• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
مطالب مرتبط
  • منجمين باستاني چگونه کسوف و خسوف را پيش بيني مي کردند؟ (1)
    منجمين باستاني چگونه کسوف و خسوف را...
    منجمين بابلي پديده هاي مختلف آسماني را به همراه زمان آن به دقت روي لوحه هاي گلي ثبت مي کردند. با رصدهاي پيگر و متداوم در طول قرن ها نظمهاي خاصي در زمان پديده هاي نجومي يافتند.
  • سایه و نیمسایه – کسوف و خسوف
    سایه و نیمسایه – کسوف و خسوف
    حتماً به یاد دارید که در روزهای گرم تابستان 78، برای دیدن پدیده خورشید گرفتگی (کسوف) در کشور چه غوغایی به پا شد....
  • یک جفت کسوف و خسوف در راه است!
    یک جفت کسوف و خسوف در راه است!
    مردادماه زماني مناسب براي مشاهده دو گرفت جزئي مردادماه امسال ايرانيان شاهد دو گرفتگي خواهند بود. يك كسوف و يك خسوف! هر دو گرفتگي به صورت جزئي و از تمام نقاط ايران قابل مشاهده خواهد بود.
عضویت در خبرنامه
  • تعداد بازديد :
  • 9757
  • دوشنبه 21/5/1387
  • تاريخ :

پيش بيني خسوف و کسوف در نجوم باستاني(2)

در مقاله ي قبلي خوانديم که چگونه منجمين بابلي با استفاده از دوره ي ساروس به پيش بيني خسوف ها و کسوف ها مي پرداختند. در اينجا با ارائه ي مثالي اين روش را بيشتر توضيح مي دهيم.

خسوف
مراحل يک خسوف با گذر زمان

مثال: ساروس قمري شماره ي 131

بعنوان مثال مي توان يکي از سري هاي ساروسي را مورد بررسي قرار داد. جدول زير، ماه گرفتگي هاي سري ساروسي 131 را را نشان مي دهد:

اين سري خسوفها، از سال 1427 ميلادي با يک خسوف جزئي در لبه ي جنوبي سايه ي زمين شروع مي شود. پس از هر دوره ي ساروس مسير مداري ماه کمي به سمت شمال به درون سايه ي زمين منتقل مي شود، تا اينکه در سال 1950 ميلادي، اولين خسوف کلي در اين سري روي مي دهد. بعد از اين خسوف به مدت 252 سال همچنان خسوف هاي کلي، يکي پس از ديگري هر 18 سال روي مي دهد. در اين ميان خسوف مرکزي که طولاني ترين خسوف کلي در اين سري خواهد بود در سال 2078 خواهد بود. اولين خسوف جزئي بعد از اين مجموعه، در سال 2220 روي خواهد داد، و آخرين خسوف جزئي در 2707 به وقوع خواهد پيوست. پس از اين خسوف، ديگر اين سري به پايان مي رسد. پس کل مدت زماني که اين سري قمري ساروسي، خسوف هاي متوالي داشت، 1280 سال بود.

به علت وجود يک کسر 3/1 در دوره ي ساروس، رؤيت پذيري هر گرفت براي رصدگري در يک منطقه ي جغرافيايي خاص متغيير است. مثلا در همين سري ساروسيِ شماره ي 131، اولين خسوف کامل که در 1950 روي مي دهد، براي ساکنين امريکاي شمالي قابل رؤيت نيست، چرا که اين خسوف در طول روز روي مي دهد. خسوف بعدي حدود 3/1 روز ديرتر روي مي دهد و در حالت عصر گاهي خواهد يود. ولي خسوف سوم ، بعد از 3/1 روز و در هنگام طلوع خورشيد و غروب ماه به وقوع مي پيوندد.

 

شماره      نوع  زمان                 تاريخ

 1427/05/10    23:35 L,N    131B  0.037 -0.950 -1.542                            

 1445/05/21    06:58 L,N    131   0.168 -0.816 -1.470                            

 1463/06/01    14:20 L,N    131   0.303 -0.677 -1.395                            

 1481/06/11    21:41 L,N    131   0.440 -0.537 -1.320                            

 1499/06/23    05:02 L,N    131   0.578 -0.397 -1.244                            

 1517/07/03    12:25 L,N    131   0.715 -0.258 -1.169                            

 1535/07/14    19:51 L,N    131   0.850 -0.122 -1.095                            

 1553/07/25    03:22 L,P    131   0.979  0.007 -1.025  18m00s                    

 1571/08/05    10:57 L,P    131   1.100  0.128 -0.959  78m00s                    

 1589/08/25    18:38 L,P    131   1.214  0.242 -0.897 104m00s                    

 1607/09/06    02:27 L,P    131   1.318  0.344 -0.840 122m00s                    

 1625/09/16    10:23 L,P    131   1.411  0.436 -0.790 136m00s                    

 1643/09/27    18:27 L,P    131   1.492  0.515 -0.747 146m00s                    

 1661/10/08    02:38 L,P    131   1.562  0.583 -0.709 154m00s                    

 1679/10/19    10:59 L,P    131   1.619  0.638 -0.678 158m00s                    

 1697/10/29    19:26 L,P    131   1.666  0.683 -0.653 164m00s                    

 1715/11/11    04:00 L,P    131   1.701  0.716 -0.635 166m00s                    

 1733/11/21    12:41 L,P    131   1.727  0.740 -0.621 168m00s                    

 1751/12/02    21:27 L,P    131   1.746  0.757 -0.611 170m00s                    

 1769/12/13    06:17 L,P    131   1.756  0.767 -0.606 170m00s                    

 1787/12/24    15:08 L,P    131   1.766  0.775 -0.601 170m00s                    

 1806/01/05    00:02 L,P    131   1.771  0.781 -0.598 172m00s                    

 1824/01/16    08:54 L,P    131   1.779  0.788 -0.594 172m00s                    

 1842/01/26    17:44 L,P    131   1.788  0.799 -0.588 172m00s                    

 1860/02/07    02:30 L,P    131   1.805  0.816 -0.579 174m00s                    

 1878/02/17    11:11 L,P    131   1.827  0.839 -0.567 176m00s                    

 1896/02/28    19:46 L,P    131   1.859  0.873 -0.549 178m00s                    

 1914/03/12    04:13 L,P    131   1.901  0.917 -0.525 182m00s                    

 1932/03/22    12:32 L,P    131   1.955  0.972 -0.496 186m00s                    

 1950/04/02    20:44 L,T    131   2.020  1.038 -0.460 190m00s 

 1968/04/13    04:47 L,T    131   2.097  1.117 -0.417 194m00s 

 1986/04/24    12:43 L,T    131   2.187  1.208 -0.368 200m00s 

 2004/05/04    20:30 L,T    131   2.288  1.309 -0.313 204m00s 

 2022/05/16    04:11 L,T/N- 131   2.397  1.419 -0.253 208m00s 

 2040/05/26    11:45 L,T/N- 131   2.519  1.540 -0.187 212m00s 

 2058/06/06    19:14 L,T/N- 131   2.646  1.667 -0.118 214m00s 

 2076/06/17    02:37 L,T    131M  2.780  1.800 -0.045 216m00s

 2094/06/28    09:59 L,T/S- 131   2.812  1.829  0.029 216m00s

 2112/07/09    17:16 L,T/S- 131   2.672  1.687  0.105 216m00s

 2130/07/21    00:34 L,T/S- 131   2.537  1.549  0.180 214m00s 

 2148/07/31    07:51 L,T/S- 131   2.401  1.409  0.255 212m00s 

 2166/08/11    15:11 L,T    131   2.271  1.275  0.327 206m00s 

 2184/08/21    22:32 L,T    131   2.144  1.143  0.397 202m00s 

 2202/09/03    05:59 L,T    131   2.029  1.022  0.462 196m00s 

 2220/09/13    13:29 L,P    131   1.921  0.908  0.523 188m00s                    

 2238/09/24    21:05 L,P    131   1.824  0.805  0.577 182m00s                    

 2256/10/05    04:48 L,P    131   1.737  0.712  0.626 174m00s                    

 2274/10/16    12:38 L,P    131   1.663  0.633  0.668 166m00s                    

 2292/10/26    20:34 L,P    131   1.601  0.564  0.704 160m00s                    

 2310/11/08    04:37 L,P    131   1.549  0.506  0.733 152m00s                    

 2328/11/18   12:47 L,P    131   1.509  0.460  0.757 148m00s                    

 2346/11/29   21:02 L,P    131   1.478  0.424  0.775 142m00s                    

 2364/12/10   05:21 L,P    131   1.455  0.395  0.789 138m00s                    

 2382/12/21   13:45 L,P    131   1.438  0.374  0.800 136m00s                    

 2400/12/31   22:10 L,P    131   1.425  0.357  0.808 134m00s                    

 2419/01/12   06:35 L,P    131   1.414  0.343  0.815 132m00s                    

 2437/01/22   14:58 L,P    131   1.400  0.326  0.823 128m00s                    

 2455/02/02   23:20 L,P    131   1.384  0.308  0.833 126m00s                    

 2473/02/13   07:36 L,P    131   1.360  0.283  0.846 122m00s                    

 2491/02/24  15:47 L,P    131   1.330  0.252  0.862 116m00s                    

 2509/03/07   23:49 L,P    131   1.289  0.210  0.885 106m00s                    

 2527/03/19   07:44 L,P    131   1.237  0.158  0.913  94m00s                    

 2545/03/29   15:30 L,P    131   1.172  0.094  0.949  72m00s                    

 2563/04/09   23:06 L,P    131   1.094  0.016  0.991  30m00s                    

 2581/04/20   06:32 L,N    131   1.003 -0.075  1.041                            

 2599/05/01   13:48 L,N    131   0.899 -0.178  1.097                            

 2617/05/12   20:55 L,N    131   0.784 -0.293  1.160                            

 2635/05/24    03:53 L,N    131   0.656 -0.421  1.230                            

 2653/06/03   10:43 L,N    131   0.519 -0.558  1.304                            

 2671/06/14   17:26 L,N    131   0.375 -0.703  1.383                            

 2689/06/25    00:03 L,N    131   0.224 -0.854  1.465                            

 2707/07/07    06:36 L,N    131E  0.070 -1.010  1.550                            

پيش بيني خسوف

يک منجم تنها با رصد يکي از اين خسوف ها مي تواند بقيه ي خسوفهاي سري را پيش بيني کند.

مثلا اگر خسوف تاريخ 25/07/1553 را رصد کند، مي داند که دقيقا 18 سال و 11 روز و 8 ساعت ديگر يعني در 05/08/1571اين خسوف دوباره تکرار خواهد شد، وهمچنين خسوف بعدي در 25/08/1589 و ...

پس با دانستن زمان تنها يکي از خسوف ها يا کسوفهاي مربوط به يک سري مي توان بقيه ي گرفتهاي آن را تعيين نمود. اين همان کاري بود که منجمين بابلي و بعدها يوناني براي پيش بيني خسوف و کسوف انجام مي دادند. البته منجمين يوناني و اسلامي روشهاي هندسي و دقيق تري داشتند که از اين روش عددي علمي تر بود.

ساروس 145
مسيرهاي سايه روي زمين، کسوفهاي کلي متوالي مربوط به سري 145 ساروسي

ليست سريهاي ساروسي

با توجه به ليست تمامي سريهاي ساروسي مي توان تمامي گرفتهاي تاريخ را پيش بيني کرد. ولي تنها بعضي از اين سريها در هر دوره ي زماني در حال فعاليت هستند. در نتيجه اگر تنها به ليست ساروسهاي فعال نگاهي بياندازيم، مي توانيم گرفتهاي عصر خود را در قرن بيستم و بيست و يکم پيش بيني کنيم.

جدول                      جدول2
ليست سريهاي قمري ساروسي فعال در قرن 20 و 21

منابع:

http://www.nasa.gov/

http://en.wikipedia.org

ترجمه و تأليف:

ا.م.گميني

UserName