• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • 158
  • دوشنبه 1386/2/10
  • تاريخ :

چاپ کتاب تنگنا پس از 34

 

پس از چند سال تحقیق و پی‌گیری، بالاخره كتاب هوشنگ گلمكانی راجع به فیلم تنگنا منتشر شد. كتابی كه در نمایشگاه كتاب امسال عرضه خواهد شد. خود مولف، درباره كتاب‌اش چنین نوشته است:

 ...بالاخره این كتاب «تنگنا» هم تا چند روز دیگر منتشر می‌شود و قرار است اولین پخش آن در نمایشگاه كتاب امسال باشد؛ در غرفه انتشارات روزنه‌كار. انتشار این كتاب، تحقق یک وسوسه و آرزوی 34 ساله من است؛ كتابی كه از همان سال نمایش عمومی تنگنا (1352) به نوعی تداركش آغاز شد، اما انتشارش این همه سال طول كشید. با نوشتن و تایپ كردن داستان فیلم پس از پنج بار تماشای آن، ساختن جلد برایش و تكثیر در پنج نسخه؛ همچنین یادداشت برداشتن و یادداشت گرفتن از دیگران، جمع كردن مطالب مطبوعات در باره‌اش، و خریدن پوسترها و چندتا از عكس‌هایش.

 

 به درازا كشیدن انتشار كتاب، این اواخر بین دوستانم تبدیل شده بود به یک موضوع برای شوخی و مضمونم كوک كردن. اما از یک طرف گرفتاری‌های روزمره و كاری، و از طرف دیگر وسواس، باعث شده بود كار سریع‌تر از این پیش نرود. بعداً خواهید دید كه كتاب پر از جزییات است و یافتن همه این جزییات، هم دشوار و گاه دور از دسترس است و هم وقت می‌برد.

تنگنا، یكی از فیلم‌های محبوب زندگی‌ام است كه حتی اگر حالا به برخی از جزئیاتش نگاه انتقادی هم داشته باشم، در دوره‌ای چند ساله ذهنم را به خود مشغول كرده بود و به تعبیری با آن زندگی می‌كردم. تدارک كتابی در باره این فیلم، حكم ادای دین به آن و سازنده‌اش را دارد؛ شاید مثل گذاشتن باری از دوش بر زمین، و مثلاً نوعی زایمان ذهنی. در میان گذاشتن لذت یا درد یا خلسه‌ای با كسانی كه احساس مشتركی در این زمینه دارند و شریک كردن آن‌ها در یک حال دل‌پذیر؛ هر چه كه هست.

 

كتاب با گزارشی از تولید فیلم در 60 صفحه آغاز می‌شود كه حاوی تقریباً تمامی سندهای مربوط به فیلم، و جزییاتی درباره روند ساخته شدن آن و اتفاق‌های بعدی تا توقیف نهایی آن است كه البته برخی از نكته‌ها به دلیل تغییر شرایط اجتماعی، تعطیل شدن دفتر شركت تولید فیلم، در دسترس نبودن برخی از دست‌اندركاران فیلم و غبار گرفتن ذهن‌ها طی سه دهه، همچنان مبهم مانده اما تا همین حد هم می‌توانم ادعا كنم كه چنین واقعه‌نگاری دقیقی تا كنون برای هیچ فیلم ایرانی دیگری انجام نشده است.

 

بخشی دیگر از این گزارش تولید، بازیابی تعدادی از لوكیشن‌های فیلم، همراه با عكس‌هایی از وضعیت امروز آن‌ها در مقایسه با صحنه‌های فیلم است. بخش نقد فیلم، حاوی همان مطلب طولانی است كه پانزده سال پیش نوشته بودم برای كتاب غلام حیدری در نقد و بررسی آثار امیر نادری، به اضافه مطلبی كه به عنوان تكمله آن اخیراً نوشته‌ام؛ همراه با نقد پرویز دوایی، یادداشت اسماعیل جمشیدی در اعتراض به فیلم و نقد دوایی و همچنین پاسخ دوایی به آن.

كتاب حاوی چند گفت‌وگو است كه سه گفت‌وگو از آن میان با امیر نادری است؛ دو گفت‌وگو قبلاً چاپ شده (یكی در همان سال نمایش فیلم و یكی در سال گذشته)، اما گفت‌وگوی استثنایی و چاپ‌نشده را پرویز دوایی 32 سال پیش با نادری انجام داده كه حاوی اطلاعات و نكته‌هایی دست اول از زندگی نادری در دوران كودكی و نوجوانی است.

 گفت‌وگوهای دیگر با سعید راد، عنایت بخشی و محمد اسكندری (بازیگران فیلم)، جمشید الوندی (فیلم‌بردار)، محمدرضا اصلانی (فیلم‌نامه‌نویس) و واروژ كریم‌مسیحی (دستیار كارگردان) است.

 

در پایان كتاب، دو نسخه از فیلم‌نامه تنگنا چاپ شده؛ یكی نسخه كار كه فیلم بر اساس آن ساخته شده اما در جریان ساخت تغییرات زیادی كرد، و دومی از روی فیلم تنظیم شده كه مقایسه آن‌ها حاوی نكته‌های جالبی است. كتاب «تنگنا» حاوی 84 عكس و بیش از سی سند درباره فیلم تنگنا است و آن را انتشارات روزنه‌كار در 472 صفحه در قطع رقعی با جلد سخت به قیمت 7000 تومان و فعلاً در 2000 نسخه منتشر می‌كند. طراحی جلد و صفحه‌آرایی‌اش هم كار خودم است.

فارغ از این‌كه كتاب چه‌قدر «فروش» داشته باشد، بیش از هر چیز كنجكاوم كه ببینم كتابی درباره فیلمی كه یكی از محبوب‌ترین فیلم‌های تاریخ سینمای ایران در نزد طرفداران خاصش است و یك فیلم كالت محسوب می‌شود، چه واكنشی در میان همین گروه معدود اما مشتاق خواهد داشت و اصلاً نوعی تخمین است در باب این‌كه شمار این «گروه معدود» حدوداً چه‌قدر است.

 

مطالب مرتبط:

سینما

سینمای ایران

UserName