• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • 2381
  • يکشنبه 1386/5/7
  • تاريخ :

سایبر دیپلماسی رسانه ها

رسانه

موازنه جدید، محصولی فضایی مملو از پیشامدها و موقعیت های نوین حاصل از گسترش روزافزون رسانه ها در عرصه سیاست خارجی و روابط بین الملل است.

در فضای نوین رسانه ای ، شاید بیشترین تعامل دیپلماتیک را دیپلمات های مجهز به فناوری های نوین ارتباطات و اطلاعات با مخاطبان جهانی داشته باشند. چرا که در غیر این صورت رسانه ها پیش از آنها گستره دیپلماسی و سیاست خارجی را به تحریر کانال های رادیویی - تلویزیونی ، روزنامه ها، سایتها و سایر رسانه ها می کشانند. کمتر دولتی را می توان یافت که بتواند با سرعت شگفت انگیز رسانه های جهانی ، بویژه رسانه های تصویری در سیاست خارجی ، حرکت کند.

 

رسانه ها بازیگران غیردولتی سیاستگذاری خارجی امروز کشورها هستند که فعالیت آنها را نه می توان کنترل کرد و نه می توان نادیده گرفت. آنها در گفتمان سنتی سیاست خارجی ، تغییر و تحولات بیشماری ایجاد کرده اند و دولتها را به تحول در تصمیم گیری و اجرای سیاست خارجی وادار کرده اند. درست به این دلیل که گفتمان سازی ، تصویرسازی و اقناع دیگران ، در تعاملات دیپلماتیک و سیاست خارجی جایگاهی نوین یافته اند، نقش رسانه ها در پردازش و اقناع دیگران بسیار کلیدی تر از گذشته شده است.

گستره نفوذ و تاثیرگذاری رسانه ها به عنوان بازیگران قدرتمند غیردولتی در عرصه دیپلماسی و سیاست خارجی ، بر دولتهای ملی فشار وارد می آورد و آنها را وادار می سازد تا با شتاب و خیلی فوری ، به تجدیدنظر و ایجاد تحول در ساختارهای مدل دیپلماسی و سیاست خارجی خود بپردازند و دیپلماسی نوینی را به عنوان کانون مرکزی تلاشهای دیپلماتیک خود، ایجاد، رشد و توسعه دهند:

دیپلماسی سایبر واژه ای بحث برانگیز است و افزوده شدن کارکردها و کاربردهای رسانه ها در سیاست خارجی و روابط بین المللی ، بر دشواری های درک این واژه می افزاید. فناوری های نوین ارتباطات و رشد سریع و کاربردی آنها، به پدید آمدن مفهومی نوین به نام «دیپلماسی رسانه ای» انجامیده است.

در دیپلماسی نوین «افکار عمومی» جایگاه مهمی دارد، کشمکش ها از طریق جریان دیجیتالی اطلاعات دنبال می شود و در این جریان ، رویارویی اصلی میان ملتهای کوچک و ساختارهای جهانی است.

به بیان کلی ، امروزه دیپلماسی هنر و مهارت پیشبرد و ارتقای منافع ملی از طریق مبادلات پایدار اطلاعات و ایجاد ارتباطات پایدار بین ملتها و افراد است. در این فضا، تعامل و اطلاعات به عنوان دو عامل اصلی دیپلماسی ، با بهره گیری از رسانه ها می توانند ارتقای جدی پیدا کنند. از سوی دیگر، برخلاف گذشته که شبکه رسمی ارتباطات بین المللی هر دولت را شمار سفارتخانه ها و دیپلمات های آن دولت تشکیل می داد، حکم یک سفیر پرقدرت نامریی را دارد. این سفیر که همه راههای صعب العبور را در ثانیه ها می پیماید، موریانه وار علائق و منافع رقیب را تخریب می کند و این امر به معنای افزایش قدرت دولت فرستنده پیام است.

امروز این سفیر کوچک آمده است تا مفاهیم بزرگ و درعین حال گنگ روابط بین الملل را روشن سازد. ارزیابی توان ، وزن و اراده نظامها همواره مقولات پیچیده برای دیپلمات ها به شمار می رفته است ، اما حالا ارتباطات دارد این توان و اراده را بسیار آسان اندازه می گیرد. به نظر می رسد ما وارد مرحله ای شده ایم که دوره انطباق وضعیت فراملی ارتباطات بر روابط بین المللی است.

 

دیپلماسی سایبر واژه ای بحث برانگیز است و افزوده شدن کارکردها و کاربردهای رسانه ها در سیاست خارجی و روابط بین المللی ، بر دشواری های درک این واژه می افزاید. فناوری های نوین ارتباطات و رشد سریع و کاربردی آنها، به پدید آمدن مفهومی نوین به نام «دیپلماسی رسانه ای» انجامیده است.

 

 

مرحله ظهور دیپلماسی نوین ،دیپلماسی قدیم و جدید

هارولد نیکلسون ، دیپلمات وزارت خارجه انگلیس با مهارت مقایسه ای تطبیقی از دیپلماسی قدیم و نوین ارائه می کند که می تواند بیانگر تغییرات امروزی دیپلماسی باشد. طبق نظرات نیکلسون ، مشخصات دیپلماسی قدیم عبارت بود از پنهانکاری ، غیر دموکراتیک ، روابط دوجانبه ، عملگرا و وضعیتی که توسط عده کمی از دولتهای بزرگ اجرا و هدایت می شد. اما دیپلماسی نوین درست عکس آن با مشخصاتی چون آشکار بودن ، دموکراتیک ، چندجانبه ، اصولگرا و با مشارکت دولتهای بسیاری (اعم از دول کوچک) انجام می گیرد.

دیپلماسی نوین اشاره به مردم دارد نه دولتها. تاکتیک های دیپلماسی نوین احترام بیشتر به مردم است تا دولتها.

 

رسانه های نوین نهادهای خصوصی دیپلماتیک

باید بپذیریم که رسانه ها نحوه هدایت سیاست خارجی را تغییر داده اند و اکنون قدرت جهانی یک کشور در توان و استعداد دیپلماسی رسانه ای آن در ایجاد هویت ملی و ارائه تصویر مکمل بین المللی آن نهفته است.

دیپلماسی دیگر، پدیده اتاقهای دربسته نیست ، پدیده ای آشکار است ، پدیده ای رسانه ای که هر چه پویاتر باشد، سیاست خارجی را پویاتر خواهد ساخت و این که زندگی در جهان امروز، بدون درک عمیق از نقش مهم وسایل مدرن ارتباطی ناممکن خواهد بود.

در دیپلماسی نوین «افکار عمومی» جایگاه مهمی دارد، کشمکش ها از طریق جریان دیجیتالی اطلاعات دنبال می شود و در این جریان رویارویی اصلی میان ملتهای کوچک و ساختارهای جهانی است.

 

رسانه ها در همکاری های فراملی و غیرحکومتی ، نقشهای مهمی را عهده دارند و به اجرا می گذارند. بسیاری از رسانه های جهانی قدرت نرم خود را دارا خواهند بود تا از طریق آن شهروندان را برای ایجاد ائتلاف هایی که محدودیت های ملی را شامل نمی شود، جذب کنند. هم اکنون با توجه به رشد ابزارهای مدرن ارتباطی ، ماموریت وزارت خارجه و وزارت دفاع عمدتا بر دوش لشکر رسانه ها قرار داده شده است.

راس پرو، نامزد ریاست جمهوری امریکا در سال 1992 می گوید: «سفارتخانه ها یادگار ایام کشتی های بادبانی هستند. در آن زمان که از ارتباطات جهانی خبری نبود، سفیر هر کشور به نمایندگی از کشور خود سخن می گفت. ولی اکنون ، با توجه به ارتباطات آنی در تمام نقاط جهان ، سفیر نقشی عمدتا اجتماعی به عهده دارد. در واقع سران و وزیران کشورها به طور علنی یا محرمانه ، به طور مستقیم با همتای خویش مذاکره می کنند. مذاکرات آنان عمدتا از طریق دیدارها و ملاقات های رسمی و غیررسمی و نیز از طریق ارتباطات گروهی و بین فردی انجام می گیرد».

 

به این ترتیب نقش سیاست های آشکار مهمتر از سیاست های پنهان شده است. به سخن دیگر، دیپلماسی امروز صرفا در اتاق های دربسته شکل نمی گیرد، بخش بزرگتری از آن هم پشت پنجره و در سطح آشکار عمومی نقش می بندد، در برابر چشم دیگران و به کمک فناوری های نوین ارتباطی و رسانه ها.در واقع این موضوع خود مهمترین چالش دستگاه های دیپلماسی و سیاست خارجی کشورها در جامعه شبکه ای امروز است که گسترش اطلاعات از طریق فناوری های نوین ارتباطات و رسانه های نوین ، روابط بین دولتها در عرصه منطقه ای ، بین المللی و جهانی را که پیشتر توسط دیپلمات ها انجام می گرفت به روابطی چندجانبه تبدیل کرده است که در آن بیشترین تلاش دستگاه دیپلماسی و سیاست خارجی به برقراری روابط با ملتها، آن هم از طریق رسانه ها و در فضای مجازی حاصل از به کارگیری آنهاست. به طوری که کارکنان رسانه ها و بازیگران غیردولتی بانفوذ به افشاگری می پردازند و با انگیزه جلب افکار عمومی در مسائل دخالت می کنند.

 

 این روندها موجب شده است گفتگو و مذاکره با مقامات برای سفیران بسیار دشوار شود. زیرا آنان باید با بازیگران زیاد و در عین حال گوناگونی درگیر شوند و اطلاعات فراوانی کسب نمایند، آن هم در شرایطی که شاهد تبدیل بازیگران بسیار به بازیگرانی محدودتر اما هشیارتر، مانند سازمان های غیردولتی از جمله خود رسانه ها هستیم که با برخورداری از توانایی اتخاذ روشهای سازمان یافته و جمعی ، نظم دیپلمات ها را در تمام جهان دستخوش تحول کرده اند.

این است که با زاویه دید گذشته نمی توان به دنیای دیپلماتیک امروز نگریست ؛ به دنیایی که دیپلماسی آن با یک کلیک ، ظرف چند ثانیه با سرعت وارد اتاق ما می شود. شاید فردا همه به تصویرهای دیپلماتیک رسانه های جهان بسنده کنند. مگر در حال حاضر دیپلمات های جهان را از ویترین رسانه های جهانی تماشا نمی کنند؟

 

دکتر رها خرازی آذر

منبع: جام جم

UserName