• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • 1629
  • شنبه 1386/4/30
  • تاريخ :

قطار كله تخم مرغى ها

اتاق فکر

 

با گسترش دانش و تخصصى شدن عرصه هاى علمى نیاز به نو آورى فكرى روز به روز بیشتر احساس و نیاز به افرادى كه بتوانند افكار جدیدى به مجموعه مدیران و تصمیم گیران كشورها ارائه كنند بیشتر نمایان مى شود. این افراد كسانى هستند كه در اتاق هاى فكر ایده هاى جدید تولید مى كنند تا جامعه راهى تازه در عرصه هاى مختلف حیات خود بپیماید. در این مقاله تلاش شده ضمن آشنایى با  اتاق هاى فكرى به كاركردهاى اجتماعى آن پرداخته شود.

 

تعریف كانون تفكر

كانون هاى تفكر در ساده ترین تعریف عبارتند از مؤسسات سیاست پژوهى مستقل. به عبارت دیگر گروه یا مؤسسه اى كه براى انجام پروژه هاى قوى و حل مسائل مختلف، بخصوص مسائل حوزه هاى فناورى و استراتژى سیاسى تأسیس شده است. مطابق تعریف فرهنگ انگلیسى آكسفورد، كانون تفكر مؤسسه اى تحقیقاتى یا سازمانى است كه به ارائه مشاوره و ایده در زمینه مسائل سیاسى، اجتماعى و اقتصادى مى پردازد. كارخانه هاى فكر، كارخانه هاى مغز، كارخانه هاى ایده، كارخانه هاى تمیز، جعبه هاى مغز، شركت هاى تولید ایده، تاجران ایده، بانك هاى مغز، بدنه هاى دانش، قطار كله تخم مرغى ها (اشاره به اهل فكر) و امثال آن، تعبیرهایى است كه صاحب نظران مختلف درباره كانون هاى تفكر به كار مى برند.

مدیران و سیاستگذاران عمدتاً با گستردگى، تنوع و تخصصى بودن اطلاعات و كمبود وقت روبرو هستند. كانون هاى تفكر این مشكل سیستم هاى مدیریتى و سیاستگذارى را برطرف مى كنند. در ضمن، این مراكز از طریق خلق ایده هاى نو، پرورش و ارائه آنها به دولتمردان، آنان را در بهره بردارى از فرصت هاى جدید و ایجاد منافع بیشتر براى جامعه یارى مى دهند. امروزه كانون هاى تفكر فقط پاسخگوى مسائل مدیران دولتى نیستند؛ بلكه به طیف وسیعى از مسائل مختلف جامعه مى پردازند.

 

ماهیت اتاق فكر

فكر پیوسته مى روید و مى میرد. اتاق فكر نیز همواره ماهیتى این نه - آنى مى یابد. بنابراین اتاق فكر، منطق فكر شفاهى و باشگاه فكرسازى است و به كلى با اتاق بحران مدیریت و اعمال استراتژى براى تحول و تكامل وضعیت موجود متفاوت است. از آنجا كه آفرینندگى یكى از روش هاى حل مسأله در حوزه مدیریت است این چنین عنوان مى شود كه واكنش مطلوب یك سازمان به تحولات پیرامونش، خلاقیت و آفرینندگى است. اتاق فكر نیز یكى از ابزارهاى آفرینندگى براى حل مسأله و توسعه خلاقیت در هر سازمانى است. مكانى براى اندیشیدن به یك مسأله یا موضوع بدون حضور عواملى كه مانع آزاداندیشى و یا محدودیت مى شوند. این اتاق مكانیسمى براى تصمیم سازى فكرى جهت تصمیم گیرى عملى در حوزه انسانى است.

این اتاق بازوى مطالعات فكرى و مشاوره مطالعاتى طراحان و مدیران ارشد حكومتى، آموزشى، پژوهشى و فرهنگى خواهد بود به طورى كه در برنامه نویسى و برنامه سازى مفهومى و فكرى نقش بایسته ایفا خواهد كرد و امكان نقدگرایى و پرسش آفرینى جریان مى یابد. اتاق فكر، استراتژى سیستمى براى فكر كردن است و در عین حال سیستمى بودن این اتاق، طراحى براى یكسانى و همسانى نیست و در قلمرو متفاوتى امكان ظهور مى یابد. اتاق فكر هم پیوندى به گذشته دارد و هم نگاهى به آینده دوخته است.

در اتاق فكر روش هاى گوناگونى براى توسعه خلاقیت وجود دارد كه معروف ترین آن «توفان مغزى» است.

در سازمان ها با توجه به اهمیتى كه موضوع خلاقیت دارد، اتاق فكر در طراحى ساختار سازمانى لحاظ مى شود. در واقع یكى از بخش هاى اصلى در هر سازمان «اتاق فكر» است. از این نظر باید توجه داشت كه اتاق فكر یك بخش اصلى در چنین سازمان هایى است و نمى توان به عنوان یك بخش مكمل و یا فرعى درباره آن صحبت كرد. شاید یكى از تعاریفى كه بتواند توجیه كننده بحث باشد، این مسأله است كه اگر مدیران در گذشته صرفاً با تكیه بر دانش خود و حلقه محدود مشاوران به اداره امور عمومى سازمان همت مى گماردند، اینك با بهره گیرى از چنین سازه اى مى توانند به اداره عمومى امور بپردازند به صورتى كه در تصمیم گیرى خود با بهره گیرى از تفكر جمعى، ضمن شناسایى فرصت ها، تهدیدها و نقاط قوت و ضعف، خطاپذیرى عملكرد خود را به حداقل كاهش دهند. اهتمام تعهد و توجه ویژه اهل تفكر و سیاست به این كانون ها و همچنین بازبینى علمى مستمر و منظم آنها براى مصون ماندن از آسیب هاى احتمالى مسأله اى ضرورى است.

به هر حال، اتاق فكر ۲ نقش كلیدى در برنامه سازى ایفا مى كند: یكى فكرسازى براى مفهوم آفرینى و دیگر گشودن گره هاى فكرى اى كه در فرایند عمل رخ مى دهد. این اتاق راهى براى كارشناسى كردن منطق عملى پژوهش، آموزش، رسانه و حكومت است تا هر كارى پشتوانه تفكر داشته باشد به طورى كه چنانچه در مقطعى سستى پیشه كرد، امكان نقدپذیرى و پرسش در آن وجود داشته باشد.

ضرورت اتاق فكر در ۳ پایه معنى مى یابد:

پایگاه فكرسازى، بازسازى و اصلاح فكرها و بانك اطلاعات و دریافت فكرها.

این مركز با نشست كارشناسى، از نخبگان فكرى در فرهنگ، آموزش، پژوهش، سیاست، حكومت و رسانه، اطلاعات فكرى را با اصل تعامل فكرى دریافت مى كند و در بانك اطلاعات فكر ذخیره مى نماید. این بانك به اتاق فكر امكان مى دهد كه به صورت باز، با جهان واقع مواجه شود و از خزانه فكر، مبادرت به فكرسازى كند، به نحوى كه بتواند در بلندمدت كارگاه فكرسازى دایر كند و علاقه مندان به آموزش فكرورزى را تعلیم دهد.

این اتاق دعوتى به فكرورزى است كه هر چیز باید ماهیت سیستمى داشته باشد. این نهاد با گفت وگو از نخبگان داخلى و خارجى و تعامل فكرى، براى سیستم افكار ذخیره مى كند تا سیستم از آن بهره مند شود. به ویژه سازمان پژوهشى، آموزشى و رسانه اى به چنین نهادى بیش از هر چیز دیگر نیازمند است تا با دریافت فكرها به توانایى خود در مفاهمه فكرى كمك كنند.

ساختار اتاق فكر

اتاق فكر در ساده ترین حالت از سه بخش تشكیل مى شود. بخش اول گروه پشتیبانى، بخش دوم گروه كارشناسان و بخش سوم هیأت امناى اتاق. گروه پشتیبانى وظیفه ایجاد و اداره زیرساخت هاى فیزیكى، اطلاعاتى، خدماتى، حقوقى و مالى را عهده دار است. گروه كارشناسان بدنه فكرى اتاق فكر را تشكیل مى دهند. این كارشناسان وظیفه مطالعه، گردآورى، تحلیل و بررسى اطلاعات و نظرات مختلف و در نهایت تولید خروجى هاى اتاق فكر را عهده دار هستند. این افراد اندیشمندانى فراتر از حوزه هاى فنى و مهندسى هستند كه قدرت تحلیلگرى، سیاست سازى و تصمیم سازى دارند. هیأت امناى اتاق فكر شبكه گسترده اى از مدیران، سیاستگذاران، صاحبنظران و كارشناسان حوزه هاى مختلف هستند و در عمل به عنوان یكى از منابع اطلاعاتى بدنه فكرى عمل مى كنند.

انواع اتاق هاى فكر و جایگاه آنها

اتاق هاى فكر را از جنبه هاى مختلفى مى توان تقسیم بندى كرد. از نظر مأموریتى و شرح خدمات و فعالیت ها، مى توان این كانون ها را به كانون هاى تفكر سیاسى، اقتصادى، اجتماعى، امنیتى ـ نظامى، صنعتى ـ تكنولوژیك و آینده پژوهى تقسیم بندى كرد. در این تقسیم بندى، بعضى از اتاق هاى فكر فقط بر یك یا چند حوزه كاملاً مرتبط متمركز هستند و به صورت تخصصى عمل مى كنند؛ در حالى كه بعضى دیگر در حوزه هاى مختلف و بعضاً بسیار متفاوت مشغول به فعالیت هستند.

وظایف كانون هاى تفكر

كانون تفكر اطلاعات تحقیقاتى بى طرفانه و مناسبى را در اختیار سیاستگذاران و مدیران قرار مى دهد. بررسى برنامه ها و سیاست هاى مختلف، شناخت تهدیدها، فرصت ها، قوت ها و ضعف ها، انجام مطالعات تطبیقى و بررسى تجربه سایر كشورها و الگوبردارى از آنها و در نهایت، بومى سازى این الگوها و ارائه راه حل هاى مناسب از مهم ترین وظایف اتاق هاى فكر است.

اتاق فكر اطلاعات تحقیقاتى را جمع آورى و آنها را به صورت بانك هایى دسته بندى مى كند. در این زمینه، تبادل اطلاعات با تمامى مراكز تحقیقاتى در داخل و خارج كشور اهمیت فراوان دارد. نتایج حاصل از این تحلیل ها باید از طرق مختلف به اطلاع عموم مردم جامعه و دانشمندان و صاحبنظران آن حوزه برسد. نقش چنین كانون هایى از آن نظر اهمیت دارد كه مى توانند شرایطى فراهم آورد كه سیاستگذاران و مدیران تحت تأثیر متفكران، اندیشمندان و متخصصان باشند و نه این كه متفكران تحت تأثیر مدیران قرار داشته باشند.

در بیش از ۷۷ كشور دنیا كانون هاى تفكر وجود دارند كه ثبت هم شده اند. بیشترین موارد در آمریكا گزارش شده كه از ۷۶ تا ۲۵۰ كانون تفكر ذكر شده كه البته این اختلاف آمار، به تعریف و همپوشانى آن ها با مراكز تحقیقاتى برمى گردد.

 

منبع: ایران

ترس از ایران به جان ترکیه افتاد

ترس از ایران به جان ترکیه افتاد

ترس از ایران به جان ترکیه افتاد
اندیشه سیاسی استاد مطهری

اندیشه سیاسی استاد مطهری

اندیشه سیاسی استاد مطهری
انتقاد علی لاریجانی از لغو سخنرانی مطهری

انتقاد علی لاریجانی از لغو سخنرانی...

انتقاد علی لاریجانی از لغو سخنرانی مطهری
راهبرد سیاست خارجی ایران از منظر حسام الدین آشنا

راهبرد سیاست خارجی ایران از منظر حسام...

راهبرد سیاست خارجی ایران از منظر حسام الدین آشنا
UserName
عضویت در خبرنامه