• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • 725
  • شنبه 1385/9/18
  • تاريخ :

نگاهى گذرا به هفت دوره جشنواره فیلم مستند كیش

برگزارى جشنواره هاى سینمایى در سال هاى گذشته همواره از دغدغه هاى مسئولان فرهنگى ما بوده است. از همین رو از جشنواره هاى سینمایى زیادى در زمینه هاى مختلف در تقویم هر ساله ثبت شده است. در حوزه «سینماى مستند» نیز اهالى سینما شاهد برگزارى جشنواره هاى متعددى بوده اند كه یكى از همین رویدادها «جشنواره سینماى مستند كیش» است.

جشنواره فیلم هاى مستند كیش پس از برگزارى 6 دوره امروز به عنوان اتفاقى تأثیرگذار و با اهمیت تلقى مى شود و به همین دلیل نه تنها مسئولان فرهنگى این جزیره مرجانى، بلكه مستندسازان و حتى علاقه مندان به این سینما هر سال آن را پیگیرى كرده اند. جشنواره فیلم مستند كیش گرچه تا رسیدن به ایده آل یك جشنواره جهانى هنوز فاصله زیادى دارد، اما در صورت رعایت استانداردها و در كنار آن توجه به انتخاب آثار كیفى و همچنین ویژگى هاى اجرایى مى تواند به یك رویداد درجه اول در كشور و حتى منطقه و در نهایت جهان تبدیل شود و این همان رویكردى است كه برگزاركنندگان آن دنبال مى كنند و از همین روست كه حتى با تغییرات در مدیریت این بندر آزاد برگزارى «جشنواره فیلم مستند كیش» دنبال شده است. این جشنواره به هر دلیل سال گذشته برگزار نشد و امسال به جاى دوره هشتم، هفتمین دوره آن را با شیوه اى متفاوت شاهد هستیم. به بهانه برگزارى این جشنواره نگاهى گذرا داریم به سیر تحولى و فراز و نشیب هاى این جشنواره.


سنگ اول

نخستین دوره جشنواره فیلم مستند كیش با همت كامران شیردل مستندساز با سابقه ایرانى در سال 1378 كار خود را آغاز كرد. این جشنواره با عنوان «نخستین جشنواره مرور بر آثار سینمایى كیش» برپا شد. رویكرد نخستین دوره موضوع ایرانشناسى بود و در آن بیش از 45 فیلم كوتاه و نیمه بلند و از 26 كارگردان برگزیده سینما به نمایش درآمد. محل نمایش آثار تالار حافظ دانشگاه كیش بود و به صورت غیررقابتى برگزار شد. جلسات نقد و بررسى آثار و تجلیل از منوچهر طیاب (مستند با سابقه ایرانى) از جمله بخش هاى جنبى جشنواره بود. در این بخش 8 اثر از طیاب به روى پرده رفت. موسیقى فولكلور شمال (احمد ضابطى جهرمى)، نخل (فرهاد ورهرام)، جیغ (محمدرضا اصلانى)، تبریز (حمید سهیلى مظفر)، كمال الدین بهزاد (سودابه مجاورى)، جرس (كیومرث درم بخش)، یموت یك ایل یك خانه (فرشاد فدائیان)، سرود دشت نیمور (محمدرضا مقدسیان)، سفالینه (محمود زنده نام)، جشن سده (منوچهر عسگرى نسب)، چرخه پوشان (محسن عبدالوهاب)، قشم (اردزند)، ایل من كرمانچ (بهرام عظیم پور)، نخ و سوزن (مانى پتگر) و شرحه در مهتاب (فرشاد فرشته حكمت) از جمله آثار حاضر در نخستین دوره بود. همچنین آثارى مانند باد صبا، تپه هاى مارلیك، تركمن، بره ها در برف به دنیا مى آیند، یا ضامن آهو، گود مقدس، تخت جمشید، زعفران، اربعین و ارامنه از دیگر آثار به نمایش درآمده بودند.


دوره دوم، آغاز رقابت

برگزارى موفق نخستین دوره مورد توجه مسئولان جزیره كیش شد و به همین خاطر دومین دوره آن با برنامه هاى وسیع تر و همچنین اضافه شدن بخش مسابقه، در سال 79 برگزار شد.

در این دوره كه از 13 تا 16 دى ماه برگزار شد، 280 فیلم بلند و كوتاه مستند متقاضى حضور در جشنواره بود كه از آن میان 30 فیلم براى رقابت برگزیده شدند. این آثار جملگى تولیدات سال هاى 76 تا 79 را دربرمى گرفت. 16 فیلم نیز براى حضور در بخش جنبى انتخاب شدند. برپایى نمایشگاه عكس از آثار مرتضى پورصمدى با موضوع فیلم هاى مستند، برگزارى نشست هاى تخصصى با موضوع جایگاه فیلم مستند و جلسات نقد و بررسى آثار شركت كننده از برنامه هاى این دوره به شمار مى آمد. هیأت داوران جشنواره را رخشان بنى اعتماد، جعفر پناهى، یدالله پورصمدى، مهوش شیخ الاسلامى و مسعود شفق تشكیل مى دادند و عباس كیارستمى نیز از میهمانان جشنواره بود.

در این دوره فیلم هاى مستندى مانند سكوت طولانى (ابراهیم اصغرزاده)، كریستین (محمد جعفرى)، زینت (ابراهیم مختارى)، خانه مادرى ام مرداب (مهرداد اسكویى)، جویندگان كار (محسن عبدالوهاب)، تنها در تهران (پیروز كلانترى)، دوزخ اما سرد (دلارام كارخیزان) و... به رقابت با یكدیگر پرداختند كه در نهایت جایزه بهترین فیلم به دوزخ اما سرد و بهترین كارگردانى به مهرداد اسكویى اهدا شد.


دوره سوم، موج تقاضا

دوره سوم جشنواره فیلم مستند كیش بار دیگر به تاریخ اسفندماه (19 تا 23) منتقل شد. نكته بارز در این دوره تعداد متقاضیان بود كه به رقم 240 فیلم رسیده بود. هیأت انتخاب از میان این آثار 33 فیلم را براى بخش مسابقه برگزید.

در این دوره آثارى مثل «شناسایى» ساخته مرحوم ابراهیم اصغرزاده، آرزوكاندیداى ریاست جمهورى (رخشان بنى اعتماد)، چوگان بلوچ (انسیه شاه حسینى)، زندگى همین است (پیروز كلانترى) و پیرحرا (مهوش شیخ الاسلامى) بیشترین بحث و توجه را برانگیختند در كنار این آثار فیلم هایى از نیكى كریمى، بهمن كیارستمى، مهرداد اسكویى، مانى پتگر، بهزاد خداویسى و ناصر صفاریان هم به نمایش درآمد.

در نهایت هیأت داوران متشكل از محمدرضا اصلانى، مسعود شفق، محمدسعید محصص، محمدرضا مقدسیان و امید روحانى برگزیدگان را بدین شرح معرفى كردند: دیپلم ویژه دبیرخانه شوراى عالى مناطق آزاد كشور به همراه سفر تحقیقاتى به اكرم بهرامیان سازنده فیلم «بگذار تا همیشه»، بهترین موسیقى به ایرج پناهى براى فیلم «كال جنى»، بهترین تدوین به محسن عبدالوهاب به خاطر فیلم «مدرسه در دست بچه ها» و بهترین تصویربردارى به ابراهیم سعیدى تصویربردار «بیوه مرد» و «ماندن»، پژوهش برتر به محمد مقدم براى فیلم «زندگى همین است»، جایزه نگاه نو به «كوفى كه از آسمان افتاد» ساخته مانى پتگر و جایزه منتقدان و نویسندگان به «تباكى» ساخته بهمن كیارستمى.

نكته دیگرى كه در این دوره از جشنواره روى خط اخبار مطبوعات قرار گرفت صحبت هاى كامران شیردل دبیر جشنواره بود كه خبر از بین المللى شدن جشنواره در سال بعد مى داد. فكر كردن به برگزارى جشنواره اى در سطح بین المللى احتمالاً از آنجا سرچشمه مى گرفت كه چند ماه پیش از برگزارى دوره چهارم نخستین جشنواره بین المللى فیلم هاى دریایى در كیش برگزار شده بود. دبیر جشنواره یاد شده كیومرث درم بخش بود و این جشنواره با حضور كشورهایى مانند آلمان، استرالیا، لبنان، تركیه، فرانسه، آمریكا، كانادا، ژاپن، پرتغال و ... در آبان ماه برگزار شد. این جشنواره البته در همان یك دوره متوقف شد و تا امروز دوره بعدى آن را شاهد نبوده ایم.


جشنواره گرم در كیش

دوره چهارم با شركت 32 فیلم در بخش مسابقه برگزار شد. این دوره از 2 تا 7 اسفندماه 81 برپا شد و با آنكه وعده شیردل در خصوص بین المللى شدن آن عملى نشد، اما چند جایزه دیگر از جمله جایزه یادبود به زنده یاد «محمود بهادرى» فیلمبردار باسابقه، جایزه ویژه تماشاگران و جایزه روزنامه نگاران حامى میراث فرهنگى به مجموع جوایز اضافه شد.

در دوره چهارم معصومه عطام، روبرت صافاریان،محسن عبدالوهاب، احمد ضابطى جهرمى و اردعطاپور اعضاى هیأت داوران را تشكیل مى دادند. برخى ازجوایز برگزیدگان اینها بودند: جایزه بهترین فیلم به كشتى نوح (ساخته سودابه باباگپ)، جایزه دوم به مستند «به من نگاه كن» (سوسن بیانى)، بهترین مستند كوتاه به «خالق جبار» ساخته على محمد قاسمى، جایزه نگاه نو به «پایان» از كوروش فرزانگان، جایزه مناطق آزاد به «دراندوه شریف» ساخته مهدى پریزاد.

بحث بین المللى شدن جشنواره در مراسم پایانى این دوره بار دیگر مطرح شد. این بار مجید ملانوروزى مدیرعامل مؤسسه سیاحتى كیش از مذاكره با فرانسه و آلمان سخن گفت و افزود: پنجمین دوره جشنواره به صورت بین المللى یا حداقل منطقه اى برگزار خواهد شد.


دوره پنجم، آسیاى میانه

دوره پنجم جشنواره مستند كیش بین المللى نشد و این آرزو در قالب گنجاندن بخش ویژه اى تحت عنوان «چشم انداز سینماى مستند كشورهاى آسیاى میانه» تحقق یافت! در این بخش 14 فیلم از مستندسازان ازبكستان، تاجیكستان و قرقیزستان به نمایش درآمدند.

دوره پنجم یك تفاوت اساسى دیگر هم در خصوص زمان برگزارى با دوره هاى پیشین داشت. این دوره كه از 4 تا 8 بهمن ماه برگزار شد 25 اثر در بخش مسابقه آن حضور داشتند. آیدین آغداشلو، محمد آلادپوش، پیروز كلانترى، فرزاد مؤتمن و فرهاد ورهرام نیز داوران آن بودند.

روز پایانى جشنواره نیز فیلم هاى گناه مریم (پریسا شاهنده)، تاریخ مصرف (محمد رمضانى)، چرخ گردون (رضا مجلسى)، كفار (بهمن كیارستمى)، الماس آبى (كوروش فرزانگان)، صداى ماه (فرحناز شریفى)، در دامان سرخ كوه (محمدرضا وطن دوست)، بچه هاى افغانى (مهرداد فرید) و زنانه (مهناز افضلى) در رشته هاى مختلف برگزیده شدند.


دوره ششم، جشنواره بین المللى

دوره ششم جشنواره فیلم مستند كیش بالاخره به صورت بین المللى برگزار شد. این رویكرد شاید به دلیل وعده مرحوم مهدى سلیمى و تلاش هاى او بود كه به عنوان مدیرعامل مؤسسه توسعه سیاحتى كیش انتخاب شده بود. او این وعده را در جشنواره گذشته اعلام كرده بود.

به هر تقدیر ششمین جشنواره بین المللى فیلم مستند كیش از 8 تا 12 اسفند ماه برگزار شد، گرچه پیش تر قرار بود زمان برگزارى جشنواره 21 تا 25 دى ماه باشد. در دوره ششم 8 فیلم خارجى به همراه 25 مستند ایرانى در بخش اصلى با یكدیگر به رقابت پرداختند. داوران این جشنواره ناصر تقوایى، مسعود اوحدى و پرویز كیمیاوى از ایران بودند كه در كنار پائولو وینچنزو مینوتو (از ایتالیا)، سوزت گلنادل (فرانسه)، روبرت. م. ریختر (سوئیس) و گل باراتو لوموشووا (قرقیزستان) آثار را قضاوت كردند.

نمایش 10 فیلم سینمایى مستند سوئیس، بزرگداشت ویتوریو دسه تا، مستندساز ایتالیایى و بزرگداشت پرویز كیمیاوى، سینماگر ایرانى از جمله بخش هاى جشنواره سال 83 بود.

در نهایت هیأت داوران كه بررسى هر دو بخش مسابقه ایران و مسابقه بین الملل را برعهده داشتند از میان آثار ایرانى و مستندسازان كشورهاى شركت كننده (روسیه، تاجیكستان، قزاقستان، قرقیزستان، ازبكستان، ارمنستان، گرجستان، هلند و آذربایجان) برگزیدگان را بدین شرح معرفى كردند، در بخش بین الملل: جایزه بهترین مستند بخش «امید» به یك اثر روسى، جایزه بزرگ مسابقه بین الملل به «ترن بیرون شهرى» از روسیه و همچنین جایزه بهترین فیلم به «پترلوم براى عروس دزدى» از قرقیزستان و «آقایان پرنده» ساخته رضا بهرامى نژاد از ایران در بخش داخلى جایزه منتقدان و روزنامه نگاران به «آقایان پرنده»، جایزه اول هیأت داوران به كاوه مقدم براى فیلم «من با خدا حرف مى زنم»، جایزه دوم هیأت داوران به محمود رحمانى براى ( نفت سفید)، جایزه فیلم اول به محمود رحمانى (نفت سفید)، جایزه مناطق آزاد به آرش یزدانى (سایه، ساروج، خشت)، بهترین پژوهش و فیلمنامه به حسن نقاش (مشى و مشیانه)، بهترین تدوین به انسیه صائبى و مسعود امینى (زارچ) و بهترین تصویربردارى به مرتضى پورصمدى (من با خدا حرف مى زنم).


دوره هفتم، یك سال توقف و آغازى دوباره

دوره هفتم كه قاعدتاً باید در اسفند سال 84 برگزار مى شد تا آذر ماه امسال به تعویق افتاد. دلیل این اتفاق تغییر مدیریت در مناطق آزاد و كیش بود. در نیمه اول سال 84 ابتدا زمزمه برگزار نشدن جشنواره به گوش مى رسید، اما على غمخوار، مدیرعامل مؤسسه توسعه سیاحتى كیش در گفت وگوهاى متعدد اعلام كرد جشنواره برگزار خواهد شد و این بار در قالب یك هیأت اجرایى و برنامه ریزى شكل خواهد گرفت. در همین زمان كامران شیردل، پایه گذار این جشنواره و دبیر 6 دوره كنار رفت و حجت الله سیفى، كارگردان سینما و سازنده آثارى همچون جست وجو در شهر به عنوان دبیر هنرى جشنواره معرفى شد. زمان قطعى این جشنواره 13 تا 16 آذر ماه 85 اعلام شده است.

جشنواره هفتم مستند كیش، با رویكردى بین المللى برگزار مى شود. به گفته سیفى در این دوره علاوه بر مسابقه كه شامل 40 فیلم در بخش مسابقه فیلم هاى دریایى و مسابقه با موضوع آزاد خواهد بود. بخش هاى دیگرى همچون «مرورى بر آثار سینماى توریستى چین، فرانسه، ژاپن و اسپانیا»، «نگاهى به فیلم هاى دریایى سینماگران جهان» را شاهد خواهیم بود.

نمایش فیلم هاى انیمیشن با موضوع دریایى، برگزارى نمایشگاه عكس با موضوع از خزر تا خلیج فارس، مسابقه فیلمنامه نویسى، بازار فیلم داخلى و خارجى، تجلیل از دو گوینده باسابقه (پرویز بهرام و احمد رسول زاده) و تقدیر از یك فیلمساز جوان از بخش هاى دیگر جشنواره امسال خواهد بود.

داورى آثار شركت كننده در هفتمین جشنواره فیلم مستند كیش را احمد ضابطى جهرمى، حمید دهقان پور، احمد الستى، شهاب الدین عادل و رضا پورحسین برعهده دارند.

نویسنده : بهمن عبداللهى ( روزنامه ایران )

UserName