• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • 1343
  • يکشنبه 1386/4/10
  • تاريخ :

چگونه خط فارسی را دریابیم؟

چگونه خط فارسی را دریابیم؟

چندی پیش جمعی از استادان زبان و ادبیات فارسی در بیانیه‌ی هشداردهنده‌ای، از وضع خط فارسی در فضای کامپیوتر و ارتباطات سیار، ابراز نگرانی، و بر ضرورت صیانت از این خط تأكید كردند.

و این بیانیه‌ی نگران‌كننده

امضاكنندگان در این بیانیه، با یاد كردن از اصل پانزدهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، كه بر اهمیت خط فارسی به‌عنوان «خط رسمی و مشترك مردم ایران» تأكید ورزیده، متذكر شده بودند: در سال‌های اخیر تحولات گسترده و شتابان در عرصه‌ی فن‌آوری - بویژه در رایانه (كامپیوتر) و ارتباطات سیار - باعث شده كه متخصصان ما نتوانند در زمینه‌ی تطابق بخشیدن خط فارسی با فن‌آوری‌های نوین، چنان كه باید و شاید، چاره‌اندیشی كنند و همچون جوامع دیگر در این زمینه تدبیری بایسته و جامع بیندیشند.

این افراد كه در میان آن‌ها نام‌هایی همچون: محمدرضا شفیعی كدكنی، مظاهر مصفا،

 علی شیخ‌الاسلامی، اسماعیل حاكمی، جلیل تجلیل و علی‌محمد حق‌شناس به‌چشم می‌خورد، همچنین تأكید كرده بودند: بایسته است دست‌اندركاران وزارت ارتباطات و فن‌آوری اطلاعات، این موضوع را كاملا جدی و اساسی تلقی كنند و شایسته است كه مسؤولان فرهنگستان زبان فارسی و شورای انقلاب فرهنگی و اصحاب رسانه‌های گروهی و همه‌ی اهل فرهنگ در این زمینه از هیچ كوشش و رهنمودی مضایقه نفرمایند. همچنین در زمینه‌ی صیانت از اصل پانزدهم قانون اساسی، وظایف و مسؤولیت‌هایی متوجه مجلس شورای اسلامی است كه نمایندگان محترم، خود بدان واقف‌اند و نیازی به یاد‌آوری آن نیست.

دیگران هم

پیرو این موضوع هشت نماینده‌ی مجلس در تذكری به وزیر ارتباطات و فن‌آوری اطلاعات، ضرورت صیانت از خط فارسی در فضای رایانه و ارتباطات سیار را خاطرنشان كردند.

به‌تازگی نیز منصور واعظی - دبیر شورای فرهنگ عمومی - متذكر شد: طرح صیانت از خط و زبان فارسی، ترویج آن و كنترل خط و زبان بیگانه را در برنامه‌های‌مان داریم، كه كمیته‌ی هویت ملی قرار است، شاخص‌های هویت ملی را در این‌باره تصویب كند.

او همچنین افزود: اس.ام.اس (پیام كوتاه) را باید با زبان فارسی بنویسیم. نوشته‌ی چراغ سر چهارراه‌ها هم باید فارسی باشد.

ضایعه‌ای بزرگ‌تر از آن‌چه بر سر ترك‌ها آمد

مرتضی كاخی در این زمینه تأكید كرد: اگر برای مسأله‌ی ورود الفبای لاتین در خط فارسی راه حلی پیدا نكنیم، راهی برای تعویض الفبای فارسی با الفبای لاتین و ایجاد ضایعه در خط فارسی باز كرده‌ایم.

این پژوهشگر و ویراستار با اشاره به ضایعه‌ای كه در زمان آتاتورك در تركیه پدید آمد، یادآور شد: در زمان آتاتورك، تلاش برای رسیدن به تمدن غربی و به‌كارگیری الفبای لاتین، به فراموشی تمدن تركیه منجر شد. در هر حال‌ یكی از وسایل ارتباطی در جهان امروز، اینترنت است؛ اما اگر راهی برای مقابله با رواج الفبای لاتین به‌جای الفبای فارسی نیابیم، ضایعه‌ای بسیار بزرگ‌تر از آن‌چه ‌كه بر سر زبان ترك‌ها آمد، یعنی از بین رفتن تمدن مكتوب آن‌ها، بر سر الفبای فارسی خواهد آمد.

كاخی درباره‌ی راه حل‌های جلوگیر‌ی از جای‌گزینی الفبای لاتین به‌جای الفبای فارسی هم گفت: باید ببینیم كشورهایی مانند روسیه یا چین، كه الفبای آن‌ها لاتین نیست، چه راه حل‌هایی برای حفظ الفبای خود به‌كار گرفته‌اند، تا ما هم همان راه حل‌ها را به‌كار گیریم.

كاخی همچنین در بخشی از صحبت‌هایش درباره‌ی ورورد واژه‌های بیگانه به زبان فارسی گفت: ناكارآمدی بخش ایجاد واژه‌ی معادل برای كلمات بیگانه، كه به‌صورت سیل به زبان فارسی وارد می‌شوند، دلیلی بر این نیست كه زبان، قابلیت این كار، یعنی واژه‌سازی و ایجاد جای‌گزین برای واژه‌های بیگانه را ندارد.

فراموش شدن خط و املای فارسی

احمد تمیم‌داری هم این نظر را داشت كه استفاده از الفبای لاتین در پیام‌های كوتاه و فضای رایانه به‌مرور زمان، فراموش شدن خط و املای فارسی را در پی خواهد داشت.

این استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه درباره‌ی راهكارهای جلوگیری از استفاده از الفبای لاتین به‌جای الفبای فارسی، نیز گفت: شركت مخابرات باید اعلام كند، اگر پیام‌های كوتاه به الفبای لاتین نوشته شوند، ارسال نخوهند شد.

او با اشاره به نقش رسانه‌ها در حفظ زبان فارسی، متذكر شد: رسانه‌ها باید در نگارش متون، از به‌كار بردن واژه‌های بیگانه، كه برای آن‌ها جایگزین‌های فارسی داریم، پرهیز كنند.

زبان همواره پابرجا و اختلال جوانان

در عین حال فریدون جنیدی معتقد است، زبان فارسی ضربه‌پذیر نیست؛ اما جوانانی كه به‌طرف فرهنگ غربی می‌روند، می‌توانند در زبان فارسی اختلال ایجاد كنند.

این شاهنامه‌پژوه و استاد زبان‌های باستانی ایرانی در این‌باره متذكر شد: زبان فارسی با ادبیات باشكوهش همیشه مانند رستم دستان و فردوسی بر فراز قله‌ی دماوند خواهد ایستاد، و اگر چه میزان كم دانایی برخی جوانان در زبان فارسی می‌تواند در این زبان اختلال ایجاد كند، اما این زبان همواره پابرجا خواهد ماند.

جنیدی با بیان این‌كه دستگاه‌های دولتی اصلا مدافع زبان فارسی نیستند، گفت: مسؤولان ما اصلا به زبان فارسی توجه نمی‌كنند و تنها به مسائل خاصی توجه دارند.

او همچنین با انتقاد از عملكرد فرهنگستان زبان و ادب فارسی، اظهار داشت: بسیار بد است كه پس از سال‌ها، هنوز به وضع معادل‌هایی نامناسب مانند «درازآویز زینتی» به‌جای «كراوات» می‌پردازند!

پیشنهاد ایجاد خط فنی فارسی

اما مسعود خیام در این بین با این اعتقاد كه خط فارسی پاسخ‌گوی همه‌ی نیازها نیست، پیشنهاد ایجاد خط فنی فارسی را مطرح كرد و گفت: ما به یك خط فنی برای استفاده در علومی مانند شیمی، فیزیك، ریاضی، منطق و … نیازمندیم.

این نویسنده و پژوهشگر افزود: خط فارسی ایراهایی دارد؛ یكی این‌كه چسبیده‌نویس و راست‌نویس است و مصوت‌ها در آن دیده نمی‌شوند؛ به همین دلیل نمی‌توان از آن در كارهای فنی استفاده كرد. ما به خطی جدانویس احتیاج داریم، كه در آن هر حرفی جدا نوشته شود.

نویسنده‌ی كتاب "خط آینده؛ آینده‌ی خط تمام‌اتوماتیك فارسی" ایجاد نشدن خط فنی فارسی را دلیل ورود واژه‌های بیگانه در زبان فارسی دانست و گفت: وقتی خطی برای كارهای علمی تدبیر نشود، همه مجبور می‌شوند از الفبای لاتین استفاده كنند، كه این امر، خود شروعی برای وارد شدن واژه‌های بیگانه در زبان فارسی است، و مثلا مردم به‌جای "ذخیره كردن" از واژه‌ی "save" استفاده می‌كنند.

او عملكرد فرهنگستان زبان و ادب فارسی را در زمینه‌ی ورود واژه‌های بیگانه در زبان فارسی نامناسب توصیف كرد و گفت: فرهنگستان زبان باید در كنار استادان ادبیات و با بهره‌گیری از نظرات متخصصان در زمینه‌های مختلف ریاضیات، كامپیوتر و … خطی را ایجاد كند، كه از آن در كارهای فنی بتوان استفاده كرد.

توان سازگاری خط فارسی با فن‌آوری نو

از سوی دیگر، جلال‌الدین كزازی معتقد است: دبیره (خط) پارسی دبیره‌ای است كه با كم‌ترین نشانه‌ها، آواهای زبانی را آشكار می‌دارد و بدین‌سان به‌آسانی به دبیره‌ای سازگار برای فن‌آوری نو دگرگون می‌تواند شود.

این استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه با اشاره به این‌كه اگر نگارش به الفبای لاتین در رسانه‌ها روایی یابد و روزگاری آسیبی به خط پارسی بزند، باید برای آن چاره اندیشید، گفت: زبان پارسی زبانی است بسیار پیشرفته و پویا و از این روی زبانی درون‌گرایانه و تحلیلی شده است و در سنجش با زبان‌های اروپایی كه ریخت‌شناختی و درون‌گرایانه هستند، دبیره‌ی پارسی هم به همان‌سان دبیره‌ای درون‌گرایانه و تحلیلی است و هر گزندی به دبیره‌ی پارسی برسد، به همان اندازه زیان‌بار می‌تواند بود كه به زبان پارسی.

او با بیان این‌كه اگر روزگاری دبیره‌ی پارسی را از دست بدهیم، پیوند ما با پیشینه‌ی فرهنگی و ادبی و زبانی‌مان گسیخته و به گونه‌ای سرگردانی و بی‌ریشگی دچار خواهیم آمد، گفت: این نكته گاهی گفته می‌شود كه خط پارسی خطی نارسا و ناتوان است و به آن شیوه گاهی كسانی بر آن انگشت می‌نهند، كه از دید من پذیرفتنی نیست؛ برای این‌كه خط ‌های دیگر هم مانند خط لاتین با نارسایی‌ها و تنگناهایی روبه‌رو است.

كزازی با اشاره به این‌كه فرهنگستان زبان و ادب فارسی تا آن‌جا كه در توان و امكان داشته است، كوشیده كه كار خود را به‌درستی انجام دهد، اظهار داشت: در واژه‌سازی نیاز بسیار گسترده‌تر از آن است كه بتوان به تلاش‌های فرهنگستان بسنده كرد.

ناهماهنگی خط فارسی با سامانه‌های الكترونیكی و رایانه‌یی

عبدالحسین آذرنگ نیز به این موضوع اشاره كرد كه خط فارسی با سامانه‌های الكترونیكی و رایانه‌یی هماهنگ نشده است. استاندارد نشدن سامانه‌ی او.سی.آر (OCR) در زبان فارسی باعث شده است كه خط فارسی با سامانه‌های الكترونیكی و رایانه‌یی مشكل داشته باشد، و تفاوت‌های املایی و صوری حروف و كلمات در زبان فارسی در استفاده‌ از سامانه‌های الكترونیكی مشكل ایجاد می‌كند.

او با اشاره به این‌كه چاره‌اندیشی درباره‌ی سامانه‌ی الكترونیكی بر عهده‌ی دولت است، افزود: دولت می‌تواند از طریق فعالیت‌های زیرساختی امكاناتی ایجاد كند، كه خط فارسی بتواند در عرصه‌ی جهانی و رسانه‌ها به سهولت به كار رود.

آذرنگ در ادامه با بیان این‌كه ورود به سامانه‌های جهانی و یافتن وسیله‌ای ساده برای رسیدن به تفاهم، با خط اصلاح‌نشده امكان‌پذیر نیست، گفت: اصلاح خط فارسی باید در چندین اجلاس علمی به بحث گذاشته شود و به نظر نمی‌رسد كه فرهنگستان زبان و ادب فارسی بتواند مشكلات اساسی را در این زمینه رأسا و به تنهایی حل كند. امر مسلم آن است كه اگر امكانات استفاده از خط فارسی در محیط رایانه و... آسان و عملی شود، كسی از الفبای لاتین استفاده نمی‌كند.

تجارت با خط ملی!

محمدرضا تركی هم در این‌باره گفت: اگر بخواهیم مانند كشورهای پیشرفته به توسعه دست یابیم، باید خط ‌مان را با فضای كامپیوتر و ارتباطات سیار هماهنگ كنیم.

این شاعر و استاد دانشگاه با اشاره به این‌كه خط فارسی محملی ارزشمند برای انتقال فرهنگ گذشته به امروز و آینده است، افزود: اگر تطابق و سازگاری‌های منطقی با فضای رایانه و تلفن همراه و یا تحول در سیستم‌ها و نرم‌افزارها صورت نگیرد، خسارت فرهنگی زیادی به میراث گذشته و فرهنگ فارسی وارد می‌آید.

او درباره‌ی انتخاب تعرفه‌ی بالا برای فرستادن پیام كوتاه به الفبای فارسی، پیشنهاد داد: شركت مخابرات بهتر است در این تصمیم خود تجدیدنظر كند؛ چرا كه تجارت با خط ملی یك كشور كار پسندیده‌ای نیست.

تركی همچنین درباره‌ی راهكارهای حفظ خط فارسی متذكر شد: اصحاب رسانه و صدا و سیما باید نوعی آگاهی و تدبیر در جامعه ایجاد كنند، تا این احساس در افراد ایجاد نشود كه الفبای بیگانه از الفبای فارسی برتر است.

او به تفكر غلطی كه در میان مردم درباره‌ی مشاهده‌ی نوشته‌های بیگانه بر كالاهای تولید داخل وجود دارد، اشاره كرد و گفت: بسیاری فكر می‌كنند اگر بر كالاها از نشانه‌ها و خطوط بیگانه استفاده شود، آن كالا از كیفیت برتری برخوردار است، كه این تلقی ضدفرهنگی است و از خودكم‌بینی فرهنگی ناشی می‌شود، و باید توسط مطبوعات و بویژه صدا و سیما اصلاح شود.

باز مصرف‌كننده باقی می‌مانیم

از طرفی محمد بهارلو هم درباره‌ی استفاده از الفبای لاتین در فضای رایانه و تلفن همراه گفت: استفاده از الفبای لاتین، استفاده از نشانه‌های رمزی است؛ اما بهتر است ما فارسی‌زبان‌ها همان‌گونه كه تكلم می‌كنیم، بنویسیم و در انتقال پیام‌ها ضرورتا از الفبای خودمان استفاده كنیم. اما این نیز خود تكنولوژی وارداتی است؛ كه اگر خودمان تلاشی برای مشاركت در این تولیدات نكنیم، طبیعی است كه باز مصرف‌كننده باقی می‌مانیم.

این داستان‌نویس افزود: اگر ما بتوانیم به‌جای الفبای لاتین، كه تحمیلی است، الفبای فارسی را جایگزین كنیم، كار بسیار ساده‌ای برای انتقال مفاهیم بین خودمان انجام داده‌ایم.

چاره‌ای نیست!

همچنین بهروز یاسمی درباره‌ی استفاده از الفبای لاتین در فضای رایانه‌ و تلفن همراه گفت: تا زمانی‌كه فضا این‌گونه یجاب می‌كند و تلفن‌های همراه امكانات زبان فارسی را ندارند، چاره‌ای جز استفاده از الفبای لاتین نیست.

چندان اهمیتی ندارد!

اما محمدجعفر یاحقی معتقد است: استفاده از الفبای لاتین و عادت كردن به آن، از طرفی كارها را آسان می‌كند و از طرف دیگر در استفاده از خط فارسی تنبلی ایجاد می‌كند؛ اما این موضوع چندان اهمیت ندارد.

استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد متذكر شد: به‌كار بردن الفبای لاتین در زبان فارسی باید جا بیافتد؛ چرا كه الفبای لاتین در بسیاری از سیستم‌ها مانند كامپیوتر بهتر عمل می‌كنند.

او با بیان این‌كه استفاده از الفبای لاتین در محیط كامپیوتر و … بیش‌تر از طرف نسل جوان است؛ نه نسل قدیم، گفت: هر زبانی با این نوسان‌ها روبه‌روست، كه همه‌ی آن‌ها زودگذر و مقطعی هستند، و در آن زبان اختلالی ایجاد نمی‌كنند.

نوع تازه‌ی دشمنی با فرهنگ و زبان ملی ایرانیان

اما شاپور پساوند با بیان این‌كه استفاده از حروف لاتین به كم‌رنگ كردن و آرام‌آرام از بین بردن خط فارسی منجر می‌شود، در این زمینه در مطلبی نوشته است: این حروفی كه ما امروز با آن برای هم پیام‌های كوتاه می‌فرستیم و روزانه سر از میلیون‌ها پیام هم درآورده، از كجا به ما تحمیل شده است؟ این كه نه فارسی مادرزاد است و نه انگلیسی قابل قبول! استفاده از حروف انگلیسی؛ «نه خود انگلیسی» برای بیان آواها و مفاهیم فارسی! آیا ما می‌توانیم با این خط برای یك انگلیسی‌زبان نامه یا متنی قابل فهم بنویسیم؟!

این شاعر در ادامه تأكید كرده است: این‌ها ناآگاهانه تیشه به ریشه‌ی خط یعنی تصویر زیبای زبان فارسی زدن است. چرا شركت مخابرات كه باید به سهم خود مدافع زبان ملی و مكالمات صحیح مردم باشد، تا این حد وظیفه‌ی فرهنگی‌اش را فراموش كرده و خود بسترساز وارد شدن خدشه‌های جبران‌ناپذیر به زبان نوشتاری ما یعنی زبانی كه تأثیرگذارترین زبان‌هاست، شده است؟ بویژه كه شنیده می‌شود نرخ‌ پیام‌هایی به حروف فارسی گران‌تر از حروف انگلیسی تعیین شده است. از مسؤولان شركت مخابرات هم درخواست می‌كنم در مرحله‌ی اول نرخ پیام‌های كوتاه به زبان فارسی را كاهش دهند و یا هر تدبیری كه می‌اندیشند و البته به كمك رسانه‌های جمعی بویژه رادیو و تلویزیون، مردم را تشویق به استفاده از نوع فارسی این خط كنند.

پساوند در این نوشته كه در روزنامه‌ی عصر مردم شیراز منتشر كرده، متذكر شده است: بی‌توجهی به این امر مهم از طرف هر یك از سه ضلع مثلث: ما استفاده‌كنندگان، شركت مخابرات و شركت سازنده‌ی گوشی‌های همراه، نوع تازه‌ی دشمنی با فرهنگ و زبان ملی ما ایرانیان است.

و اما ارتباطات و فن‌آوری اطلاعات...

از سوی دیگر وفا غفاریان - معاون وزیر ارتباطات و رییس هیأت مدیره‌ی شركت مخابرات ایران - در گفت‌وگو با خبرنگار ایسنا، درباره‌ی اقدام‌هایی كه وزارت آی.سی.تی (ICT) باید برای پاسداری از خط و زبان فارسی در فضای ارتباطات سیار انجام دهد، اظهار كرد: ارسال اس.ام.اس به خط فارسی و انگلیسی به سیستم‌های مخابراتی مربوط نمی‌شود؛‌ بلكه به امكانات گوشی‌های تلفن همراه موجود در بازار برمی‌گردد؛ چراكه سیستم‌های مخابراتی ما هر دو نوع خط فارسی و انگلیسی را پشتیبانی می‌كند.

او افزود: اگر به‌دنبال اشاعه‌ و فراگیری استفاده از خط و زبان فارسی در اس.ام.اس هستیم، باید سیاست و برنامه‌ریزی اتخاذ شود، تا این مسأله كه گوشی‌های تلفن همراه كه وارد كشور می‌شود، به فونت فارسی مجهز باشند، كنترل شود، یا امكانی به وجود آوریم كه تمام گوشی‌ها‌ی موجود در بازار این پشتیبانی را داشته باشند. درواقع این موضوع به قابلیت گوشی تلفن همراه برمی‌گردد كه در حیطه‌ی اختیارات مخابرات نیست.

او درباره‌ی این كه ارسال پیام كوتاه با فونت فارسی گران‌تر از فونت انگلیسی است، چراكه حجم بیش‌تری را زبان فارسی اشغال می‌كند و چاره‌ی این مسأله چیست، گفت:‌ حجمی‌ كه سیگنالینگ برای اس.ام.اس به خط فارسی می‌گیرد، به طور طبیعی بیش‌تر از خط انگلیسی است؛ از این رو فضای بیش‌تری را اشغال می‌كند. اما معتقد نیستم استقبال نكردن از اس.ام.اس فارسی به دلیل هزینه‌ی بیش‌تر آن نسبت به ارسال اس.ام.اس انگلیسی باشد؛ چراكه اگر امكان ارسال اس.ام.اس به خط فارسی برای تمامی‌گوشی‌ها فراهم باشد، بعید به نظر می‌رسد مشتركان به نوشتن اس.ام.اس به خط انگلیسی تمایل داشته باشند؛ چراكه آن‌ها نیز ترجیح می‌دهد به روشنی پیام خود را به مخاطب خود ارسال كنند!

عبدالمجید ریاضی - دبیر شورای عالی فن‌آوری اطلاعات كشور - نیز درباره‌ی اقدامات وزارت ارتباطات برای نگهبانی از خط و زبان فارسی گفت: با توجه به این كه این موضوع‌ها بیش‌تر به مسائل و فرهنگ‌سازی و محتوای فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات تأكید دارد، از این رو در شورای عالی اطلاع‌رسانی برای صیانت از خط و زبان فارسی اعتباری در نظر گرفته شده و این شورا به دنبال پی‌گیری این موضوع است.

اما محمدباقر بقایی‌فر - مدیر اجرایی كارگروه خط و زبان فارسی در محیط رایانه‌یی در شورای عالی اطلاع‌رسانی - در گفت‌وگو با خبرنگار ایسنا، در این‌باره با اشاره به لزوم اهمیت بحث كاربرد خط و زبان فارسی در محیط رایانه‌یی اظهار كرد: برای اجرای طرح صیانت از خط و زبان فارسی در تلفن همراه، قراردادی را با مركز گسترش فن‌آوری اطلاعات (مگفا)، منعقد كرده‌ایم و منتظریم تا RFP این طرح استخراج شود. البته در این زمینه مشكلات مالی میان ما با سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی وجود داشت كه خوشبختانه حل شده و منتظر خروجی كار هستیم؛ زیرا تا زمانی كه خروجی‌ها استخراج نشود، نمی‌توان كاری در این زمینه انجام داد.

او همچنین گفت: فراخوان این پروژه در بهمن‌ماه سال 85 داده شده و قرارداد مربوطه در سال جدید منعقد شد و برای انجام آن به RFP،‌ قوانین حقوقی و فرهنگ سازی مناسب نیاز است؛ بنابراین تا زمانی كه این خروجی كار درنیاید، مشخص نمی‌شود كه چه كاری باید انجام داد.

به‌گفته‌ی بقایی‌فر، در بحث به‌كارگیری زبان فارسی در نوشتن پیام كوتاه تلفن همراه، پیشنهاد مشخص شورا، فرهنگ‌سازی و از طرفی كاهش تعرفه‌های اس.ام.اس فارسی است.

او همچنین درباره‌ی ورود گوشی‌هایی كه قابلیت نوشتن زبان فارسی ندارند، تصریح كرد: پیشنهاد می‌كنیم‌ شركت‌هایی كه مجوز وارد كردن گوشی‌های تلفن همراه را دارند، برنامه‌ها و یونیكد را داخل گوشی‌ها قرار دهند، تا با استفاده از برنامه‌های خاص در زمینه‌های كاربردی بتوانیم از زبان فارسی به خوبی استفاده كنیم. با استفاده از این برنامه‌ها،‌ زبان به فارسی تبدیل شده و تاریخ نیز در گوشی‌ها به شمسی به نمایش گذاشته می‌شود و درحقیقت امكان به‌كارگیری این مبدل‌ها در گوشی‌ وجود خواهد داشت.

مطالب مرتبط:

مقدمه و تعاریف

منبع اصلی : ایسنا

 

UserName