• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • 5974
  • دوشنبه 1385/5/23
  • تاريخ :

خواجوی كرمانی (689- 753هـ)

كمال‌الدین محمود بن علی معروف و متخلّص به خواجو از شاعران و عارفان قرن هفتم هجری است كه در شهر كرمان چشم به جهان گشود. پس از مسافرت‌های بسیار و مصاحبت با جمعی از مشایخ و بزرگان و گزاردن سفر بیت‌الله‌الحرام ابتدا در تبریز سپس در شیراز ساكن شد و چندی با حافظ معاشرت داشت تا در سال 753 هجری درگذشت. آثار خواجو عبارتند از دیوان قصاید و غزلیات و مثنوی‌هایی به نام‌های: همای و همایون، گل و نوروز، كمال نامه، روضةالانوار، سام نامه و گوهرنامه كه در بیشتر آنها از نظامی پیروی كرده است. خواجو در غزل از سعدی پیروی كرده و سپس به سبكی روی آورد كه مورد توجه حافظ قرار گرفت. دیوانش چاپ شده است.


ای صبح صادقان رخ زیبای مصطفی صلی الله علیه و آله

ای صبح صادقان رخ زیبای مصطفی صلی الله علیه و آله

و ای سرو راستان قد رعنای‌مصطفیصلی الله علیه و آله

آیینه سكندر و آب حیات خضر

نور جبین و لعل شكر خای مصطفیصلی الله علیه و آله

معراج انبیا و شب قدر اصفیا1

گیسوی روزپوش قمرسای مصطفی‌صلی الله علیه و آله

ادریس2 كِاو معلم علم الهی است

لب بسته پیش منطق گویای مصطفیصلی الله علیه و آله

عیسی كه دیر دایر علوی مقام اوست

خاشاك روب حضرت اعلای مصطفیصلی الله علیه و آله

بر ذروه «دنی فتدلّی3» كشیده سر

ایوان بارگاه معلای مصطفیصلی الله علیه و آله

وز جام روح‌پرور «مازاغ4» گشته مست

آهوی چشم دلكش شهلای مصطفیصلی الله علیه و آله

خیاط كارخانه «لولاك5» دوخته

درّاعه6 «ابیت7» به بالای مصطفیصلی الله علیه و آله

شمس و قمر كه لولو دریای اخضرن

از روی مهر آمده لالای 8 مصطفیصلی الله علیه و آله

خالی ز رنگ بدعت 9و عاری ز زنگ شرك

آیینه ضمیر مصفّای مصطفیصلی الله علیه و آله

كحل الجواهر 10 فلك و توتیای روح

دانی كه چیست؟ خاك كف پای مصطفیصلی الله علیه و آله

قرص قمر شكسته بر این خوان لاجورد‌11

وقت صلای معجزه12 ایمای مصطفیصلی الله علیه و آله

روح‌الامین كه آیت قربت به شأن اوست

قاصر ز درك پایه ادنای‌13مصطفیصلی الله علیه و آله

در برفكنده زهره به غلطاق‌14 نیلگون

از سوگ زهرخورده15 زهرای مصطفیصلی الله علیه و آله

گومه به نور خویش مشو غرّه زانك او

عكسی بود ز غرّه غرّای16 مصطفیصلی الله علیه و آله

بر بام هفت منظر بالا كشیده‌اند

زاین چار صفّه ‌17 رایت آلای ‌18 مصطفیصلی الله علیه و آله

«خواجو» گدای درگه او شو كه جبرئیل

شد با كمال مرتبه مولای مصطفیصلی الله علیه و آله


پی‌نوشت‌ها

1-دوستان خالص و صافی و برگزیده (مفرد آن: صفی).

2-ادریس: پیامبری كه پیش از بنی اسرائیل به سبب درس گفتن- بنابر روایات- بدین نام مشهور شده است.

3-اشاره است به آیه 8 سوره نجم در مورد معراج پیامبرصلی الله علیه و آله و رسیدن به مقام قرب الهی.

4- اشاره است به آیه‌ 17سوره نجم: ما زاغ البصر و ما طغی (نلغزید دیده و سركشی نكرد.)

5-اشاره است به حدیث قدسی: لولاك لما خلقت الافلاك .

6-درّاعه: نوعی روپوش و جبّه.

7-ابیت: اشاره است به حدیث نبوی: ابیت عند ربی یطعمنی و یسقینی (رك: احادیث مثنوی).

8-لالای- تابان و درخشان.

9-عقیده و نظری مخالف سنّت و شرع و آراء مقبول.

10-سرمه‌ای كه در آن مروارید ناسفته و دیگر جواهرات انداخته، برای روشنی چشم می‌سائیدند.

11-آسمان لاجوردی.

12-اشاره است به معجزه شق‌القمر كه بر اثر اشاره انگشت حضرت رسولصلی الله علیه و آله انجام شد.

13-ادنی: پست‌ترین، كمترین.

14-كلاه و فرجی و برگستوان و قبا (ناظم‌الاطباء)

15-مقصود حضرت مجتبی(ع) است.

16-غرّاء: روشن، تابان.

17-صفّه: ایوان مقصود شرق و غرب و شمال و جنوب است.

18-الاء: نعمت‌ها، نیكویی‌ها.

*دیوان خواجوی كرمانی به تصحیح احمد خوانساری، 1336هـ. ش، تهران.

اگر در خصوص این موضوع سوالی داشتید، به مشاوره تبیان مراجعه نمایید .
آنجا نشسته چشم کبودش به انتظار

آنجا نشسته چشم کبودش به انتظار

آنجا نشسته چشم کبودش به انتظار
کیست عیدش را فدای حضرت زهرا کند؟

کیست عیدش را فدای حضرت زهرا کند؟

کیست عیدش را فدای حضرت زهرا کند؟
آرزوی گمشده

آرزوی گمشده

آرزوی گمشده
تو فقط غصه نخور

تو فقط غصه نخور

تو فقط غصه نخور
UserName