• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • 18485
  • دوشنبه 1385/12/28 ساعت 16:29
  • تاريخ :

صورتهای فلکی

صورتهای فلکی

مردمان باستان تصور می‌کردند که می‌توانند خطوط اصلی چهره‌ها را، در ستارگان آسمان شب پیدا کنند. این چهره‌ها معمولاً شکل‌هایی از قهرمانان، اساطیر، خدایان افسانه‌ای، مخلوقات گوناگون و اجرامی بود‌ند که به نظر آنها بر روی زمین اثر گذار ند. این مفهوم عامیانه صورت فلکی است. اما در ستاره‌شناسی نوین، لغت صورت فلکی به بخشی از آسمان اطلاق می‌شود که در مرحله‌ی اول اشکالی را تداعی می‌کند که هزارها سال پیش برای اولین بار مورد توجه انسان‌های باستانی قرار گرفته است. این مناطق بر روی کره‌ی سماوی، مانند استان‌ها یا کشورهای مختلف بر روی نقشه‌های زمینی هستند.

صورتهای فلکی

در حال حاضر هر نقطه‌ای از آسمان بالای سر ما، حتماً متعلق به یک صورت فلکی است. حد فاصل بین صورت‌‌های فلکی در قالب خط مستقیم بوده ولی شکل‌ها می‌توانند کاملاً غیرمتقارن و غیرهندسی باشند. به هر تقدیر، هر صورت فلکی تعدادی از ستارگان آسمان را درون محدوده‌ی خود جای می‌دهد.

صورتهای فلکی

صورت فلکی برای ایجاد راحتی و تسهیل در شناخت اجرام و پیدا کردن بخش خاصی از آسمان مفید است. از دید ما، می‌توان تصور کرد که تمام ستارگان درون محدوده‏ی یک صورت فلکی، از نظر فیزیکی با هم در ارتباط هستند. از آنجا که با چشم غیرمسلح نمی‌توان عمق فضا را تشخیص داد، لذا انسان همه‌ی ستارگان را در یک صفحه و ظاهراً در یک فاصله و بسیار نزدیک به هم می‌بیند. در حقیقت هر ستاره‌ای می‌تواند در فاصله‌ی زیادی نسبت به دیگری قرار گیرد که این جدایی تا حد صدها و حتی هزارها سال نوری هم می‌رسد.

صورتهای فلکی

در بین تمدن‌های باستانی اولین فرهنگ‌هایی که شروع به طبقه‌بندی آسمان برای نامگذاری نمودند عبارتند از: بابلی‌ها، هندی‌ها، یونانی‌ها، رومی‌ها، چینی‌ها و میان قاره‌ی آمریکا. انسان‌های ساکن در نیمکره‌ی شمالی قادر بودند فقط ستارگان قابل دید در این نیمکره را شناسایی و طبقه‌بندی نمایند، زیرا ستارگان عرض‌های جنوبی و پایین‌تر از آن نقاط، قابل رؤیت نبودند.

صورتهای فلکی

در قرن دوم میلادی بطلمیوس، ستاره‌شناس یونانی ـ‌مصری، توانست بیش از 1000 ستاره را در قالب 48 صورت فلکی در کتاب مجستی فهرست نماید. این صورت‌های فلکی که یادمان دوران عتیق است، به نام «صورت‌های فلکی باستانی» نامیده می‌شوند.

صورتهای فلکی

از قرن 16، که اروپایی‌ها به کشف مناطق جنوبی کره‌ی زمین پرداختند، فهرست ستارگان نیمکره‌ی جنوبی برای دنیای غرب شناخته شد. این صورت‌های فلکی جدید را  «صور فلکی نوین» می‌نامند.

صورتهای فلکی

معمولاً نامگذاری صورت‌های فلکی باستانی بر اساس شکل آنهاست. صورت‌های فلکی جبار و اسد ظاهراً به شکلی هستند که آنها را نامیده‌اند. تعدادی از صورت‌های فلکی نوین را از روی بعضی از اختراعات، نظیر میکروسکوپ و تلسکوپ نامگذاری نموده‌اند. شکل‌ها (مثلاً خطوط واصل بین ستاره‌ها) در اصل اختیاری بوده و ممکن است روی نقشه‌های مختلف متفاوت باشند.

صورتهای فلکی

بعضی از صورت‌های فلکی دارای بخش کوچکتری درون منطقه‌ای وسیع هستند، مانند قسمت ملاقه یا آبگردان درون خرس بزرگ. قبل از سال 1930 هر کسی هر قسمتی از آسمان را به طور دلخواه می‌توانست به هر اسمی بنامد و در نتیجه هیچ گونه مرز تعریف شده‌ای در اطراف صور فلکی وجود نداشت. لذا برای رفع شبهه و ایجاد یگانگی، ستاره‌شناسان جهان در سال 1930 تصمیم گرفتند که نام‌های خاصی (به زبان لاتین) به همراه مرزی مشخص برای کلیه‌ی صورت‌های فلکی انتخاب کنند. این همان حدود و اسم‌هایی است که امروزه در سطح جهانی پذیرفته شده است.

صورتهای فلکی

 

در زیر نام صورت‌های فلکی آورده شده است :

 

ردیف نام صورت فلکی علامت لاتین نام لاتین بهترین زمان مشاهده در آسمان
1 آندرومدا، شاهزاده، زن در زنجیر، امراه المسلسله And Andromeda آبان
2 اژدها، تِنین Dra Draco تیر
3 اسب بالدار، فَرَس اعظم Peg Pegasus مهر
4 اسد، شیر Leo Leo فروردین
5 اکلیل شمالی، تاج شمالی، افسر شمالی CrB Corona Borealis تیر
6 برساوش، قهرمان Per Perseus دی
7 تازی‌ها، سگ‌های شکاری CVn Canes Venatici اردیبهشت
8 تکشاخ Mon Monoceros اسفند
9 ثور، گاو Tau Taurus دی
10 جام، پیاله، باطیه، معلف Crt Crater اردیبهشت
11 غراب، کلاغ، زاغ Crv Corvus اردیبهشت
12 جبار، شکارچی Ori Orion بهمن
13 جَدی، بز دریایی، بزغاله، بز ماهی Cap Capricornus شهریور
14 جوزا، دو پیکر Gem Gemini اسفند
15 حَمَل، بره، گوسفند Ari Aries آذر
16 حوا، مارافسای، حامل مار Oph Ophiuchus مرداد
17 حوت، ماهی Psc Pisces آبان
18 حوت جنوبی، ماهی جنوبی PsA Piscis Austrinus مهر
19 خرگوش، اَرنَب Lep Lepus بهمن
20 دب اصغر، خرس کوچک UMi Usra minor تیر
21 دب اکبر، خرس بزرگ UMa Usra major فروردین
22 دجاجه، قو Cyg Cygnus قو
23 دلفین Del Delphinus شهریور
24 دلو، ریزنده آب Aqr Aquarius مهر
25 ذات الکرسی، ملکه، خداوند کرسی Cas Cassiopeia آبان
26 روباه، روباهک Vul Vulpecula شهریور
27 زرافه، شترگاوپلنگ Cam Camelopardus بهمن
28 سپر Sct Scutum مرداد
29 سرطان، خرچنگ Cnc Cancer اسفند
30 سکستان، ذات السدس، سکستانت Sex Sextans فروردین
31 سنبله، دوشیزه Vir Virgo خرداد
32 سوسمار، مارمولک، بزمجه Lac Lacerta مهر
33 سهم، تیر، پیکان Sga Sagitta شهریور
34 سیاهگوش Lyn Lynx اسفند
35 شلیاق، چنگ رومی Lyr Lyra مرداد
36 شیرکوچک، اسد اصغر LMi Leo minor فروردین
37 عقاب Aql Aquila شهریور
38 عقرب، کژدم Sco Scorpius تیر
39 عوا، گاوران Boo Bootes خرداد
40 قطعه الفرس، اسب کوچک، پاره اسب، پونی Equ Equuleus شهریور
41 قوس، کماندار، نیم اسب Sgr Sagittarius مرداد
42 قیطس، هیولای دریایی، نهنگ Cet Cetus آذر
43 قیفاووس، سلطان Cep Cepheus مهر
44 کلب اصغر، سگ کوچک CMi Canis minor اسفند
45 کلب اکبر، سگ بزرگ CMa Canis major بهمن
46 کوره، تنور For آذر
47 گیسوی برنیکه، موی برنیکه Com Coma Berenices اردیبهشت
48 مار، سر مار، دم مار Ser Serpens تیر و مرداد
49 مار آبی، مار دریایی، شجاع Hya Hydra فروردین
50 مثلث Tri Triangulum آذر
51 ممسک العنان، ارابه ران، عنان دار Aur Auriga دی
52 میزان، ترازو Lib Libra خرداد
53 نهر، جوی، رودخانه فلکی Eri Eridanus دی
54 هرکول، جاثی، پهلوان، بر زانو نشسته Her Hercules مرداد

 

صورتهای فلکی

 

صورت‌های فلکی نیم‌کره‌ی جنوبی :

این صورت‏های فلکی در جنوب میل منهای 30 درجه واقعند، لذا عمدتاً از عرض‏های جنوبی قابل مشاهده می‌باشند. در ایران هم تعدادی از آنها را، در عرض های پایینتر می‌توان دید.

ردیف نام صورت فلکی نام لاتین
1 آب مار، نر مار Hydrus
2 آپوس، پرنده بهشتی Apus
3 اِسکنه، قلک سنگتراشی Caelum
4 اکلیل جنوبی، تاج جنوبی Corona Australis
5 پرگار، قطب نما Circnus
6 تلسکوپ Telescopium
7 تیر حمال، شاه تخته Carina
8 ثُمن، اکتان، هشتک Octans
9 چلیپا، صلیب جنوبی Crux
10 حجار، سنگتراش Sculptor
11 حربا، آفتاب پرست Chamaeleon
12 حمامه، کبوتر Columba
13 خط کش، گونیا، تراز Norma
14 درنا Grus
15 ساعت Horlogium
16 سبع، گرگ Lupus
17 شبکه، تور Reticulum
18 شراع، بادبان Vela
19 طاووس Pavo
20 طوغان، توکان Tucana
21 عنقا، ققنوس، سیمرغ Phoenix
22 قطب نما Pyxis
23 قِنطورس، ظلیم Centaurus
24 کشتیدم Puppis
25 کوه میز، میز صحرایی Mensa
26 ماهی پرنده Volans
27 ماهی زرین، طلاماهی Dorado
28 مثلث جنوبی Triangulum Australe
29 مجمره، آتشدان، عودسوز Ara
30 مِفرغه الهوا، تلمبه بادی Antlia
31 مگس Musca
32 میکروسکوپ Microscopium
33 نقاش Pictor
34 هندی Indus

 

صورتهای فلکی

 

پیدا کردن صورتهای فلکی در آسمان

فکر می‏کنم علاقه مند شدید که این صورتهای فلکی را در آسمان پیدا کنید. برای این کار ابتدا باید یک نقشه آسمان شب را تهیه کنید که این صورتهای فلکی در آن‏ها مشخص شده باشند و سپس با استفاده از نقشه و دوربین دو چشمی یا تلسکوپ می‌توانید ستاره های تشکیل دهنده این صورتهای فلکی را رصد کنید. البته اگر آسمان محل سکونتتان صاف باشد و آلودگی نوری نداشته باشد می‌توانید با چشمان غیرمسلح نیز به شکار این اجرام آسمانی بروید.

 

ساخت صورتهای فلکی

 ستاره هایی که در زیر می‌بینید را به هم وصل کنید تا صورتهای فلکی نهفته در هر یک را بتوانید ببنید.

 

برای دیدن محیط تعاملی، نرم افزار جاوا را از اینجا دریافت کنید.

 

در جدول زیر نیز می توانید تصاویری برخی از صورتهای فلکی را مشاهده نمایید.

 

صورتهای فلکی
صورتهای فلکی
صورتهای فلکی صورتهای فلکی
صورتهای فلکی صورتهای فلکی
صورتهای فلکی صورتهای فلکی
صورتهای فلکی صورتهای فلکی
صورتهای فلکی صورتهای فلکی
صورتهای فلکی صورتهای فلکی

صورتهای فلکی

صورتهای فلکی

نویسنده : علیرضا سرمدی

UserName