناخته شده بودند، در مكه كه مركز حجاز محسوب مى شد تعداد كسانى كه از مردان مى توانستند بخوانند و بنویسند از 17 نفر تجاوز نمى كرد و از زنان تنها یك زن بود كه سواد خواندن و نوشتن داشت .
مسلما در چنین محیطى اگر پیامبر(صلى اللّه علیه و آله و سلّم) نزد معلمى خواندن و نوشتن را آموخته بود كاملا معروف و مشهور مى شد.
در هر حال وجود این صفت در پیامبر(صلى اللّه علیه و آله و سلّم) تاكیدى در زمینه نبوت او بود تا هر گونه احتمالى جز ارتباط به خداوند و جهان ماوراء طبیعت در زمینه دعوت او منتفى گردد.
این در مورد دوران قبل از نبوت؛ و اما پس از بعثت نیز در هیچیك از تواریخ نقل نشده است كه او خواندن و نوشتن را از كسى فرا گرفته باشد، بنابراین به همان حال امى بودن تا پایان عمر باقى ماند.
ولى اشتباه بزرگى كه باید در اینجا از آن اجتناب كرد این است كه درس نخواندن غیر از بى سواد بودن است و كسانى كه كلمه "أمی" را به معنى بى سواد تفسیر مى كنند، گویا توجه به این تفاوت ندارند.
هیچ مانعى ندارد كه پیامبر(صلى اللّه علیه و آله و سلّم ) به تعلیم الهى، خواندن یا خواندن و نوشتن را بداند، بى آنكه نزد انسانى فرا گرفته باشد، زیرا چنین اطلاعى بدون تردید از كمالات انسانى است و مكمل مقام نبوت است .
شاهد این سخن آن است كه در روایاتى كه از امامان اهلبیت(علیهم السلام) نقل شده مى خوانیم: پیامبر(صلى اللّه علیه و آله و سلّم) مى توانست بخواند و یا هم توانائى خواندن داشت و هم توانائى نوشتن .
اما براى اینكه جائى براى كوچكترین تردید براى دعوت او نماند از این توانائى استفاده نمى كرد.
از مجموع آنچه بیان شد چنین نتیجه مى گیریم كه :
ـ پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلّم) به طور قطع، نزد كسى خواندن و نوشتن را فرا نگرفته بود، و به این ترتیب یكى از صفات او این است كه نزد استادى درس نخوانده است .
ـ هیچ گونه دلیل معتبرى در دست نداریم كه پیامبر(صلى اللّه علیه و آله و سلّم) قبل از نبوت یا بعد از آن عملا چیزى را خوانده یا نوشته باشد.
ـ این موضوع منافاتى با آن ندارد كه پیامبر(صلى اللّه علیه و آله و سلّم) به تعلیم پروردگار قادر بر خواندن یا نوشتن بوده باشد.
برای مطالعه بیشتر می توانید به كتب تفسیری ذیل آیه (اعراف/157)، به ویژه تفسیر نمونه ج 6، ص 400 مراجعه نمایید.

موسسه ذكر ـ قم.
باستانی.

مشاور : موسسه ذکر | پرسش : سه شنبه 31/5/1385 | پاسخ : جمعه 3/6/1385 | | ديپلم | 39 سال | معارف اسلامي | تعداد مشاهده: 25 بار

تگ ها :

UserName