• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • 1553
  • شنبه 1386/3/5
  • تاريخ :

 

امروز در تاریخ(5 خرداد )   

 

امروزدرتاریخ(5 خرداد 86 )  

      

امروزپنجم خرداد ماه 1386 هجری شمسی ، برابراست با 9 جمادی الاول 1428قمری و26 می   2007 میلادی . رویدادهای مهمی که در طول تاریخ ، درچنین روزی ، بوقوع پیوسته از این قرارند:

***

پیشنهاد هارون الرشید خلیفه عباسی به شارلمانی مبنی بر استفاده از شطرنج

1207 سال پیش در چنین روزی در سال 800 میلادی ، هارون الرشید خلیفه عباسی که بزرگترین قدرت در شرق بشمار می آمد ضمن ارسال پیامی به «شارلمانی» بزرگترین قدرت وقت غرب اطلاع داد كه به ابراهیم بن عقرب حكمران افریقیه درباره مسائل محلی (منطقه مدیترانه) با او ارتباط برقرار کند.

هارون با این پیام، یك دستگاه بازی شطرنج با راهنمای استفاده از آن را به عنوان هدیه برای شارلمانی ارسال داشته بود وبه وی یاد آور شده بود كه خسرو انوشیروان ساسانی این بازی را كه مبتكر آن هندیان بوده اند به منظور تقویت حافظه و قوای مغزی ایرانیان و تسریع محاسبات ریاضی، در قلمرو رواج داده و مردم خود را به انجام این بازی تشویق كرده وبرای آن جایزه معین ساخته بود. با ارسال همین دستگاه، بازی شطرنج در غرب رواج یافت.

***

آغاز امپراتوری اورنگ زیب

348 سال پیش در چنین روزی در سال 1659 میلادی ، اورنگ زیب خود را امپراتور هند اعلام كرد. اورَنْگ‌ْ زیب‌، ابوالمظفر محیى‌الدین‌ محمد عالمگیر غازی‌ ، ششمین‌ پادشاه‌ گوركانى‌ هند بود.

او سومین‌ پسر شاهجهان‌ بود كه‌ در دهود متولد شد. اورنگ‌زیب‌ آموزشهای‌ متداول‌ عصر را زیرنظر استادان‌ آغاز كرد و با زبانهای‌ فارسى‌، عربى‌، تركى‌ و هندی‌ آشنایى‌ یافت‌.

وی‌ در دورة شاهزادگى‌ دو بار از سوی‌ شاهجهان‌ نایب‌السلطنة دكن‌ شد . همچنین به‌ سبب‌ شایستگى‌ بارها از سوی‌ پدر، به‌ مأموریتهای‌ گوناگون‌ فرستاده‌ شد، از جمله‌؛ لشكركشى‌ به‌ بلخ‌ و بدخشان‌ برای‌ مقابله‌ با ازبكها و دو لشكركشى‌ دیگر برای‌ تسخیر قندهار میان‌ سالهای‌ 1059تا 1062 قمری ‌داشت .

پس‌ از بروز بیماری‌ سخت‌ شاهجهان‌ و پریشانى‌ اوضاع‌ مملكت‌ در 10677ق‌، میان‌ 4 برادر - داراشكوه‌، شجاع‌، اورنگ‌ زیب‌ و مراد بخش‌ - بر سر جانشینى‌ پدر، درگیری‌ سختى‌ پدید آمد و هر یك‌ در ناحیة حكمرانى‌ خویش‌ داعیة پادشاهى‌ برداشتند .

اما درایت‌ اورنگ‌ زیب‌، نخست‌ او را به‌ سوی‌ اتحاد با برادر كهتر خود، مراد كشاند كه‌ با هم‌ به‌ سوی‌ اكبرآباد حركت‌ كردند .

 در فاصلة رویاروییها با داراشكوه‌، اورنگ‌ زیب‌ نخست‌ مرادبخش‌ را دستگیر كرد، سپس‌ طى‌ مراسمى‌ غیررسمى‌ در حالى‌ كه‌ شاهجهان‌ در قلعة اكبرآباد محبوس‌ بود، اورنگ زیب در باغ‌ شالیمار دهلى‌ تاج‌ بر سر نهاد .

اورنگ‌ زیب‌ پس‌ از برپا داشتن‌ جشن‌ تاج‌گذاری‌، عنوان‌ «عالمگیر» را برای‌ خود برگزید ؛ آنگاه‌ دست‌ به‌ كار گسترش‌ قلمرو حكومت‌ خویش‌ شد.

یكى‌ از مسائل‌ مهم‌ دوران‌ حكمروایى‌ اورنگ‌ زیب‌ شورش‌ مراتهه‌ به‌ رهبری‌ شیواجى‌ پسر شاه‌جى‌ بود. اورنگ‌ زیب‌ بارها برای‌ سركوب‌ این‌ شورش‌ اقدام‌ كرد و سرانجام‌ در 1075ق‌ توانست‌ شیواجى‌ را به‌ اطاعت‌ خود درآورد، اما وی‌ در 1080ق‌ از چنگ‌ اورنگ‌ زیب‌ گریخت‌ و از آن‌ پس‌ فعالیت‌ خود را با شدت‌ بیشتری‌ برضد او ادامه‌ داد اگرچه ناآرامیهای‌ گوناگون‌ تا واپسین‌ روزهای‌ عمر اورنگ‌ زیب‌ همچنان‌ ادامه‌ داشت‌، با اینهمه‌ ، وی‌ توانست‌ در مدت‌ 50 سال‌ پادشاهى‌ خود سرزمینهای‌ قلمرو گوركانیان‌ را تا دورترین‌ مرزهای‌ جنوبى‌ گسترش‌ دهد . اورنگ‌ زیب‌ در 91 سالگى‌ درگذشت‌ و او را در آرامگاهى‌ كه‌ به‌ دستور خودش‌ در درگاه‌ شیخ‌ برهان‌الدین‌ در خلدآباد نزدیك‌ اورنگ‌آباد ساخته‌ شده‌ بود، به‌ خاك‌ سپردند .

***

تولد الکساندر پوشکین ، نویسنده و شاعر بزرگ روسیه

الکساندر پوشکین

208 سال پیش در چنین روزی در سال  1799 میلادی ،  «الكساندر پوشكین» نویسنده و شاعر بزرگ روسیه است در مسكو به دنیا آمد .

پوشکین  در دوره جوانى، شعر مى‏سرود و در آنها  نسبت به رژیم تزارى ابرازتنفر می کرد . وی معتقد بود شعر گناه کودکی است ، یعنی روحیه هنری ، گوهری است و اگر قرار باشد کسی شاعر از کار در بیاید در همان کودکی شاعر بودن او آشکار است .

 رمان اوژن  اونین او  بازتاب زندگى خصوصى وی  و زندگى قشر اجتماعى اشراف آن دوره است . پوشكین كه یك اشراف زاده بود با سرودن چكامه « آزادی »، كه تزار به تحریك نزدیكانش آن را با هدف ضدیت با خود تلقی كرده بود در حالی كه 21 سال بیش نداشت به شمال قفقاز تبعید شد .

درباریان تزار وقت وجود پوشكین را در پایتخت ( سن پترز بورگ ) برای حفظ وحدت امپراتوری زیانبار تشخیص داده بودند.

 پوشكین كه با نوشته های خود فصل تازه ای را در ادبیات و حیات روشنفكران روسیه باز كرد، در طول تبعید نیز به كار نوشتن ادامه داد و در نخستین سال تبعید، داستان « روسلان و لودمیلا » را منتشر ساخت و سپس قصیده « زندانی قفقاز » را سرود. اشعار او تحت عنوان « باغچه سرا » را نیز در همین محل ساخته شدند. سپس داستان «كولی ها» را نوشت. دولت تزاری روسیه پس از چند سال محل تبعید او را به مزرعه خانوادگی تغییر داد .

پوشكین از این پس داستانها و اشعار خود را برپایه رویدادهای تاریخی روسیه تنظیم می كرد و در این راستا آثار متعدد پدید آورد از جمله « انقلاب پوگاچف» ، « دختر جناب كاپیتان »، پولتاوا . سواران عهد برنز و .... وی درام های متعدد نیز نوشت از جمله « موزارت ». پوشكین پس از پایان تبعید، مقیم سن پترز بورگ شده بود . كتابهای پوشكین در اواخر سده نوزدهم باعث چند بپاخیزی در روسیه ازجمله قیام كشاورزان شد. كشاورزان روس تحت تاثیر« قیام پوگاچف » نوشته پوشكین دست به قیام سراسری زدند و .... آثار پوشكین به بیشتر زبانها از جمله انگلیسی ترجمه شده است.

وی در طول عمر كوتاه 38 ساله خود آثار متعدد ماندنی خلق كرد. او در زمستان 1837 در دوئل با یك مهاجر فرانسوی بر سر مسائل خانوادگی كشته شد.

***

نخستین اکتشاف نفت در ایران

99سال پیش در چنین روزی در سال 1287 ه ش ، برای نخستین بار در ایران نفت کشف شد . منطقه مورد اکتشاف مسجد سلیمان بود .

مسجدسلیمان در قرون وسطی به نام تلغر نامیده می شد و این نام سرزمینی بود که از کنار رودخانه کارون تا زمینهای مشرق چشمه نفت امتداد می یافت .

در 4 بامداد 5 خرداد 1287/ 1908 میلادی فوران نفت از میدان نفتون (چاه شماره یک) در مرکز شهر مسجدسلیمان حیات اقتصادی و اجتماعی مسجد سلیمان و ایران را دگرگون کرد. کاشفان انگلیسی نفت به مدد متون تاریخی (هنچون نوشته های هرودوت) دریافته بودند که ایرانیان در این محل از نفت و گاز که بطور طبیعی از زمین بیرون رانده می شد، استفاده های گوناگون و آتش جاویدان خود را در این جایگاه می جسته اند. ویلیام ناکس دارسی شرکت خود به نام سندیکای امتیازات موفق شد با انتقال فن شناسی و تجهیزات لازم و حفر چاه به سرچشمه آتش جادوان پارسیان یابد.

بعد از کشف و فوران نفت در مسجدسلیمان با دخالت دولت انگلیس، شرکت ذکر شده به «شرکت نفت ایران و انگلیس» تبدیل گشت. این شرکت زمینی از خان‌های بختیاری خرید و راه برون رفت نفت یا جزیره آبادان را نیز از شیخ خزعل به اجاره گرفت. از همین زمان است که بنیان اولین (شرکت شهر) معدنی ایران در مسجدسلیمان و بعد از آن اولین شرکت شهرصنعتی پالایشگاه در آبادان گذاشته می شود.

*** 

 

 استقلال گویان

41 سال پیش  در چین روزی در سال 1966 میلادی ،  گویان رسما استقلال خود را از کشور انگلستان اعلام کرد. گویان، سرزمین پرآب، آشنای غریب برای ما مسلمانان است. در میان مهاجرین که 97 درصد جمعیت این کشور را تشکیل می دهند، اسلام توسط آفریقایی ها و به طور گسترده تر در حدود 1217 شمسی مسلمانان شبه قاره هند وارد این کشور شده است .

امروزه هرچند مسلمانان 12 درصد جمعیت این کشور را دارند اما حضوری پررنگ و مؤثررا در جامعه دارند، وجود 125 مسجد و 10 سازمان اسلامی فعال در این کشور، وجود دارد که دلیل بر این مدعاست .

***

بحرین و قانو ن اساسی

34 سال پیش  در چنین روزی  در سال 1973 میلادی ، بحرین صاحب قانون اساسی شد . در گذشته به منطقه ساحلی جنوب خلیج فارس حد فاصل بصره تا بحرین امروزی بحرین گفته می‌شده ‌است که متعلق به ایران بوده‌است.

 در سال‌های پایانی دولت صفوی، این منطقه مورد تاخت و تاز خوارج عمان قرار گرفت و دولت صفوی هم که در آن زمان خود حال و روز خوبی نداشت، سپاهی فرستاد که همه افراد آن در سال 1129 کشته شدند و نتوانستند کاری انجام دهند.

 سرانجام خوارج با گرفتن مبالغی هنگفتی پول حاضر به تخلیه جزیره بحرین شدند. در دوران نادرشاه افشار، پرتغالی‌ها بحرین را چندین بار تصرف کردند ولی سرانجام نادرشاه توانست آنجا را بازپس گیرد.

این کشور تا میانه‌های پادشاهی محمد رضا شاه پهلوی یکی از استان‌های ایران بود. تا اینکه در زمان نخست وزیری هویدا ، با طرح همه پرسی در سازمان ملل، بحرین به عنوان کشوری مستقل شناخته شد.

***

 در گذشت مارتین هایدگر

مارتین هایدگر

31 سال پیش درچنین روزی درسال 1976 میلادی ، مارتین هایدگر فیلسوف پدیدارشناس معروف آلمان دیده از جهان فروبست .

وی در بیست وششم ماه سپتامبر 1889 میلادی در شهر مسکریچ در ناحیه بادن متولد شد . او که در جوانی مایل بود کشیش بشود ، در حقیقت تحت نفوذ حرکت نوکانتی مکتب ارزشهای بادن قرار گرفت و از فلسفه مدرسی اسکولاستیک که حاکم به اندیشه کلیسا بود جدا شد و سرانجام در پیروی از مکتب پدیدار شناسی ادموندهوسرل مکتب هایدگر را بنا نمود.

مهمترین کتاب او در فلسفه اثر وجود و زمان است. او در این کتاب به بحث درباره متافیزیک پرداخته است. از هایدگر چند رساله در زمینه فلسفه موجود است. از جمله این رسالات رساله زمان است .

بنظر هایدگر مفهوم زمان را می توان در ابدیت یافت و پیش شرط آن اشراف و درک کامل ابدیت است. برای این منظور باید به ابدیت ایمان یافت اما فیلسوفان به ایمان و یقین در این باره هرگز نمی رسند چرا که شک اساس فلسفه است و فلسفه هرگز نمی تواند حیرت را ازمیان بردارد.

 الهیات از نظر هایدگر یعنی هستی نزد خدا و هستی زمان مند در انسان سروکار دارد اما خدا نیازی به الهیات ندارد و ایمان به او وجودش را سبب نمی شود.

ایمان مسیحی با آنچه در زمان روی داده مرتبط است. چون فیلسوف ایمان نمی آورد می خواهد زمان را از خود زمان درک کند.

هایدگر زمان را به سه نوع زمان روزمره و زمان طبیعی و زمان جهانی تقسیم می کند. در بحث زمان روزمره می گوید که زمان آن چیزی ست که اتفاقات در آن رخ می دهند.

 زمان در موجود تغییر پذیر اتفاق می افتد. پس تغییر در زمان است . تکرار دوره ای ست . هر دوره تداوم زمانی یکسانی دارد. ما می توانیم مسیر زمانی را به دلخواه خود تقسیم کنیم.

 هر نقطه اکنونی زمانی بر دیگری امتیاز ندارد و اکنونی پیش تر و پس تر (بعدتر) از خود دارد. زمان یکسان و همگن است. ساعت چه مدت و چه مقدار را نشان نمی دهد بلکه عدد ثبت شده اکنون است.

هایدگر " بلدیها " ی عملی استادانه و یومیه را به نحوی به روش پدیدارشناسی تحلیل می کند که دیگر هیچ نیازی به رجوع به حالات ذهنی یا نفسانی و بنابراین به محتوای التفاتی آنها نیست .

آثارهایدگر در سراسر جهان و به زبانهای مختلف انگلیسی، فرانسه، آلمانی، ژاپنی، عربی، فارسی ، ترجمه شده است .

 ازآثار پرشمار هیدگر تا کنون چند اثر کوتاه به زبان فارسی به چاپ رسیده است که برخی از آنها عبارتند از :

راههای جنگلی ، درآمد کتاب « هستی و زمان » ، مابعدالطبیعه چیست؟ ، سرآغاز اثر هنری  ،   فلسفه چیست؟ ، وارستگی ،  اندیشیدن به رهایی و ...

هیدگر با درک اندیشه  هوسرل  به تدریج از او جدا شد . هم اکنون در ایران اندیشه های او با نوعی دریافت عرفانی مخلوط گشته است که به نوعی یادگار مرحوم فردید ازاندیشه های این فیلسوف است .

*** 

درگذشت رحیم موذن زاده اردبیلی ، موذن جاودان ایران

موذن زاده

2 سال پیش در چنین روزی در سال 1384 شمسی ، رحیم مؤذن زاده اردبیلی ، اذان گوی سرشناس ایرانی، در سن هشتاد سالگی بر اثر بیماری در تهران دعوت حق را لبیک گفت.

 رحیم مؤذن زاده که به خاطر اذان مشهور و تاریخی اش در حافظه جمعی ایرانیان و بسیاری از مسلمین جای دارد، در سال 1304 در استان اردبیل در خانواده ای متولد شد که شاید بیش از یک قرن به فعالیت های مذهبی می پرداخته اند. پدرش، مرحوم شیخ عبدالکریم اردبیلی، مؤذن بود و زمانی که در مسجد امام تهران اذان می خواند، صدایش به طور زنده از رادیو پخش می شد.

شیخ عبدالکریم اردبیلی، تا سال 1322 در منطقه اردبیل به وعظ و اذان گویی مشغول بود و نخستین بار به خاطر اذانی که در این سال در رادیو گفته بود، شهرت پیدا کرد و سپس تا سال 1326 برنامه سحری رادیو را به صورت زنده، از طریق مسجد امام (مسجد شاه سابق) اجرا می کرد و در سال 1329 از دنیا رفت.

در خانواده مؤذن زاده که اغلب به فعالیت های مذهبی و اذان گویی پرداخته اند، رحیم مؤذن زاده، فرزند ارشد شیخ عبدالکریم است، راه پدر را با جدیت بیشتر پی گرفت و عملاً پس از درگذشت پدرش به جای او قرائت اذان را ادامه داد.

اذان مشهور مؤذن زاده که در گوشه‌ روح الارواح آواز بیات ترک (زند) خوانده شده است، اذانی است که رحیم مؤذن زاده در سال 1334 در میدان 15 خرداد در استودیوی 6 خوانده است.

به روایت خود مؤذن زاده، او در حالی که روزه‌دار بوده می‌خواسته است اذانی بگوید تا برای فرهنگ ایران و اسلام یادگاری ارزنده باشد. مؤذن زاده برای ضبط این اذان گوشه‌های مختلفی را می‌آزماید، اما هیچ کدام مورد پسندش واقع نمی‌شود، تا این ‌که مناسب ‌ترین گوشه را برای قرائت اذان،‌ روح‌الارواح می‌بیند. ایشان بارها گفته بود : "از ضبط این اثر همیشه یک احساس غرور معنوی در طول سال‌های گذشته با من همراه بوده است و اگر تنها همین ثروت معنوی باقی بماند برای من کافی است".

مؤذن زاده اردبیلی که زمانی در اردبیل زندگی می‌کرد، بعدها به مهر شهر کرج کوچید و در آنجا ساکن شد. این اذان گوی سرشناس ایرانی، در سن هشتاد سالگی بر اثر بیماری روز پنجشنبه 5 خرداد در تهران دعوت حق را لبیک گفت.

آوای دل نواز اذان استاد بیش از 50 سال است که در هر کوی و برزن این مرز و بوم طنین انداز است . تاكنون ده‌ها میلیون نفر با شنیدن ندای ملكوتی اذان جاوید ایران ، اقامه عشق بسته‌اند و روزه داران در ایام ماه مبارک رمضان طی نیم قرن با این آوا که شنیدنش دل ها را صیقل می دهد، افطار می کنند. روحش شاد.

منابع :

1- مهر

2- صداوسیما

3- روزنامک

4- ویکی پدیا

5- سایت مرکز فارغ التحصیلان مرکز جهانی علوم انسانی

6سایت زمان فلسفه

7- سایت روانشناسی

8- سایت دائرةالمعارف اسلامی

9- irib

امروز در تاریخ (24 اردیبهشت)

امروز در تاریخ (24 اردیبهشت)

امروز در تاریخ (24 اردیبهشت)
امروز در تاریخ (16 تیر )

امروز در تاریخ (16 تیر )

امروز در تاریخ (16 تیر )
امروز در تاریخ (7 تیر )

امروز در تاریخ (7 تیر )

امروز در تاریخ (7 تیر )
امروز در تاریخ (17  اردیبهشت )

امروز در تاریخ (17 اردیبهشت )

امروز در تاریخ (17 اردیبهشت )
UserName