• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • 1047
  • شنبه 1391/4/31
  • تاريخ :

سه سفره ضیافت

رمضان


سفره های رحمت در ماه رمضان بر همگان گسترده است و مزاحمان و شیاطین در غل و زنجیرند، ولی هر کس در کنار سفره ای می نشیند.

 

بلبل به باغ و جغد به ویرانه تاخته            هر کس بقدرِ همّت خود خانه ساخته

بوستانی بهشت گونه را در نظر بگیرید که پر از نعمت و باغ و راغ و چشمه سار و کوهسار و... باشد. ولی هر جانداری جایی قرار می گیرد و توشه ای بر می گیرد.

مائده میهمانی ـ در واقع ـ یکی است و این ماییم که هر کدام، بر گوشه ای می نشینیم و به قدر ظرفیتِ ظرفِ همّت خود، برداشت می کنیم. گر گدا کاهل بود تقصیر صاحبخانه چیست؟ انجام دادن مستحبات باعث افزایش و ترک مکروهات مانع کاهش ثواب است .

 

سفره اوّل: احکام

این سفره ویژه کسانی است که از نُه چیز (مبطلات) اجتناب می کنند: خوردن و آشامیدن؛ جماع، استمنا، دروغ بستن به خدا و پیامبر صلی الله علیه و آله و جانشینان او علیهم السلام؛ رساندن غبار غلیظ به حلق؛ فرو بردن تمام سر در آب؛ باقی ماندن بر جنابت و حیض و نفاس تا اذان صبح؛ اماله با مایعات؛ قی کردن در صورتی که از روی عمد باشد. 1

با رعایت این مسئله، تکلیف ساقط است و قضای روزه بر عهده نمی آید. از طرفی هر که نامش مسلمان است در این میدان هست، حتی امویان و خوارج نهروان.

در این مرحله کسانی قرار دارند که از پُل صحت و پلّه ثواب گذشته و به قلّه بندگی رسیده اند؛ قرآن را نسخه شفای قلب و عبادت را ورزشگاه روح می دانند؛ در یک کلمه، خطبه متقین نهج البلاغه، زیبنده اندام اینان است. آنها دریافته اند که نمازِ بی حضور، پیاز است «ویلٌ للمُصَلّین» و روزه نامقبول، گرسنگی دراز و با ناز

سفره دوم: آداب

برخی همّت می کنند و مستحباتِ ماه صیام را نیز به جا می آورند و از چیزهایی که برای روزه دار مکروه است دوری می کنند. اموری مثل: ریختن دارو در چشم، سرمه کشیدن (اگر بو یا مزه اش به حلق برسد) ، هر چه باعث ضعفِ بدن شود (مثل حمام رفتن و خون گرفتن) ، بوییدن گیاهان معطّر، استعمال شیاف،تر کردن پوشش، مسواک با چوب تر، برخی از مقدّمات آمیزش بویژه برای جوانان، و....

انجام دادن مستحبات باعث افزایش و ترک مکروهات مانع کاهش ثواب است.

آداب و مستحبات در کتابهایی چون مفاتیح الجنان، اقبال سید بن طاووس، حلیة المتقین، گنجینه آداب اسلامی، نوشته استاد محمد رضا آشتیانی، اخلاق از محمود اکبری و... آمده است و اینک تبرکا روایاتی را نقل می کنیم:

ابو بصیر گوید: از امام صادق علیه السلام از سفر ماه مبارک رمضان پرسیدم، فرمودند: «نه، مگر در مواردی که به آگاهیت می رسانم: سفر مکه، جهاد در راه خدا یا مالی که می ترسی نابود گردد، یا برای بدرقه برادر دینی.» 2

امام علی علیه السلام فرمودند: «لا یدخُلُ الصّائِمُ الْحَمّامَ، وَ لا یحْتَجِمُ؛ 3 روزه دار وارد حمام نشود و حجامت نکند

شخصی به محضر امیرمۆمنان علیه السلام رسید و پرسید: وقتی روزه ام، می توانم همسرم را ببوسم؟

حضرت فرمودند: «عِفَّ صَوْمَک؛ فَإنَّ بَدْءَ الْقِتالِ اللِّطامُ؛ 4 روزه ات را نگه دار؛ زیرا آغاز درگیری و جنگ با یک سیلی است

این تعبیر کنایه ای است، نظیر شعر سعدی:

سرِ چشمه، شاید گرفتن به بیل      چو پُر شد نشاید گذشتن به پیل

رسول خدا صلی الله علیه و آله به جابر بن عبدالله فرمودند: «ای جابر! اینک ماه رمضان است، هر که روزش را روزه بدارد و پاسی از شبش را شب زنده داری کند و عفّت شکم و شهوت و زبانش را نگهدارد، از گناهانش بدر آید، آن سان که از ماه رمضان بیرون می شود. جابر گفت: یا رسول الله، چه حدیث جالبی! آن گاه پیامبر فرمود: ای جابر! چقدر رعایت این شرائط دشوار است.

سفره سوم: پذیرش روزه و پرهیز از گناه

در این مرحله کسانی قرار دارند که از پُل صحت و پلّه ثواب گذشته و به قلّه بندگی رسیده اند؛ قرآن را نسخه شفای قلب و عبادت را ورزشگاه روح می دانند؛ در یک کلمه، خطبه متقین نهج البلاغه، زیبنده اندام اینان است.

آنها دریافته اند که نمازِ بی حضور، پیاز است «ویلٌ للمُصَلّین» و روزه نامقبول، گرسنگی دراز و با ناز.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند: «مَن صامَ شهرَ رَمَضانَ إیمانا و احْتِسابا، وَ کفَّ سَمْعَهُ وَ بَصَرَهُ وَ لِسانَهُ عَنِ النّاسِ، قَبِلَ اللّه صَوْمَهُ و غَفَرَ لَهُ ما تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ و ما تَأخَّرَ، و أعطاهُ ثَوابَ الصّابِرینَ؛ 5 هر که از روی ایمان و تحمّل سختی برای رضای خدا روزه بدارد و چشم و گوش و زبان خویش را از [آزار]مردم نگهدارد، خدا روزه اش را قبول کند و گناه قدیم و جدیدش را ببخشاید و ثواب صابرانش عطانماید

امام علی علیه السلام فرمودند: «الصّیامُ اجْتِنابُ المَحارِمِ؛ کما یمْتَنِعُ الرَّجُلُ مِنَ الطَّعامِ و الشَّرابِ؛ روزه دوری از گناهان است؛ همان گونه که انسان از خوراک و نوشیدنی خودداری می کند.» 6

حضرت امام باقر علیه السلام می فرماید: رسول خدا صلی الله علیه و آله به جابر بن عبدالله فرمودند: «ای جابر! اینک ماه رمضان است، هر که روزش را روزه بدارد و پاسی از شبش را شب زنده داری کند و عفّت شکم و شهوت و زبانش را نگهدارد، از گناهانش بدر آید، آن سان که از ماه رمضان بیرون می شود.

جابر گفت: یا رسول الله، چه حدیث جالبی! آن گاه پیامبر فرمود: ای جابر! چقدر رعایت این شرائط دشوار است. 7

 

انحراف سیاسی و روزه

امام صادق علیه السلام می فرماید: «لا صِیامَ لِمَنْ عَصی الاْءمامَ؛ کسی که امام و رهبر را نافرمانی کند، روزه ندارد.» 8

 

پی نوشت ها :

1) در همین نه چیز نیز تفاوت فتوا، فراوان است. ر ـ ک: توضیح المسائل مراجع، ج 1، ص 925، مسئله 1572.

2) شهرالله فِی الکتاب و السّنّة، محمد الرّیشهری، ص 168، ح 374.

از این پس همین اثر، مأخذ اصلی است و شماره ها، اشاره به أحادیث همین کتاب است و پس از شماره حدیث، به برخی از منابع این کتاب نیز ارجاع داده می شود.

3) همان، ح 350؛ بحار، ج 89، ص 355 و ج 96، ص 278.

4) ح 356؛ تهذیب، ج 4، ص 272، ح 822.

5) المقنعة، ص 305.

6) ح 267؛ بحار، ج 96، ص 294، ح 21.

7) ح 268؛ الکافی، ج 4، ص 78، ح 2؛ تهذیب، ج 4، ص 195، ح 560.

8) ح 272؛ بحار، ج 96، ص 295، ح 25.

بخش اخلاق و عرفان اسلامی تبیان


منبع: ماهنامه اطلاع رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان شماره59.

اگر در خصوص این موضوع سوالی داشتید، به مشاوره تبیان مراجعه نمایید .
برکات ماه مبارک رمضان

برکات ماه مبارک رمضان

قرآن می فرماید: هر کس نور خدا در زندگی اش کم رنگ شود؛ شیطان ایمانش را سرقت می کند و شیطان همراهش می شود. لذا تا هنگامی که نور خدا قوی است، او نمی تواند بیاید. در ماه رمضان نور خدا قوی است. در همۀ خانه ها قرآن تلاوت می شود و زبان ها مشغول ذکر خداست. طبیعتا
گرسنگی جسم و سیرابی روح در ماه رمضان

گرسنگی جسم و سیرابی روح در ماه...

خودسازی با تعبیرهای فراوان در قرآن و احادیث اهل بیت علیهم السلام آمده است، و واژه‌های گوناگون تزكیه، تقوا، جهاد با نفس، مصونیت از شُحّ، جهاد اكبر، محاسبه نفس، تخلّق به اخلاق الهی، اكتساب مكارم اخلاق، رعایت عدل و احسان، و عبادت، هر كدام حاكی از نوعی خودساز
مهمانی دادنی که ما را بهشتی می کند

مهمانی دادنی که ما را بهشتی می کند

مهمانی دادن در روزگار کنونی کم‌رنگ‌تر از گذشته شده است. چرا که تجملات بیهوده و دوری از سادگی و چشم و هم‌چشمی‌های بی‌مورد در کنار فشارهای اقتصادی انگیزه مهمانی دادن و مهمانی رفتن را از افراد گرفته است. بسیاری از افراد فلسفه مهمانی دادن را فراموش کرده‌اند.
UserName