• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • 1336
  • شنبه 1386/2/22
  • تاريخ :

بمباران اطلاعات

 

ماهواره

سیر تحول و پیشرفت علوم و فنون در عصر حاضر شتابى روزافزون یافته است. امروزه فناورى هاى نوین بیشتر از گذشته زندگى انسان ها را تغییر داده و آنها را وابسته به خود مى كنند. اوج پیشرفت این فناورى ها در زمینه انفورماتیك و فناورى هاى ارتباطى و اطلاعاتى قابل مشاهده است. تكنولوژى هاى اطلاعاتى هر روزه با ابداعى نوین اطلاعات بیشتر و بیشترى را در اختیار مخاطبان قرار مى دهد. بنابراین بى مناسبت نیست كه از دوران حاضر با نام «عصر اطلاعات» یاد مى كنند. توانمندى فناورى هاى اطلاعاتى در جمع آورى و تجزیه و تحلیل داده ها و اطلاعات، به قدرى گسترش یافته كه حتى صحبت از «انفجار اطلاعات»، یا «سرریزى اطلاعات» است. اینها مباحث جدیدى هستند كه این روزها در عرصه فناورى هاى ارتباطى و اطلاعاتى مطرح اند. در این گفتار به دقت در پیرامون موضوعات مورد اشاره خواهیم پرداخت.

 

عصر وفور اطلاعات

از دیرباز اطلاعات نقش مهم و حیاتى در زندگى انسان ها ایفا كرده است. در همین راستا در طول زمان امكانات ارتباطى زیادى ایجاد شد، تا كار جمع آورى، ذخیره و توزیع اطلاعات را به نحو مطلوب ترى انجام دهد. ارسال پیام به وسیله كبوتران نامه بر، ایجاد چاپار پستى و پیك براى توزیع سریع اطلاعات در بین مناطق مختلف نمونه هایى از تلاش هاى بشر براى گردش اطلاعات در زمان هاى دور است اما در دهه هاى اخیر شیوه هاى گردآورى، تولید و توزیع اطلاعات تغییرات اساسى یافته اند.

از لحاظ تاریخى، ابداع تلگراف در بیش 150 سال قبل برجسته ترین گام براى كاهش فاصله هاى زمانى ـ مكانى انتقال و توزیع اطلاعات بوده است. تلگراف موجب شد كه زمان انتقال اطلاعات بر فراز اقیانوس ها از هفته ها و حتى ماه ها به چند دقیقه كاهش یابد. اختراع تلفن در دهه1870 تنها یك دهه پس از ورود آن به زندگى بشر، آن رابه جزء اصلى فعالیت هاى تجارى در سراسر جهان تبدیل كرد.

فنا ورى هاى نوین، توزیع اطلاعات را به قدرى آسان ساخته اند كه افراد در هر كجا كه باشند در كمترین زمان و ممكن به اطلاعات مورد نیاز خود از اقصى نقاط دنیا دست مى یابند.

انفجار اطلاعات و پس لرزه هاى آن

سیر پرشتاب تحولات در عرصه فناورى اطلاعات، تأثیرات فراوانى را بر افراد و جوامع مى گذارد. گاهى به نظر مى رسد انسان ها نتوانند خود را با این تحولات سریع، مطابق و هماهنگ سازند. تأثیراتى كه عصر اطلاعات و شتاب فزاینده تكنولوژى هاى اطلاعاتى بر افراد مى گذارند از ابعاد گوناگون قابل طرح و بررسى است. از جمله عوارض رشد سریع فناورى هاى اطلاعاتى، نیاز به آموزش دائمى براى تطابق با این فناورى هاست. در عصر اطلاعات، فناورى هاى جدید براى روز بعد معمولى و كهنه تلقى مى شوند. چرا كه فناورى جدیدى جایگزین آنها مى شود. پس براى هماهنگ شدن با این تحولات باید مدام آموزش هاى لازم ارائه شود. اما از آنجایى كه آموزش مداوم بنا به دلایل فراوان براى همه افراد امكانپذیر نیست جامعه شاهد مشكلات بى شمارى خواهد شد. بیكارى یك نمونه از این مشكلات است، چرا كه افرادى كه توانایى به روز شدن داشته باشند مشاغل را كه آنها هم به تبع این فناورى ها تغییر مى كنند را تصاحب خواهند كرد اما برخى از افراد در این زمینه از دیگران عقب خواهند ماند. به دنبال این تحولات است كه جامعه شاهد ایجاد و افزایش فاصله طبقاتى خواهد شد. اكنون فاصله طبقاتى بین داراها و ندارها تنها از جنبه اطلاعات است. از آنجایى كه در عصر اطلاعات مهم ترین سرمایه اطلاعات محسوب مى شود، كسانى كه فناورى هاى لازم براى جمع آورى و تجزیه و تحلیل اطلاعات را دارند سود و منفعتى بیشتر از دیگران كسب مى كنند. گسترش این مسأله موجب ایجاد و ازدیاد فاصله طبقاتى در جامعه مى شود. این شكاف طبقاتى از اندازه یك جامعه نیز فراتر رفته و اندازه هاى جهانى به خود مى گیرد. به گونه اى كه ما شاهد شكاف دیجیتالى در سطح دنیا خواهیم شد. به این صورت كه كشورهاى داراى فناور هاى جدید با به انحصار درآوردن فناورى هاى این عرصه، از نظر اقتصادى موقعیت ممتازى كسب مى كنند و دیگر كشورها كه از این فناورى ها برخوردار نیستند نیازمند و محتاج آنان خواهند بود.

از نظر روانى نیز رشد سریع تحولات حوزه فناورى اطلاعات و ارتباطات، تأثیرات بسیارى را بر افراد مى گذارد. انسان هاى جامعه اطلاعاتى به سختى توان هماهنگ سازى، درك و درونى سازى تحولات پرشتاب این حوزه را خواهند داشت. همان گونه كه انسان ها در برابر حوادث پى در پى زندگى تاب و تحمل خود را از دست مى دهند، تحولات پرشتاب فناورى هاى ارتباطى نیز انسان ها را زیر فشار مى گذارد و از لحاظ روحى آنان را دچار مشكل مى كند. نتیجه چنین فشارهایى بروز اختلالات جسمى و روانى خواهدشد كه از آن باعنوان «سندرم شوك آینده» نام برده مى شود. از عوارض چنین شوكى مى توان به بروز گیجى، ترس از نفهمیدن و فشارهاى روحى روانى و اضطراب اشاره كرد.

انفجار اطلاعات ازنظر اعتقادى و فكرى نیز تأثیرات بسیارى را بر جوامع و فرهنگ ها باقى مى گذارد. فناورى هاى اطلاعاتى و ارتباطى به طور مستمر و مداوم در هر دقیقه از شبانه روز و از طرق گوناگون حجم بالایى از اطلاعات، اخبار و مطالب را به افراد ارائه مى دهند.

بسیارى از این اطلاعات خارج از چارچوب و نظام اعتقادى، ارزشى و فكرى افراد جامعه بوده و مربوط به دیگر نظام هاى اعتقادى و فكرى در دنیاست.

بنابراین افراد نوعى درگیرى ذهنى با داده ها و اطلاعات جدید و بیگانه پیدا مى كنند و دچار دوگانگى فكرى مى شوند. در این میان چنانچه افراد درچالش با اطلاعات این چنینى قدرت مقابله صحیح با آن را نداشته باشند، به طور یقین دچار دوگانگى فكرى، اعتقادى و فرهنگى مى شوند.

از این رو آمادگى فكرى و سلامت اعتقادى افراد خواهدتوانست آنان را در برابر سیل بنیان كن اطلاعاتى كه سرازیر مى شود، محافظت كند. اما افرادى كه نظام عقیدتى و فكرى آنان سست باشد، تاب مقاومت نداشته و احساس ناامنى و بى اطمینانى مى كنند و سرانجام گرفتار سیلاب دیگر نظام هاى فكرى و مسلكى خواهندشد.

ازدیگر عوارض رشد بى رویه نظام هاى اطلاعاتى، ایجاد «خستگى اطلاعات» در افراد است. افراد در هر دقیقه از شبانه روز در برابر پیام ها و اطلاعات قرار مى گیرند و این باران اطلاعاتى منجر به خسته شدن فرد و از دست دادن تحمل وى مى شود. برخلاف گذشته كه به دلیل محدود بودن فناورى هاى اطلاعاتى فقط اطلاعات مهم امكان بروز و انتشار مى یافتند، اینك همه اطلاعات حتى اطلاعات پیش پا افتاده و محدود به یك منطقه یا گروه نیز امكان بروز و نشر یافته اند و این مسأله موجب مى شود كه فرد برابر پیام هاى مهم و غیرمهم به طور یكسان قرارگرفته و امكان تشخیص اهمیت وضرورت آنها را از دست بدهد. نتیجه آن كه فرد از اطلاعات ارائه شده اشباع شده و خسته مى شود به نظر مى رسد اكنون باید به فكر محدود كردن اطلاعات بود تا بدین وسیله از ارائه اطلاعات غیر ضرور و كم اهمیت كاسته شود.

 

على محمدنژاد

منبع: ایران

 

UserName